ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

ព័ត៌មាន​​ថ្មី

ក្រុម​ប្រឆាំង​ដែល​និរទេស​ខ្លួន​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​ចង់​ឲ្យ​អន្តរជាតិ​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​លើ​ការ​បង្ក្រាប​នយោបាយ​នៅ​កម្ពុជា


កញ្ញា កឹម មនោវិទ្យា ឈរ​នៅក្នុង​អាគារ​សភា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ក្នុង​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតោន​នៅថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨។ កញ្ញា កឹម មនោវិទ្យា ជា​សកម្មជន​នយោបាយ​ខ្មែរ​មួយ​រូប និង​ត្រូវ​ជា​កូនស្រី​របស់​លោក កឹម សុខា ដែល​ជា​មេដឹកនាំ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ដ៏​ធំ​មួយ​នៅ​កម្ពុជា ហើយ​ដែល​កំពុង​ជាប់​ពន្ធនាគារ។ (AP Photo/Jacquelyn Martin)

កញ្ញា​ កឹម មនោវិទ្យា បាន​និយាយ​ថា កញ្ញា​មិន​អាច​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ​នោះ​ទេ ពីព្រោះ​កញ្ញា​ខ្លាច​ថា កញ្ញា​នឹង​ត្រូវ​គេ​ចាប់​ខ្លួន​ដែរ ដែល​នេះ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការ​បង្ក្រាប​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​បាន​រំលាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ បំបិទ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ឯករាជ្យ និង​បង្ខំ​ឲ្យ​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ សកម្មជន​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​អ្នក​សារព័ត៌មាន​រាប់​រយ​នាក់ រស់​នៅ​និរទេស​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រទេស​អូស្ត្រាលី ប្រទេស​ថៃ និង​ប្រទេស​ផ្សេងៗ​ទៀត។

នៅ​ពេល​ដែល​កញ្ញា កឹម មនោវិទ្យា ដែល​ជា​សកម្មជន​នយោបាយ​ខ្មែរ​មួយ​រូប កំពុង​ធ្វើ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ស្វីស កាល​ពី​ខែ​កញ្ញា​ឆ្នាំ​មុន លោក កឹម សុខា ដែល​ជា​ឪពុក​របស់​កញ្ញា​បាន​ទូរស័ព្ទ​ទៅ​កញ្ញា។ លោក​ កឹម សុខា ដែល​ជា​មេដឹកនាំ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ដ៏​ធំ​នៅ​កម្ពុជា បាន​ប្រាប់​កូន​ស្រី​របស់​លោក​ថា ភ្នាក់ងារ​រដ្ឋាភិបាល​កំពុង​វាយឆ្មក់​ចូល​ក្នុង​ផ្ទះ​របស់​គ្រួសារ​លោក​នៅ​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ។

កញ្ញា កឹម មនោវិទ្យា វ័យ ៣៦ ឆ្នាំ រូប​នេះ បាន​និយាយ​រៀបរាប់​នៅ​ក្នុង​បទ​សម្ភាសន៍​មួយ​ជាមួយ​នឹង​ទីភ្នាក់ងារ​ព័ត៌មាន AP ថា៖ «គាត់​បាន​ប្រាប់​ខ្ញុំ​ថា ពួកគេ​ដាក់​ខ្នោះ​ដៃ​គាត់»។

អស់​រយៈពេល​ជាច្រើន​ខែ​ក្រោយ​មក ឪពុក​របស់​កញ្ញា​នៅ​តែ​ជាប់​នៅ​ក្នុង​ពន្ធនាគារ​ដដែល ដោយ​ប្រឈម​មុខ​នឹង​ការ​ជាប់​ទោស​ពី​បទ​ក្បត់​ជាតិ ចំណែក​ឯ​កញ្ញា​វិញ គឺ​កំពុង​តែ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សហរដ្ឋអាមេរិក។

កញ្ញា​បាន​និយាយ​ថា កញ្ញា​មិន​អាច​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ​នោះ​ទេ ពីព្រោះ​កញ្ញា​ខ្លាច​ថា កញ្ញា​នឹង​ត្រូវ​គេ​ចាប់​ខ្លួន​ដែរ ដែល​នេះ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការ​បង្ក្រាប​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​បាន​រំលាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ បំបិទ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ឯករាជ្យ និង​បង្ខំ​ឲ្យ​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ សកម្មជន​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​អ្នក​សារព័ត៌មាន​រាប់​រយ​នាក់ រស់​នៅ​និរទេស​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រទេស​អូស្ត្រាលី ប្រទេស​ថៃ និង​ប្រទេស​ផ្សេងៗ​ទៀត។

គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​របស់​លោក ហ៊ុន សែន ដែល​ជា​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​សព្វថ្ងៃ បាន​បង្កើន​វិធានការ​ជាច្រើន​ដើម្បី​ប្រឆាំង​នឹង​ស្ថាប័ន​ព័ត៌មាន និង​អ្នក​នយោបាយ​ប្រឆាំង អស់​រយៈពេល​ជាង​ពីរ​ឆ្នាំ​កន្លង​មក ខណៈ​ដែល​ការ​បោះឆ្នោត​ថ្នាក់​ជាតិ​ដែល​នឹង​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ថ្ងៃ​អាទិត្យ​ខាង​មុខ​នេះ កាន់តែ​ខិត​ជិត​ចូល​មក​ដល់។

