ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

សវនាការ​សភា​អាមេរិក​ផ្តល់​​ការគាំទ្រ​ដល់​សំណុំរឿង​ខ្មែរ​ប្តឹង​ទៅ​តុលាការ​ ICC

  • ម៉ែន គឹមសេង

លោក ​រីឆាដ រ៉ូជឺ​ មេធាវី​តំណាង​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​រងគ្រោះ​ដោយ​សារ​ការអភិវឌ្ឍ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។

កំណត់​និពន្ធ៖ គណៈកម្មការ​កិច្ចការ​បរទេស​នៃ​សភា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ធ្វើ​សវនាការ​កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​២១​ខែ​សីហា ពិនិត្យ​មើល​លើ​«សិទ្ធិ​អចលនទ្រព្យ​និង​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​នៅ​តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍‍»ដោយ​សារ​ការអភិវឌ្ឍ​នៅ​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​ក្នុងតំបន់​នោះ​បាន​ប៉ះពាល់​ដល់​សិទ្ធិ​ពលរដ្ឋ។ លោក​រីឆាដ រ៉ូជឺ​ មេធាវី​តំណាង​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​រងគ្រោះ​ដោយ​សារ​ការអភិវឌ្ឍ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជាបាន​ចូល​រួម​ផ្តល់​សក្ខីកម្ម​ពី​សំណុំរឿង​ដែល​លោក​បាន​ដាក់​ប្តឹង​ទៅ​តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌ​អន្តរជាតិ​តំណាង​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ទាំងនោះ។ ខាងក្រោម​នេះ​ជា​បទសម្ភាស​រវាង​លោកម៉ែន គឹមសេង​ នៃ​វីអូអេ​ជាមួយ​នឹង​លោក​រីឆាដ រ៉ូជឺ​៖

VOA៖ ​សូម​ជម្រាប​សួរ​លោក​រីឆាដ រ៉ូជឺ ​ពី​រដ្ឋធានី​ វ៉ាស៊ីនតោន!

លោក​រីឆាដ​ រ៉ូជឺ៖ បាទ​សូម​ជម្រាប​សួរ!

VOA៖ សូម​អរគុណ​ដែល​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ខ្ញុំ​បាន​សម្ភាស​លោក​ទាក់​ទង​នឹង​សំណុំរឿង​ទៅ​សាលាក្តី ព្រហ្មទណ្ឌ​អន្តរជាតិ។ តើ​លោក​អាច​បញ្ជាក់​បាន​ទេ​ថា​មក​ដល់​ពេល​នេះ​សំណុំរឿង​នោះ ​មាន​ការ​វិវត្តន៍​យ៉ាង​ណាហើយ?
រីឆាដ រ៉ូជឺ៖ យើង​បាន​ដាក់​សេចក្តី​ជូនដំណឹង​ទៅ​តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌ​អន្តរជាតិ​នៅខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១៤។ យើង​ក៏​បាន​ដាក់​សេចក្តី​ជូនដំណឹង​ទីពីរ​ដែល​ផ្តល់​ព័ត៌មាន​លម្អិត​អំពី​ការ​ឈឺចាប់​របស់​ជនរងគ្រោះដែល​ជា​ព័ត៌មាន​ថ្មី​ពី​ការរឹបអូស​យក​ដីធ្លី​ដែល​កំពុង​កើត​មាន​ឡើង។ យើង​បាន​ដាក់​បន្ថែម​នៅខែ​កក្កដា​ឆ្នាំនេះ។ ដូច្នេះ​ក្រុមរដ្ឋ​អាជ្ញា​ឥឡូវ​នេះ​មាន​ព័ត៌មាន​សង្ខេប​ចំនួន​ពីរ។ យើង​ដឹង​ថា​តុលាការ​បាន​ចំណាយ​កម្លាំង​ដើម្បី​ពិនិត្យ​មើល​សំណុំរឿង​នេះ​ហើយ​។ កាលពីឆ្នាំ ​មុន​តុលាការ​រវល់​លើ​សំណុំ​រឿង​ដទៃ​ទៀត​ប៉ុន្តែ​ឥឡូវ​នេះ​តុលាការ​បាន​ចាត់​តាំង​មនុស្ស​ជាច្រើន​ឱ្យ​ពិនិត្យ​មើល​សំណុំរឿង​នេះ​ហើយ។ យើង​សង្ឃឹម​ថា​ពួកគេ​នឹង​ឱ្យ​យើង​ដឹង​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ប្រហែល​ជា​៦ខែ​ទៀត​ថា​តើ​តុលាការ​នឹង​សម្រេច​រុញ​សំណុំ​រឿង​នេះ​ទៅ​ដំណាក់​កាលបន្ទាប់​ទៀត​ឬយ៉ាងណា។

