ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

អ្នក​វិភាគ​និង​អ្នក​នយោបាយ​វាយ​តម្លៃ​ផ្សេង​គ្នា​ចំពោះ​​​ការ​អនុវត្ត​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​កម្ពុជា​ជាង​២​ទសវត្សរ៍​កន្លង​មក

  • ហ៊ាន សុជាតា

ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃសម័យប្រជុំសភាកម្ពុជា។

លោក​ ផៃ ស៊ីផាន​ អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ទី​ស្តីការ​គណៈរដ្ឋមន្រ្តីទទួល​ស្គាល់​ថា​ ការ​អនុវត្ត​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នៅ​កម្ពុជា​ នៅ​មាន​ចន្លោះ​ខ្វះ​ខាត​ ដោយសារ​កម្ពុជា​នៅ​មាន​ភាព​ក្មេង​ខ្ចី​ត្រឹម​ជាង​២០​ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ។

រយៈ​ពេល​២៣​ឆ្នាំ ​ក្រោយ​ការ​ប្រកាស​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ អ្នក​វិភាគ និង​អ្នក​នយោបាយនៅ​កម្ពុជា​ ​បង្ហាញ​ការ​យល់​ឃើញ​ផ្សេង​គ្នា​អំពី​ការ​អនុវត្ត​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ និង​ការ​វិវត្ត​ស្ថានភាព​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​កម្ពុជា។​

ថ្ងៃ​ទី​២៤​ ខែ​កញ្ញា​ខាង​មុខ​នេះ​ គឺ​ជា​ថ្ងៃ​ប្រកាស​សារ​ជា​ថ្មី​នូវ​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ បន្ទាប់​ពី​ប្រទេស​ដែល​ងើប​ពី​សង្គ្រាម​មួយ​នេះ​ ទទួល​បាន​ការ​ជួយ​ជ្រោមជ្រែង​ពី​សហគមន៍​អន្តរជាតិ ​ក្នុង​ការ​កសាង​ប្រទេស​ឡើង​វិញ​កាល​ពី​ជាង​២០ឆ្នាំ​មុន។​

លោក​ អ៊ូ វីរៈ​ ប្រធាន​វេទិកា​អនាគត​ដែល​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​ស្រាវជ្រាវ​គោល​នយោបាយ​ក្នុង​ស្រុក​ ​ មើល​ឃើញ​ពី​ការ​វិវត្ត​វិជ្ជមាន​ចំពោះ​ការ​អនុវត្ត​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​កម្ពុជា។​ លោក​ថា​ កម្ពុជា​មាន​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ល្អ​មួយ​ដែល​បាន​ដាក់​បញ្ចូល​នូវ​គោលការណ៍​ប្រជាធិបតេយ្យ ការ​ស្វែង​រក​សន្តិភាព​ និង​ការ​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​ការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី​និង​យុត្តិធម៌​នៅ​កម្ពុជា ​ក៏​ប៉ុន្តែ​លោក​ថា​ កម្ពុជា​នៅ​ខ្វះ​ការ​អនុវត្ត​ជាក់ស្តែង។

លោក​ អ៊ូ វីរៈ បញ្ជាក់​ប្រាប់ VOA ថា៖

«យើង​បាន​ដើរ​មក​ឆ្ងាយ​ហើយ​ រីកចម្រើន​ច្រើន​ហើយ​ ប៉ុន្តែ​ចំពោះ​ខ្ញុំ​ផ្លូវ​ទៅ​មុខ​នៅ​វែង​ឆ្ងាយ​ទៀត​ បាន​ជា​យើង​ត្រូវ​ការ​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​ ធ្វើ​ការ​ជាមួយ​គ្នា​ ដើម្បី​ពង្រឹង​ស្ថាប័ន​ប្រជាធិបតេយ្យ។ ការ​ពង្រឹង​ស្ថាប័ន គឺ​ជា​ជំហាន​ដ៏​សំខាន់​មួយ​ដើម្បី​ធានា​នូវ​ចីរភាព​នយោបាយ​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ដល់​ពេល​ដែល​យើង​ត្រូវ​ជំរុញ​ការ​អនុវត្តរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ យក​អត្ថន័យខ្លឹមសារ​ និង​ស្មារតី​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​ ជា​ការ​តម្រង់​ទិស​កម្ពុជា»។

លោក​ ផៃ ស៊ីផាន​ អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ទី​ស្តីការ​គណៈរដ្ឋមន្រ្តីទទួល​ស្គាល់​ថា​ ការ​អនុវត្ត​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នៅ​កម្ពុជា​ នៅ​មាន​ចន្លោះ​ខ្វះ​ខាត​ ដោយសារ​កម្ពុជា​នៅ​មាន​ភាព​ក្មេង​ខ្ចី​ត្រឹម​ជាង​២០​ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ។ ក៏​ប៉ុន្តែ​លោក​ អះអាង​ថា​ កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ផល​ចំណេញ​ច្រើន​ពី​ការ​បង្កើត​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នេះ​ ដូច​ជា​ការ​ផ្សះផ្សា​ជាតិ​ និង​ឯកភាពជាតិ​ផ្អែក​លើ​មូលដ្ឋាន​សេរី​ពហុបក្ស​ និង​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ជាដើម។