លោក ហ៊ុន សែន ដែល​បាន​កាន់​អំណាច​ជាង ៣ ទសវត្សរ៍​មក​ហើយ​នោះ បាន​អះអាង​កាល​ពី​ឆ្នាំ​មុន​ថា លោក​នឹង​ប្តេជ្ញា «កម្ចាត់​មនុស្ស ១ រយ ទៅ ២ រយ​នាក់» ដើម្បី​ការពារ​សន្តិសុខ​ជាតិ និង​បាន​ផ្តល់​យោបល់​ឲ្យ​ដៃគូ​ប្រឆាំង​របស់​លោក​ឲ្យ «ត្រៀម​ក្តារមឈូស​ឲ្យ​ហើយ​ទៅ»។

អ្នក​នាំ​ពាក្យ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច និង​រដ្ឋាភិបាល​មិន​បាន​ឆ្លើយ​សំណួរ​របស់​ទីភ្នាក់ងារ​ព័ត៌មាន AP ទាក់ទង​នឹង​បញ្ហា​នេះ​នោះ​ទេ។

កាល​ពី​ខែ​កុម្ភៈ រដ្ឋាភិបាល​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​សៀវភៅ​មួយ​ក្បាល​កម្រាស់ ១៣២ ទំព័រ ដែល​អះអាង​ថា «ប្រជាធិបតេយ្យ​ពិត​ប្រាកដ​មិន​ត្រូវ​ផ្លាស់​ប្តូរ​នោះ​ទេ... តែ​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ មាន​តែ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ក្លែងក្លាយ​ទេ​ដែល​ត្រូវ​កម្ចាត់​ចោល»។

អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អន្តរជាតិ Human Rights Watch បាន​និយាយ​ថា «បរិយាកាស​នៃ​សិទ្ធិ​ស៊ីវិល និង​សិទ្ធិ​នយោបាយ​នៅ​កម្ពុជា» មាន​ការ «ធ្លាក់​ចុះ​យ៉ាង​ខ្លាំង» ចាប់​តាំង​ពី​ដើម​ឆ្នាំ ២០១៧ មក។ អង្គការ​នេះ​បាន​បញ្ជាក់​ថា របប​ដឹកនាំ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​បាន​ចាត់​វិធានការ «ចាប់​ខ្លួន​តាម​តែ​អំពើ​ចិត្ត និង​រំលោភ​បំពាន​ផ្សេងៗ​ទៀត» និង​បាន​ប្រឹងប្រែង​ដើម្បី​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ថា ការ​រិះគន់​ប្រឆាំង​ដោយ​អហិង្សា​លើ​បញ្ហា​អំពើ​ពុករលួយ បញ្ហា​សិទ្ធិ​ដី​ធ្លី និង​បញ្ហា​ផ្សេងៗ​ទៀត គឺ​ជា​ការ​ប៉ុនប៉ង​ផ្តួល​រំលំ​រដ្ឋាភិបាល។

កញ្ញា កឹម មនោវិទ្យា និង​សមាជិក​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​កំពុង​រស់នៅ​និរទេស​ខ្លួន​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស កំពុង​តែ​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ឲ្យ​គណបក្ស​នេះ​នៅតែ​មាន​ដំណើរការ​ទៅ​មុខ​ដដែល។ ពួកគេ​កំពុង​ព្យាយាម​បញ្ចុះបញ្ចូល​រដ្ឋាភិបាល​សហរដ្ឋអាមេរិក សហភាព​អឺរ៉ុប និង​បណ្ដា​ប្រទេស​ដទៃ​ទៀត​ឲ្យ​រឹតត្បិត​លើ​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​របស់​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​កម្ពុជា​ទៅ​ក្រៅ​ប្រទេស ប៉ុន្តែ​ព្យាយាម​បញ្ចៀស​មិន​ឲ្យ​មាន​ការ​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​សេដ្ឋកិច្ច​ជា​ទូទៅ​ណា​មួយ​ដែល​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ។

ពួកគេ​ក៏​កំពុង​តែ​អំពាវនាវ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ធ្វើ​ពហិការ​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ក្នុង​ខែ​នេះ​ផង​ដែរ ដោយ​ពួកគេ​បាន​ប្រើប្រាស់​បណ្តាញ​សង្គម​ដើម្បី​ជំរុញ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ចូលរួម​នៅ​ក្នុង «យុទ្ធនាការ​ម្រាម​ដៃ​ស្អាត»។ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា អ្នក​បោះឆ្នោត​ត្រូវ​ជ្រលក់​ម្រាម​ដៃ​នៅ​ក្នុង​ទឹក​ខ្មៅ បន្ទាប់​ពី​បាន​បោះឆ្នោត​ហើយ។

គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត ដែល​ហៅ​កាត់​ថា គ.ជ.ប បាន​ព្រមាន​ថា ជន​ណា​ដែល​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​ការ​ធ្វើ​ពហិការ​ការ​បោះឆ្នោត ឬ​រារាំង​ដល់​ដំណើរការ​បោះឆ្នោត នឹង​ប្រឈម​មុខ​នឹង​បទល្មើស​ព្រហ្មទណ្ឌ។

ការ​ឈឺចាប់​ហួស​នឹង​ថ្លែង

កញ្ញា កឹម មនោវិទ្យា និង​អ្នក​ដទៃ​ទៀត​ដែល​កំពុង​រស់នៅ​និរទេស​ខ្លួន​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​នៅ​ទូទាំង​សហរដ្ឋអាមេរិក និង​ទៅ​កាន់​ទ្វីប​អឺរ៉ុប ប្រទេស​អូស្ត្រាលី នូវែលសេឡង់ និង​ប្រទេស​ផ្សេងៗ​ទៀត​ដើម្បី​ផ្សព្វផ្សាយ​សារ​របស់​ពួកគេ ជជែក​ជាមួយ​នឹង​អ្នក​ការទូត អ្នក​តំណាងរាស្ត្រ ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ និង​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដែល​រស់​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស។