VOA៖ តើ​ហេតុអ្វី​បាន​ជា​លោក​ត្រូវ​ដាក់​បន្ថែម​ឯកសារ​ដោយ​សារ​តែ​លើក​មុន​មិន​មាន​ភស្តុតាងគ្រប់​គ្រាន់​មែនទេ?

រីឆាដ រ៉ូជឺ៖ បាទ​ យើង​មាន​ភស្តុតាង​គ្រប់​គ្រាន់​រួចហើយ​ប៉ុន្តែ​អ្វី ដែល​យើង​មើល​ឃើញ​គឺ​ថា​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​នេះ​នៅ​បន្ត​កើត​មាន​ជារៀងរាល់​ថ្ងៃ។ ដូច្នេះ​វា​ជាការ​សំខាន់​ណាស់​ដែល​យើង​ត្រូវ​ផ្តល់​ជូន​ក្រុម​រដ្ឋ​អាជ្ញា​នូវ​ព័ត៌មាន​ចុងក្រោយ​បំផុត​អំពី​ការជម្លៀស​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដោយ​បង្ខំ​ ទម្រង់​ផ្សេងទៀត​នៃ​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខបុក្ខម្នេញ​អ្នកបញ្ចេញ​មតិ​ជំទាស់​ដែល​នៅតែ​កើតមាន​ចាប់​តាំងពី​យើង​បាន​ដាក់​ព័ត៌មាន​លើក​ទីមួយ។ យើង​គិត​ថា​វាជា​ការ​សំខាន់​ដែល​លោកស្រី​រដ្ឋ​អាជ្ញា​មាន​ព័ត៌មាន​គ្រប់​គ្រាន់​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ហើយ​ក៏​ដើម្បី​ឱ្យ​លោកស្រី​យល់​ថា​ដរាប​ណា​មិន​ចាត់​ការ​អ្វី​ទេ​ចំនួន​ជន​រងគ្រោះ​នឹង​បន្ត​កើនឡើង។

VOA៖ ​កាលពី​សប្តាហ៍​មុន​មាន​សវនាការ​សភា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​មួយ​ដែល​ផ្តោត​លើ​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​នៅ​តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍។ លោក​ក៏​ជា​អ្នក​ផ្តល់​សក្ខីកម្ម​ម្នាក់នៅ​ទីនោះដែរ។ តើ​លោក​មាន​ចំណាប់​អារម្មណ៍​យ៉ាងណា​ដែរ​ចំពោះ​សវនាការ​នេះ?