អ្នក​នាំ​ពាក្យ​រូប​នេះ​បញ្ជាក់​ប្រាប់ VOA ថា៖

«ទោះ​ជា​យើង​ឃើញ​ឆក​ ចន្លោះ​យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ​ ក៏​ប៉ុន្តែ​ការ​ប្រឹង​ប្រែង​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ ក៏​ដូច​ជា​អង្គការ​នយោបាយ​មួយ​ចំនួន​ កំពុង​ប្រឹង​ប្រែង​បន្ត​ទៀត។​ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​មាន​ន័យ​ណាស់​សម្រាប់​កម្ពុជា​ដែល​យើង​និយាយ​ថា​សេរី​ពហុបក្ស។ រឿង​សេរីភាព​ចែង​ក្នុង​ច្បាប់។​ បើ​មិន​សប្បាយ​ចិត្ត​រឿង​ច្បាប់ នាំ​គ្នា​អង្គុយ​ក្នុង​សភា​ទៅ​ កែ​ច្បាប់​ហ្នឹង​ទៅ​។ ហើយ​បើ​អ្នក​មិន​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​ច្បាប់​ នាំគ្នា​ទៅ​នៅ​ចិញ្ចើម​ថ្នល់​ គេ​ម៉េច​កែ​កើត?»។​

ការ​ប្រកាស​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៤ ​ខែ​កញ្ញា​របស់​កម្ពុជា ធ្វើ​ឡើង​ក្រោយ​ការ​ចុះ​សន្ធិសញ្ញា​សន្តិភាព​ទី​ក្រុង​ប៉ារីស​ថ្ងៃ​ទី​២៣​ ខែ​តុលា​ ឆ្នាំ​១៩៩១​ ដែល​នាំ​ទៅ​ដល់​ការ​រៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ដោយ​អាជ្ញាធរ​បណ្តោះអាសន្ន​នៃ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ​(U.N. Transitional Authority in Cambodia) ​ហៅ​កាត់​ថា​ អ៊ុនតាក់ ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៣។​

ទោះ​ជា​យ៉ាងណា​ក្តី​ លោក​ស៊ុន ឆ័យ ​ប្រធាន​ក្រុម​តំណាងរាស្ត្រ​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​បញ្ជាក់​ថា ការ​បង្កើតរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នេះ​ គឺ​ដើម្បីធានា​ថា​ ​អ្នក​ដឹកនាំ​ប្រទេស​ ត្រូវ​អនុវត្ត​តាម​គោលការណ៍​នៃ​ច្បាប់​កំពូល​នេះ​ ចៀសវាងមាន​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ក្នុង​រូបភាព​ណាមួយ។ ក៏​ប៉ុន្តែ​លោក​ថា ក្រៅ​អំពី​ការ​រៀប​ចំ​ឲ្យ​មាន​ការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​ និង​ការ​ផ្តល់​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ខ្លះៗ​ហើយនោះ​ រដ្ឋាភិបាល​មិន​បាន​អនុវត្ត​តាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នោះ​ទេ។

មន្ត្រី​គណបក្ស​ប្រឆាំង​រូប​នេះ​ថ្លែង​ប្រាប់ VOA ថា៖

«ស្ថាប័ន​ជាតិ​ទាំង​អស់​មិន​ឯករាជ្យ​ ចាប់ផ្តើម​ពី​គោលការណ៍​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ និយាយ​អំពី​ការ​បែង​ចែក​អំណាច​ដាច់​ពី​គ្នា​ រវាង​តុលាការ​ រដ្ឋសភា​ និង​រដ្ឋាភិបាល​ហ្នឹង​ គឺ​អត់​ដាច់។ នេះ​ជា​រំលោភ​ធំទី១។ រដ្ឋាភិបាល​នៅ​តែ​លូកដៃ​លើ​តុលាការ​ ប្រើ​តុលាការ​ធ្វើ​បាប​ប្រជារាស្ត្រ​ សង្គម​ស៊ីវិល និង​អ្នក​នយោបាយ។ ហើយ​ប្រើ​រដ្ឋសភា​ហ្នឹង​ ធ្វើ​ច្បាប់​អាក្រក់​ តាម​ចិត្ត​គេ​ចង់ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​អំណាច​ទាំង​៣​ អត់​ឯករាជ្យ។ ហើយ​យើង​ឃើញ​ថា​ បុគ្គលិក​សាធារណៈ​ នៅ​តែ​ធ្វើជា​បណ្តាញ​បក្ស។ កងទ័ព​ហ្នឹង​ក៏​យក​ទៅ​ធ្វើ​កងទ័ព​ផ្តាច់មុខ​របស់​បក្ស។ ក្រៅ​ពី​ហ្នឹង គឺ​រំលោភ​សិទ្ធិ​បញ្ចេញ​មតិ​របស់​ពលរដ្ឋ​ ពី​ដើម​ពលរដ្ឋ​អាច​ឡើង​តវ៉ា​អី​បាន​ខ្លះ ឥឡូវ​សូម្បី​តែ​ស្ត្រី​តវ៉ា​ពី​រឿង​ដីធ្លី ឬ​សុំ​ឲ្យ​ដោះលែង​មន្ត្រី​អង្គការ​អី​ក៏​ត្រូវ​ជាប់គុក»។

លោក​ ស៊ុន ឆ័យ ​អះអាង​ទៀត​ថា​ នា​ពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ​ ការ​បំពាន​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ កាន់​តែ​មាន​សភាពធ្ងន់ធ្ងរ​ទៅៗ៕

XS
SM
MD
LG