ខណៈ​ដែល​ពួកគេ​កំពុង​ធ្វើ​ការ​តស៊ូ​មតិ​ពី​ក្រៅ​ប្រទេស​ឲ្យ​មាន​ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា អ្នក​នយោបាយ​ដែល​រស់នៅ​និរទេស​ខ្លួន​ទាំង​នេះ​កំពុង​មាន​អារម្មណ៍​ថា បាត់បង់​អ្វី​ម្យ៉ាង និង​ឃ្លាត​ឆ្ងាយ​ពី​គ្រួសារ។

លោក សៀ ភារម្យ ដែល​ជា​សកម្មជន​សិទ្ធិ​ដីធ្លី​ម្នាក់​ដែល​បាន​ភៀស​ខ្លួន​ទៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក​កាល​ពី​ចុង​ឆ្នាំ ២០១៧ ដោយ​បាន​ទុក​ចោល​ភរិយា និង​កូន ៣ នាក់​របស់​លោក អាយុ​ពី ៥ ទៅ ១១ ឆ្នាំ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​និយាយ​ថា៖ «ខ្ញុំ​នឹក​គ្រួសារ​របស់​ខ្ញុំ នឹក​កូនៗ​របស់​ខ្ញុំ។ ការ​ឈឺចាប់​នេះ វា​ហួស​នឹង​ថ្លែង​ទៅ​ហើយ»។

កញ្ញា កឹម មនោវិទ្យា បាន​ប្រាប់​ទីភ្នាក់ងារ​ព័ត៌មាន AP ថា ការ​រស់​នៅ​និរទេស​ខ្លួន​របស់​កញ្ញា​នៅ​ក្រៅ ប្រទេស​ដូច​នេះ​គឺ​ជា «ការ​សាកល្បង​លើ​ភាព​រឹងមាំ និង​ការ​តស៊ូ» របស់​កញ្ញា។ កញ្ញា​បាន​បន្ថែម​ថា៖ «ខ្ញុំ​ស្ទើរតែ​ក្លាយ​ជា​មនុស្ស​គ្មាន​ផ្ទះ​សម្បែង​រស់នៅ​ទៅ​ហើយ»។ កញ្ញា​ស្នាក់​នៅ​ជាមួយ​មិត្តភក្តិ ហើយ​កញ្ញា​មិន​ប្រាកដ​ថា ត្រូវ​ទៅ​ណា​នោះ​ទេ ពី​មួយ​សប្តាហ៍​ទៅ​មួយ​សប្តាហ៍។ កញ្ញា​បាន​លើក​ឡើង​ថា «ខ្ញុំ​ទៅ​កន្លែង​ណា​ដែល​ខ្ញុំ​អាច​ធ្វើ​ការ​តស៊ូ​មតិ​បាន»។

លោកស្រី មូរ សុខហួរ ដែល​ជា​អនុប្រធាន​មួយ​រូប​នៃ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ (CNRP) និយាយ​នៅក្នុង​បទសម្ភាសន៍​មួយ​ជាមួយ​ទីភ្នាក់ងារ​សារព័ត៌មាន Associated Press នៅក្នុង​ទីក្រុង​ឡុងដ៍​ កាលពី​ថ្ងៃទី ១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៧។
លោកស្រី មូរ សុខហួរ ដែល​ជា​អនុប្រធាន​មួយ​រូប​នៃ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ (CNRP) និយាយ​នៅក្នុង​បទសម្ភាសន៍​មួយ​ជាមួយ​ទីភ្នាក់ងារ​សារព័ត៌មាន Associated Press នៅក្នុង​ទីក្រុង​ឡុងដ៍​ កាលពី​ថ្ងៃទី ១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៧។

​ក្នុង​រយៈពេល​មួយ​ខែ​ក្រោយ​មក បន្ទាប់​ពី​ឪពុក​របស់​កញ្ញា​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន លោកស្រី មួរ សុខហួរ ដែល​ជា​អនុប្រធាន​មួយ​រូប​នៃ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ បាន​ទទួល​ព័ត៌មាន​សម្ងាត់​ពី​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​ជាន់​ខ្ពស់​ពីរ​រូប​ថា លោកស្រី​ក៏​អាច​នឹង​ត្រូវ​គេ​ចាប់​ខ្លួន​ផង​ដែរ។

លោកស្រី មួរ សុខហួរ វ័យ ៦៤ ឆ្នាំ​រូប​នេះ បាន​និយាយ​ថា លោកស្រី​ចង់​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ប៉ុន្តែ​កូនៗ​របស់​លោកស្រី​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​លោកស្រី​ឲ្យ​ចាកចេញ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា ហើយ​ប្រឹងប្រែង​ធ្វើ​ការ​ពី​ប្រទេស​ដើម្បី​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។

កាល​ពី​ចុង​ខែ​ឧសភា​កន្លង​ទៅ​នេះ លោកស្រី មួរ សុខហួរ និង​កញ្ញា កឹម មនោវិទ្យា បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​ន័រវែស​ដើម្បី​ចូលរួម​វេទិកា​សេរីភាព​អូស្លូ (Oslo Freedom Forum) ដែល​ជា​វេទិកា​ប្រមូលផ្តុំ​ទៅ​ដោយ​អ្នក​តស៊ូ​មតិ​ផ្នែក​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ។

នៅ​ក្នុង​សុន្ទរកថា​មួយ​នៅ​ក្នុង​វេទិកា​នេះ លោកស្រី មួរ សុខហួរ បាន​ជំរុញ​ឲ្យ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម «លើ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​ទៅ​នឹង​ការ​គាប​សង្កត់» នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។