រីឆាដ រ៉ូជឺ៖ ខ្ញុំ​គិត​ថា​វា​មាន​សារៈ​សំខាន់​ខ្លាំង​ណាស់។ វា​ជាសវនាការ​ដែល​ចុះ​ទៅ​ធ្វើ​នៅ​ដល់​កន្លែង​ព្រោះ ​ធ្វើ​នៅ​ក្រុង​ឡូសអាន់​ជឺឡេស។​ មាន​អ្នក​តំណាងរាស្រ្ត​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ចំនួន​៥នាក់​ដែល​មក​ពី​គណបក្ស​សាធារណរដ្ឋ​និង​ប្រជាធិបតេយ្យ​បាន​ចូលរួម។ ពួកគេ​ចាប់​អារម្មណ៍​ចង់​ដឹង​ពី​សភាពការណ៍​កម្ពុជា​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​អចលនទ្រព្យ​ ការរឹបអូស​យក​ដីធ្លី ​និង​ការ​ជម្លៀស​មនុស្ស​ដោយ​បង្ខំ។ ហើយ​គេ​សួរ​ខ្ញុំ​ចំៗ​លើ​បញ្ហា​តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌ​អន្តរជាតិ។ ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ​បទបង្ហាញ​ដែល​ផ្តល់​ពី​ទិដ្ឋភាព​រួម​នៃ​សភាពការណ៍​នោះ​ហើយ​គេ​សួរ​សំណួរ​ខ្ញុំ​ខ្លះ​អំពី​តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌ​អន្តរជាតិ​និង​ការវិវត្តន៍ ​ទាក់​ទង​នឹង​សំណុំរឿង​នៅ​ទីនោះ។

VOA៖ ដូច្នេះ​ដោយ​មាន​ព័ត៌មាន​ថ្មីៗ​បន្ថែម​និង​ការ​ធ្វើ​សវនាការ​តើ​សំណុំរឿងនេះ​មាន​ទម្ងន់​ខ្លាំង​ប៉ុណ្ណា​ក្នុង​ការ​បោះជំហាន​ទៅមុខ?

រីឆាដ រ៉ូជឺ៖ ​វាពិតជា​សំណុំរឿង​ដ៏ខ្លាំង​មួយ។​ នេះ បើ​ផ្អែក​លើ​ហេតុផល​ជាច្រើន​។ ដំបូងគឺ​ចំនួន​ជន​រងគ្រោះ ​មាន​ច្រើន​ យើង​មិនមាន​ចំនួន​ជាក់​លាក់​ថា​មាន​ពលរដ្ឋ​ចំនួន​ប៉ុន្មាន​ដែល​ត្រូវ​គេ​បណ្តេញ​ចេញ​ដោយ​បង្ខំ​ប៉ុន្តែ​យើង​គិត​ថា​វា​មាន​ចំនួន​រាប់​ម៉ឺន​នាក់។ ដូច្នេះ​ចំណុច​ត្រង់​ពលរដ្ឋ​នេះ​គឺ​ចំ​ចំណុច​ការជម្លៀស​មនុស្ស​ដោយ​បង្ខំ​ ហើយ​នេះ​គឺ​ជា​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​មួយ​ដែល​មាន​ចែង​នៅ ក្នុង​លក្ខខន្តិកៈ ​របស់​តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌ​អន្តរជាតិ​ថា​ជា​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​ប្រឆាំង​នឹង​មនុស្ស​ជាតិ។ ដូច្នេះ​យើង​គិត​ថា​វា​ជា​សំណុំរឿង​ខ្លាំង​មួយ​ដោយ​សារ​តែ​ចំនួន​ជន​រងគ្រោះ​ដ៏ច្រើន​។ យើង​គិត​ថា​វាជាសំណុំរឿង​ខ្លាំង​ដោយ​សារ​តែ​ភស្តុតាង​មាន​ល្អ។ មាន​សេចក្តីរាយការណ៍​ជាច្រើន​ មាន​រូបថត​ជាច្រើន​ វីដេអូ​ជា​ច្រើន​អំពី​ហិង្សា​នៃ​ការបណ្តេញ​ចេញ​ដោយ​បង្ខំ ​ដែល​បាន​កើត​មាន​ឡើង​នៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ហើយ​ហេតុផល​ដែល​យើង​គិត​ថា​សំណុំរឿង​នេះ​ខ្លាំង​ដោយ​សារ​វា​ទទួល​បានការ​គាំទ្រ​ជាច្រើន​ពី​សហគមន៍​អន្តរជាតិ។ យើង​មាន​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​សំខាន់ៗ​ជាច្រើន​នៅ​ជុំ​វិញ​ពិភពលោក​ដែល​បាន​សរសេរ​លិខិត​ទៅ​កាន់​លោកស្រី​រដ្ឋ​អាជ្ញា​នៃ​តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌ​អន្តរជាតិ​ទទូច​សុំ​ឱ្យ​លោកស្រី ​ចាត់​ការ។ យើង​មាន​ក្រុម​សហជីព​អន្តរជាតិ ​អង្គការ​ Global Witness ហើយ​ឥឡូវ​យើង​មាន​សមាជិក​សភា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ដែល​មាន​ចំណាប់​អារម្មណ៍​ចង់​ដឹង​បន្ថែមពី​សំណុំរឿង​នេះ។ ពួកគេ​ចង់​ដឹង​បន្ថែម​ទៀត​ថា​តើ​នឹង​អាច​ធ្វើ​អ្វី​បាន​ដើម្បី​ទប់​ស្កាត់​ការ​រឹបអូស​យក​ដីធ្លី នៅ ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។​