លោកស្រី​បាន​និយាយ​ថា៖ «បណ្ដា​ប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​លើ​ពិភពលោក​មិន​គួរ​ទទួល​ស្គាល់​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​កើត​ចេញ​ពី​ការ​បោះឆ្នោត​ខុស​ច្បាប់​នោះ​ទេ»។

សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​បង្ហាញ «ក្តី​បារម្ភ​យ៉ាង​ខ្លាំង» អំពី​សកម្មភាព​របស់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា និង​បាន​ចោទ​ជា​សំណួរ​ថា​តើ​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ថ្ងៃ​អាទិត្យ​ទី ២៩ ខែ​កក្កដា​ខាង​មុខ​នេះ អាច​មាន​ភាព​សេរី និង​យុត្តិធម៌​ដែរ​ឬ​ទេ។

កាល​ពី​ខែ​មិនា សេតវិមាន​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ខ្លួន​បាន​កាត់​ថវិកា​ជំនួយ​សម្រាប់​ជួយ​ដល់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ចំនួន ៨ លាន ៣ សែន​ដុល្លារ​អាមេរិក ដែល​នេះ​ជា​ផ្នែក​នៃ​កិច្ច​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង «ដើម្បី​ធានា​ថា ពន្ធ​ប្រាក់​ចំណូល​របស់​ពលរដ្ឋ​អាមេរិកាំង​ដែល​បង់​ជូន​រដ្ឋាភិបាល​អាមេរិក នឹង​មិន​ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ដើម្បី​គាំទ្រ​ដល់​សកម្មភាព​ប្រឆាំង​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​នោះ​ទេ»។

បន្ថែម​ពី​នេះ​ទៀត សហភាព​អឺរ៉ុប​បាន​គំរាម​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​ពាណិជ្ជកម្ម ហើយ​ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់​ក៏​បាន​រឹតត្បិត​លើ​ទិដ្ឋាការ​ធ្វើ​ដំណើរ​សម្រាប់​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ផង​ដែរ។

ប្រទេស​ជប៉ុន​បាន​បន្ត​ផ្តល់​ប្រាក់​ជំនួយ​ដើម្បី​ជួយ​គាំទ្រ​ដល់​ការ​បោះឆ្នោត​នេះ។ ក្រុម​មេដឹកនាំ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ដែល​រស់​នៅ​និរទេស​ខ្លួន​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ជប៉ុន​ផ្តាច់​ជំនួយ​នេះ។

អាជ្ញាធរ​កម្ពុជា​បាន​អះអាង​ថា ក្រុម​មេដឹកនាំ​គណបក្ស​ប្រឆាំង សកម្មជន​សហគមន៍ និង​អ្នក​កាសែត​កំពុង​ធ្វើ​ការ​ជាមួយ​នឹង​សហរដ្ឋអាមេរិក និង «បណ្ដា​ប្រទេស​មហាអំណាច» ដទៃ​ទៀត ដើម្បី​ផ្តួល​រំលំ​រដ្ឋាភិបាល។ លោក ហ៊ុន សែន និង​ក្រុម​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​ផ្សេង​ទៀត​បាន​ប្រើ​ពាក្យ «បដិវត្តន៍​ពណ៌» ដើម្បី​ពណ៌នា​សកម្មភាព​ទាំង​នេះ។

លោក​ ហ៊ុន សែន បាន​សរសេរ​នៅ​ក្នុង​សារ​បង្ហោះ​តាម​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​កាល​ពី​ឆ្នាំ ២០១៦ ថា កងកម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​ទាំង​អស់​គឺ​មាន​តួនាទី​ធានា​យ៉ាង​ណា​មិន​ឲ្យ​មាន​បដិវត្តន៍​ពណ៌​ណា​មួយ​កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ បដិវត្តន៍​ពណ៌​បែប​នោះ​នឹង​ប៉ះពាល់​ដល់​សេចក្តីសុខ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ និង​សន្តិភាព​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ កងកម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​ត្រូវតែ​ការពារ​រដ្ឋាភិបាល​ស្រប​ច្បាប់។

សមត្ថកិច្ច​របស់​រដ្ឋ

រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​លើក​យក​ការ​រិះគន់​របស់​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​លោក ដូណាល់ ត្រាំ ដែល​ហៅ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ខ្លះ​នៅ​ក្នុង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ថា​ជា «ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ព័ត៌មាន​ក្លែងក្លាយ» មក​ធ្វើ​ជា​មូលហេតុ​សម្រាប់​ការ​ត្រួតត្រា​តឹងតែង​ជាង​មុន​របស់​ខ្លួន​លើ​វិស័យ​សារព័ត៌មាន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។

អ្នក​នាំ​ពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​និយាយ​ថា​នៅ​ក្នុង​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​មួយ​នៅ​ក្នុង​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​សប្ដាហ៍​ក្រោយ​មក បន្ទាប់​ពី​លោក ដូណាល់ ត្រាំ បាន​ស្បថ​ឡើង​កាន់​តំណែង​មក ថា៖ «លោក​ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ គិត​ថា សេចក្ដី​រាយការណ៍​របស់​ស្ថាប័ន​ទាំង​នោះ​មិន​បាន​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ពី​ការ​ពិត​នោះ​ទេ ដែល​នេះ​គឺ​ជា​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​របស់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ដែល​មាន​វិជ្ជាជីវៈ។ នេះ​មាន​ន័យ​ថា សេរីភាព​នៃ​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​ត្រូវ​តែ​គោរព​តាម​ច្បាប់ និង​សមត្ថកិច្ច​របស់​រដ្ឋ»។