VOA៖ នៅ​ ឯ​សវនាការ​នោះ ក៏​មាន​ប្រទេស​ដទៃ​ដែរ​តើ​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ការអភិវឌ្ឍ​ប្រទេសកម្ពុជា​ខុស​ពី​គេ​យ៉ាង​ម៉េច​ដែរ?

រីឆាដ រ៉ូជឺ៖ អង្គពិភាក្សា​សំឡឹង​មើល​ប្រទេស​ពីរ​គឺ​កម្ពុជា​និង​ហ្វីលីពីន​ហើយ​ប្រទេស​ទាំងពីរ​មាន​បញ្ហា​រំលោភ​យក​ដីធ្លី​ដ៏​អាក្រក់​និង​បណ្តេញ​ពលរដ្ឋ​ចេញ​ដោយ​បង្ខំ​ដូច​គ្នា។​ ប៉ុន្តែ​សភាពការណ៍​អាក្រក់​ខ្លាំង​បំផុត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​គឺអាក្រក់​ជាង​ហ្វីលីពីន​ឆ្ងាយ​ណាស់​។ នៅ ហ្វីលីពីន​មាន​សំណុំរឿង​ក្រុម​ឧត្តម​សេនីយ៍ ​អ្នក​ជំនួញ​ និង​អ្នក​នយោបាយ​លួច​ប្លន់​ដី​កសិដ្ឋាន​មួយ​កន្លែងៗ​ពី​ម្ចាស់ដើម។ វាជាការ​ខុស​ច្បាប់​ហើយ​ប៉ុន្តែ​វា​មិន​ដល់​កម្រិត​ដូច​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ទេ​ដែល​មាន​ដីរាប់​ពាន់​ហិកតា​ត្រូវ​បាន​ប្រគល់តាម​រយៈ​ដំណើរ​ការ​ទុច្ចរិត​ទៅ​ឱ្យ​អ្នក​ជំនួញ​ដែល​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជាមួយ​នឹង​ក្រុម​អ្នក​កាន់​អំណាច​ហើយ​ប្រើ​កងកម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​របស់​រដ្ឋ​ដើម្បី​ដេញ​ពលរដ្ឋ​រាប់​ពាន់​គ្រួសារ​ចេញ​ដោយ​បង្ខំ​។ ដូច្នេះ​នៅ​ប្រទេស​ទាំងពីរ​ពិតជា​អាក្រក់​ប៉ុន្តែ​នៅ​កម្ពុជា​អាក្រក់​ក្រៃលែង។

VOA៖ លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ពី​ការគាំទ្រ​ពី​អន្តរជាតិ​។ ចុះការគាំទ្រ​ពី​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​នៅ​ក្នុង​និង​ក្រៅ ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ​យ៉ាង​ណា​ដែរ?

រីឆាដ រ៉ូជឺ៖ នៅ​ពេល​ដែល​ខ្ញុំ​ដាក់​សំណុំរឿង​បន្ថែម​លើក​ទីពីរ​ទៅ តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌ​អន្តរជាតិ​យើង​មាន​ញត្តិ​ដែល​ចុះ​ហត្ថលេខា​ដោយបងប្អូន​ខ្មែរ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​រាប់​ពាន់​នាក់​ស្នើ​សុំ​ឱ្យ​រដ្ឋ​អាជ្ញា​នៃ​តុលាការ​នេះ ​ចាត់​ការ​លើ​សំណុំរឿង​នេះ។ នេះ​បង្ហាញ​ថា​នៅ តែ មាន​ការគាំទ្រ​ជាច្រើន​ហើយ​ខ្ញុំ​នៅ តែ​ទទួល​បាន​ញត្តិ​ជារៀងរាល់​ថ្ងៃ​ពី​ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​ដែល​ចង់​ឱ្យ​តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌ​អន្តរជាតិ​ចាត់​ការ​លើ​សំណុំ​រឿង​នេះ។ ដូច្នេះ​ក្នុង​រយៈពេល​ពីរបី​ខែ​ទៀត​ពេល​ដែល​ប្រមូល​បាន​ញត្តិ​ជាច្រើន​ទៀត​ខ្ញុំ​នឹង​ដាក់​បន្ថែម​ព័ត៌មាន​ទៅ​ឱ្យ​តុលាការ​ដើម្បី​ឱ្យ​ដឹង​ថា​សំណុំរឿង​នេះ​សំខាន់​យ៉ាងណា​ចំពោះ​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា។

VOA៖ សំណួរ​ចុងក្រោយ​មួយ​ថា​តើ​យើង​នឹង​ទទួល​បាន​លទ្ធផល​ពី​តុលាការ​នេះ​នៅ​ពេល​ណា?

រីឆាដ​ រ៉ូជឺ៖ ពិបាក​និយាយ​បន្តិច​ដោយ​សារ​តែ វា​មិន​មាន​ពេល​វេលា​កំណត់​ទេ។ តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌ​អន្តរជាតិ​មាន​ធនធាន​មាន​កម្រិត​ ហើយ​ពួកគេ​ត្រូវ​ដោះស្រាយ​សំណុំ​រឿង​ដ៏ច្រើន​គគោក។ ដូច្នេះ យើង​អត់​ដឹង​ចម្លើយ​ទេប៉ុន្តែ​យើង​គ្រាន់​តែ​សង្ឃឹម​ថា​នឹង​ទទួល​បាន​ចម្លើយ​ខ្លះ​នៅ ក្នុង​រយៈ​ពេល​ប្រហែល​ជា​៦ខែ​។ វាជា​ការ​សំខាន់​ដែល​ត្រូវ​ចងចាំ​ផងដែរ​ថា​នេះ​មិន​មែនជា​សំណុំរឿង​ដូច​តុលាការ​ក្នុង​ស្រុក​ទេ​ វាជាកិច្ច​ការ​ធំដុំ​ណាស់​សម្រាប់​បើក​ការ​ស៊ើបអង្កេត​បឋម​ឬ​បើកការ​ស៊ើបអង្កេត​ពេញលេញ​លើ​ហេតុការណ៍​ណាមួយ​ឬប្រទេស​ណាមួយ​។ ពួកគេ​ត្រូវ​ចាត់​ការ​ដោយ​យឺតៗ​ហើយ​យ៉ាង​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ពីព្រោះផល​ប៉ះពាល់​នៃ​សកម្មភាព​របស់​ពួកគេ​មាន​ទំហំ ​ធំ ​ខ្លាំងណាស់។

VOA៖ អរគុណ​ខ្លាំង​ណាស់​លោក​រីឆាដ រ៉ូជឺ​ដែល​ផ្តល់​បទសម្ភាស​ដល់ VOA។

រីឆាដ រ៉ូជឺ៖ បាទ​ ជាការ​រីករាយណាស់។

XS
SM
MD
LG