ការបោះពុម្ភ​ផ្សាយ​ចុងក្រោយ​របស់​កាសែត the Cambodia Daily ត្រូវបាន​លក់​ដាច់​អស់​គ្មាន​សល់​ នៅ​តាម​តូប​លក់​កាសែត​ក្នុង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា នៅ​ថ្ងៃទី ៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៧។
ការបោះពុម្ភ​ផ្សាយ​ចុងក្រោយ​របស់​កាសែត the Cambodia Daily ត្រូវបាន​លក់​ដាច់​អស់​គ្មាន​សល់​ នៅ​តាម​តូប​លក់​កាសែត​ក្នុង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា នៅ​ថ្ងៃទី ៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៧។

កាល​ពី​ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​មុន សារព័ត៌មាន Cambodian Daily ដែល​ជា​សារព័ត៌មាន​ផ្សាយ​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ដែល​ល្បី​ឈ្មោះ​ដោយសារ​ការ​រាយការណ៍​មិន​ដក​ថយ​លើ​បញ្ហា​អំពើ​ពុករលួយ និង​ការ​រំលោភ​បំពាន​អំណាច​ផ្សេងៗ បាន​ប្រកាស​ថា ខ្លួន​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ខំ​ឲ្យ​បិទ​ទ្វារ ដោយសារ​តែ​លទ្ធផល​ដែល​បណ្ដាល​មក​ពី «ការ​គំរាម​កំហែង​ផ្លូវ​ច្បាប់​ហួស​ហេតុ» និង​បញ្ជី​បង់​ប្រាក់​ពន្ធដារ​ក្លែងក្លាយ​ដែល​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល។

ទំព័រ​មុខ​ចុង​ក្រោយ​បំផុត​របស់​សារព័ត៌មាន​នេះ​រួម​មាន​ព័ត៌មាន​ដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា «ការ​ធ្លាក់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​របប​ផ្ដាច់ការ​ទាំង​ស្រុង» និង​ព័ត៌មាន​ស្តី​អំពី​លោក កឹម សុខា ដែល​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន និង​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​ឃុបឃិត​ជាមួយ​នឹង​សហរដ្ឋអាមេរិក​ដើម្បី​ផ្តួល​រំលំ​រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក ហ៊ុន សែន។ លោក ហ៊ុន សែន បាន​ហៅ​លោក​ កឹម សុខា ជា​សាធារណៈ​ថា​ជា «អាយ៉ង​បរទេស»។

កាល​ពី​ខែ​ឧសភា​កន្លង​ទៅ​នេះ កាសែត​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​កាសែត​ឯករាជ្យ​ដែល​នៅ​សល់​ចុង​ក្រោយ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ត្រូវ​បាន​អ្នក​ជំនួញ​ម្នាក់​ទិញ ដែល​អ្នក​ជំនួញ​រូប​នោះ​ធ្លាប់​ធ្វើ​ជា​នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​ក្រុមហ៊ុន​ទំនាក់ទំនង​សាធារណៈ​មួយ​ដែល​ធ្លាប់​បាន​ធ្វើ​ការ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក ហ៊ុន សែន។ ក្រោយ​ពី​កាសែត​នេះ​ត្រូវ​បាន​លក់​មក អ្នក​សារព័ត៌មាន​ល្បីៗ​មួយ​ចំនួន​ដែល​ធ្វើ​ការ​ឲ្យ​កាសែត​នេះ​ត្រូវ​បាន​បណ្ដេញ​ចេញ ឬ​លាលែង​ពី​ការងារ។

រដ្ឋាភិបាល​ក៏​បាន​បិទ​ស្ថានីយ​វិទ្យុ​ប្រមាណ ២០ ស្ថានីយ និង​បាន​ចាប់​ខ្លួន​អតីត​អ្នក​រាយការណ៍​ព័ត៌មាន​ពីរ​រូប​ដែល​បម្រើ​ការ​ឲ្យ​វិទ្យុ​អាស៊ី​សេរី ដែល​ជា​វិទ្យុ​ឧបត្ថម្ភ​ដោយ​សហរដ្ឋអាមេរិក។ លោក អួន ឈិន និង​លោក យៀង សុធារិន ដែល​ជា​អ្នក​សារព័ត៌មាន​របស់​វិទ្យុ​អាស៊ី​សេរី​នេះ ដំបូង​ត្រូវ​បានចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​បើក​ដំណើរ​ការ «ស្ទូឌីយោ​ខារ៉ាអូខេ​មិន​មាន​អាជ្ញាប័ណ្ណ» ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មក​ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​ផ្ដល់ «ព័ត៌មាន​ដែល​ប៉ះពាល់​ដល់​សន្តិសុខ​ជាតិ​ទៅ​ឲ្យ​រដ្ឋ​បរទេស»។

បញ្ហា​ទាំង​នេះ​ជា​បញ្ហា​ថ្មីៗ​បំផុត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​ជា​ប្រទេស​មួយ​ដែល​បាន​ឆ្លងកាត់​របប​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍ សង្គ្រាម​ស៊ីវិល និង​ការ​គាប​សង្កត់​ផ្សេងៗ​អស់​រយៈពេល​ជាង​កន្លះ​សតវត្ស​កន្លង​មក។

ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ជិត ២ លាន​នាក់​បាន​ស្លាប់​នៅ​ក្នុង​របប «វាល​ពិឃាត» របស់​ពួក​ខ្មែរ​ក្រហម ដែល​ជា​របប​កុម្មុយនិស្ត​មួយ​ដែល​បាន​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ចាប់​ពី​ឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់​ឆ្នាំ ១៩៧៩។ លោក ហ៊ុន សែន បាន​កាន់​តំណែង​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជា​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៨៥ ប៉ុន្តែ​អំពើ​ហិង្សា​រវាង​ក្រុម​បដិបក្ខ​ផ្សេងៗ​នៅ​តែ​បន្ត​រហូត​ដល់​ពេល​មាន​ការ​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩១។

ក្នុង​រយៈពេល​មួយ​ទសវត្សរ៍ ឬ​ជាង​មួយ​ទសវត្សរ៍​កន្លង​មក​នេះ ការ​តវ៉ា​របស់​ពលរដ្ឋ​មាន​ការ​កើន​ឡើង ដោយសារ​បញ្ហា​សិទ្ធិ​ដីធ្លី ការ​កាប់​ព្រៃឈើ​ដ៏​រង្គាល និង​លក្ខខណ្ឌ​ការងារ​នៅ​ក្នុង​រោងចក្រ​កាត់ដេរ។

ជា​ការ​ឆ្លើយតប រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​ចាប់​ខ្លួន​មេដឹកនាំ​ការ​តវ៉ា​មួយ​ចំនួន និង​បាន​កាត់​ទោស​មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​នៅ​ក្នុង​នីតិវិធី​តុលាការ ដែល​អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស Human Right Watch បាន​បញ្ជាក់​ថា​ជា​នីតិវិធី «មិន​ស្រប​ទៅ​តាម​ស្តង់ដារ សូម្បី​តែ​ស្តង់ដារ​ដែល​ជា​គោលការណ៍​មូលដ្ឋាន​សម្រាប់​សវនាការ​យុត្តិធម៌​ក៏​ដោយ»។

លោក សៀ ភារម្យ ដែល​ជា​សកម្មជន​សិទ្ធិ​ដីធ្លី​ម្នាក់​បាន​និយាយ​ថា «អ្នក​មាន​អំណាច និង​អ្នក​មាន​ប្រាក់» ទទួល​បាន​ប្រយោជន៍​ពី​ការ​អភិវឌ្ឍ និង​ការ​រឹបអូស​ដីធ្លី ខណៈ​ដែល​អ្នក​ក្រ​ទទួល​បាន​សំណង​តិចតួច​សម្រាប់​ការ​បាត់បង់​ដីធ្លី​របស់​ពួកគេ។

លោក​បាន​និយាយ​ថា៖ «រដ្ឋាភិបាល និង​ក្រុមហ៊ុន​ទាំង​នោះ​កំពុង​ធ្វើ​ជំនួញ​ជាមួយ​គ្នា។ នៅ​ពេល​អ្នក​ឭ​ថា កន្លែង​ណា​មួយ​មាន​ការ​អភិវឌ្ឍ ទី​នោះ​នឹង​មាន​ទឹក​ភ្នែក និង​ការ​រងទុក្ខ​វេទនា»។

សត្វ​ខ្លា និង​ពស់‍

អ្នក​តាមដាន​ស្ថានការណ៍​មួយ​ចំនួន​បាន​តាមដាន​លើ​ការ​បង្កើន​សកម្មភាព​ប្រឹងប្រែង​របស់​របប​ដឹកនាំ​របស់​លោក ហ៊ុន សែន នៅ​ក្នុង​ការ​រារាំង​មិន​ឲ្យ​មាន​ការ​ប្រឆាំង​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​ស្លាប់​របស់​លោក កែម ឡី ដែល​ជា​អ្នក​អត្ថាធិប្បាយ​នយោបាយ​មួយ​រូប និង​ជា​អ្នក​រិះ​គន់​លើ​របប​ដឹកនាំ​សព្វថ្ងៃ​នេះ។

រូបថតលោក កែម ឡី​ អ្នកវិភាគ​សង្គម​ ដែល​រងការ​បាញ់សម្លាប់​ ដាក់បង្ហាញ​នៅឯ​គេហដ្ឋាន​ ក្នុង​ខេត្ត​តាកែវ​ នៅថ្ងៃទី២​ ខែ​កក្កដា​ ឆ្នាំ​២០១៧។ (ហ៊ុល រស្មី/ VOA)
រូបថតលោក កែម ឡី​ អ្នកវិភាគ​សង្គម​ ដែល​រងការ​បាញ់សម្លាប់​ ដាក់បង្ហាញ​នៅឯ​គេហដ្ឋាន​ ក្នុង​ខេត្ត​តាកែវ​ នៅថ្ងៃទី២​ ខែ​កក្កដា​ ឆ្នាំ​២០១៧។ (ហ៊ុល រស្មី/ VOA)

​លោក កែម ឡី ត្រូវ​បាន​ខ្មាន់​កាំភ្លើង​បាញ់​សម្លាប់​នៅ​កណ្តាល​រាជធានី​ភ្នំពេញ កាល​ពី​ឆ្នាំ ២០១៦ គឺ​ក្នុង​រយៈពេល​ពីរ​ថ្ងៃ​ក្រោយ​មក បន្ទាប់​ពី​លោក​បាន​និយាយ​នៅ​តាម​វិទ្យុ​អំពី​របាយការណ៍​មួយ​ដែល​ចេញ​ផ្សាយ​ដោយ​អង្គការ Global Witness ដែល​វិភាគ​ទៅ​លើ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ដែល​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​លោក ហ៊ុន សែន បាន​កាន់កាប់។

ការ​ស្លាប់​របស់​លោក​កែម ឡី ត្រូវ​បាន​មនុស្ស​ភាគច្រើន​យល់​ថា​ជា​ឃាតកម្ម​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​នយោបាយ។ មនុស្ស​រាប់​ម៉ឺន​នាក់​បាន​ចូលរួម​នៅ​ក្នុង​ការ​ដង្ហែ​សព​របស់​លោក​នៅ​តាម​ដង​ផ្លូវ។ អ្នក​នយោបាយ​ខាង​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ជឿ​ថា ការ​ចូលរួម​របស់​ពលរដ្ឋ​ក្នុង​ចំនួន​ដ៏​ច្រើន​បែប​នេះ​ធ្វើ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​មាន​ការ​ភ្ញាក់ផ្អើល។

អ្នកស្រី ប៊ូ រចនា ដែល​ជា​ភរិយា​របស់​លោក កែម ឡី មិន​ដែល​បាន​ប្រឡូក​នៅ​ក្នុង​ឆាក​នយោបាយ​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ចាប់​តាំង​ពី​ពេល​ដែល​ស្វាមី​របស់​អ្នកស្រី​បាន​ស្លាប់​មក អ្នកស្រី​បាន​ចាប់ផ្តើម​និយាយ​អំពី​ជំងឺ​សង្គម និង​ជំងឺ​នយោបាយ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ លោកស្រី​បាន​ចាកចេញ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ទទួល​បាន​សិទ្ធិ​ជ្រកកោន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី​នៅ​ដើម​ឆ្នាំ​នេះ។

លោកស្រី​បាន​ប្រាប់​សារព័ត៌មាន AP ថា៖ «ខ្ញុំ​មិន​អាច​រស់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ដែល​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​សត្វ​ខ្លា និង​សត្វ​ពស់​នោះ​ទេ»។

អ្នក​រស់​នៅ​និរទេស​ខ្លួន​ខ្លះ​ជឿ​ថា លទ្ធផល​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត​ឃុំ​សង្កាត់​កាលពី​ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ២០១៧ បាន​បង្កើន​ការ​ភ័យខ្លាច​បន្ថែម​ទៀត​នៅ​ក្នុង​ជួរ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​គណបក្ស​នេះ​ភ័យខ្លាច​ថា ខ្លួន​កំពុង​ប្រឈម​នឹង​គ្រោះថ្នាក់​បាត់បង់​អំណាច​របស់​ខ្លួន។ នៅ​ក្នុង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ឃុំ​សង្កាត់​នេះ គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​បាន​ឈ្នះ​អាសនៈ​ជិត ៤៤ ភាគរយ ចំណែក​ឯ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​វិញ បាន​ឈ្នះ​អាសនៈ​តិច​ជាង ៥១ ភាគរយ។

បី​ខែ​ក្រោយ​មក បន្ទាប់ពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ឃុំ​សង្កាត់​ឆ្នាំ ២០១៧ បាន​បញ្ចប់​ទៅ រដ្ឋាភិបាល​បាន​ចាប់​ខ្លួន​លោក កឹម សុខា។ បន្ទាប់​មក ពីរ​ខែ​ក្រោយ​មក​ទៀត តុលាការ​កំពូល​បាន​សម្រេច​តាម​ការ​ទាមទារ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​នៅ​ក្នុង​ការ​រំលាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ។ សាលដីកា​របស់​តុលាការ​កំពូល​ក៏​បាន​ហាម​ឃាត់​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ជាង ១ រយ​នាក់​មិន​ឲ្យ​ធ្វើ​សកម្មភាព​នយោបាយ​ក្នុង​រយៈពេល ៥ ឆ្នាំ។

កញ្ញា កឹម មនោវិទ្យា បាន​និយាយ​ថា៖ «យើង​បាន​បាត់បង់​អ្វីៗ​ទាំង​អស់។ យើង​មិន​មាន​គណបក្ស​ទៀត​ទេ។ ប្រទេស​យើង​កំពុង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ភាព​ងងឹត»។

កញ្ញា​បាន​ចំណាយ​ពេល​ភាគ​ច្រើន​របស់​កញ្ញា​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតោន តាំង​ពី​ឪពុក​របស់​កញ្ញា​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាប់​ខ្លួន​មក។ កញ្ញា​បាន​និយាយ​ថា កញ្ញា​យំ​នៅ​ពេល​អ្នក​និរទេស​ខ្លួន​ដទៃ​ទៀត​សួរ​កញ្ញា​អំពី​លោក កឹម សុខា។

កញ្ញា​បាន​ប្រឡូក​នៅ​ក្នុង​សកម្មភាព​នយោបាយ​កាល​ពី​ឆ្នាំ ១៩៩៣ នៅ​ពេល​ដែល​កញ្ញា​មាន​វ័យ​ជំទង់ គឺ​នៅ​ក្នុង​ពេល​បោះឆ្នោត​ថ្នាក់​ជាតិ​លើក​ដំបូង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ កញ្ញា​បាន​ចូលរួម​នៅ​ក្នុង​យុទ្ធនាការ​ឃោសនា​បោះ​ឆ្នោត​ជាមួយ​នឹង​ឪពុក​របស់​កញ្ញា ដែល​កាល​នោះ​បាន​ឈ្នះ​មួយ​អាសនៈ​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋសភា។ កញ្ញា​បាន​និយាយ​ទៅ​កាន់​អ្នក​បោះឆ្នោត​ដោយ​ផ្ទាល់ និង​បាន​ចែកចាយ​ខិត្តប័ណ្ណ​ដែល​បង្ហាញ​ពី​គោល​នយោបាយ​គណបក្ស​របស់​ឪពុក​កញ្ញា។

កញ្ញា​បាន​រំឭក​ថា៖ «យើង​ទាំង​អស់​គ្នា​យល់​ថា នេះ​ជា​ចំណុច​ចាប់ផ្ដើម​នៃ​រឿងរ៉ាវ​ល្អៗ​ជាច្រើន​ដែល​នឹង​កើត​ឡើង។ មនុស្ស​គ្រប់​គ្នា​ជឿជាក់​ទៅ​លើ​ដំណើរការ​បោះ​ឆ្នោត​នេះ ដោយសារតែ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នេះ​ត្រូវ​បាន​រៀបចំ​ឡើង​ដោយ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ»។

នៅ​ពេល​នោះ គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ីនប៉ិច​របស់​សម្ដេច​ក្រុម​ព្រះ​នរោត្ដម​រណឫទ្ធិ ដែល​ជា​គូ​ប្រជែង​នយោបាយ​របស់​លោក ហ៊ុន សែន បាន​ឈ្នះ​ការ​បោះឆ្នោត ប៉ុន្តែ​លោក ហ៊ុន សែន មិន​ព្រម​លះបង់​អំណាច​នោះ​ទេ។ លោក ហ៊ុន សែន និង​សម្ដេច​ក្រុម​ព្រះ​បាន​យល់ព្រម​ចែក​អំណាច​គ្នា ប៉ុន្តែ​លោក ហ៊ុន សែន បាន​ដណ្ដើម​អំណាច​ពេញ​លេញ​មក​កាន់កាប់​វិញ ដោយ​ការ​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​យោធា​មួយ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៩៧។

ក្រោយ​មក កញ្ញា កឹម មនោវិទ្យា បាន​ធ្វើ​ការ​ឲ្យ​ទីភ្នាក់ងារ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ និង​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នានា​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​នៅ​ឯ​ទីស្នាក់ការ​កណ្ដាល​របស់​ធនាគារ​ពិភពលោក​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតោន សហរដ្ឋ​អាមេរិក។

លោក កឹម សុខា ត្រូវ​បាន​រដ្ឋាភិបាល​ចាប់​ខ្លួន​លើក​ដំបូង​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៦។ នៅ​ពេល​នោះ កញ្ញា​កំពុងតែ​ជិះ​នៅ​លើ​យន្តហោះ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​សហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បី​នាំ​ប្អូនស្រី​របស់​កញ្ញា​ទៅ​រៀន​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ។ កញ្ញា​បាន​ដឹកនាំ​កិច្ច​ប្រឹងប្រែង​មួយ​ដែល​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដោះលែង​ឪពុក​របស់​កញ្ញា និង​អ្នក​ទោស​នយោបាយ​ផ្សេងៗ​ទៀត។

កញ្ញា​និយាយ​ថា នៅ​ពេល​ដែល​លោក កឹម សុខា ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​ជា​លើក​ដំបូង គេ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មាន​អ្នក​ទៅ​សួរ​សុខទុក្ខ​គាត់​បាន។ កញ្ញា​បាន​បន្ថែម​ថា នៅ​ពេល​នោះ ឥទ្ធិពល​ពី​សហរដ្ឋអាមេរិក និង​ពី​ម្ចាស់​ជំនួយ​នៃ​បណ្ដា​បស្ចិម​ប្រទេស​ផ្សេងៗ​ទៀត បាន​ជួយ​បន្ទន់​ជំហរ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ប្រឆាំង​នឹង​អ្នក​រិះគន់។ ប៉ុន្តែ នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ដោយសារ​តែ​ចិន​បាន​បង្កើន​ការ​វិនិយោគ និង​ឥទ្ធិពល​របស់​ខ្លួន រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​មិន​សូវ​ព្រួយ​បារម្ភ​ពី​មតិ​របស់​អន្តរជាតិ​នោះ​ទេ។

កញ្ញា​បាន​បន្ថែម​ថា នៅ​ពេល​នេះ គ្មាន​នរណា​ម្នាក់​ត្រូវ​បាន​គេ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ចូល​ទៅ​សូរ​សុខទុក្ខ​លោក កឹម សុខា នៅ​ក្នុង​ពន្ធនាគារ​នោះ​ទេ។ កញ្ញា​មាន​ការ​បារម្ភ ដោយសារ​តែ​ឪពុក​កញ្ញា ដែល​មាន​វ័យ​៦៥ ឆ្នាំ​ហើយ​នោះ មាន​បញ្ហា​សុខភាព ដែល​អាច​កាន់តែ​យ៉ាប់យ៉ឺន​ឡើង​ដោយសារតែ​ការ​ឃុំឃាំង​នេះ។

កញ្ញា​មិន​ដឹង​ថា នៅ​ពេល​ណា​កញ្ញា​នឹង​អាច​ជួប​ឪពុក​របស់​កញ្ញា ឬ​ក៏​អាច​ត្រឡប់​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ​នោះ​ទេ។ ប៉ុន្តែ​កញ្ញា​បាន​និយាយ​ថា កញ្ញា​នឹង​ស្វែងរក​មធ្យោបាយ។

កញ្ញា​បាន​និយាយ​ថា៖ «ខ្ញុំ​ត្រូវតែ​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ ហើយ​ខ្ញុំ​នឹង​មិន​លះបង់​ការ​តស៊ូ​នោះ​ទេ។ ប្រទេស​កម្ពុជា​ជា​ប្រទេស​របស់​យើង។ យើង​មិន​អាច​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ក្រុម​មនុស្ស​មួយ​ក្ដាប់​តូច​ទាត់​យើង​ចេញ​ពី​ប្រទេស​រហូត​នោះ​ទេ»៕

ប្រែសម្រួលដោយ លោក ប៊ុន ប៉េងហ៊ុយ

អត្ថបទ​ទាក់ទង

XS
SM
MD
LG