ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

​អារិភាព​ដែន​សមុទ្រ​ជំរុញ​ឲ្យ​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​ចិន​និង​វៀតណាម​ធ្លាក់​ដល់​កម្រិត​ទាប​ជា​ថ្មី

  • Ralph Jennings

រូបឯកសារ៖ កោះ​ Southwest Cay ដែល​វៀតណាម​បាន​ទាម​ទារ​ស្ថិត​នៅក្នុង​ប្រជុំកោះ Spratly ដែល​ត្រូវ​បាន​ថត​ពី​លើ​អាកាស​ដោយ​យន្ត​ហោះ​ C-130 របស់​កង​ទ័ព​អាកាស​ហ្វីលីពីន។

ឧបទ្ទវហេតុ​ដែល​កើត​មាន​ឡើង​ជា​ញឹក​ញាប់​ចាប់​តាំង​ពី​ខែ​ឧសភា​មក​កំពុង​គំរាម​កំហែងបង្កើន​អារិភាព​រវាង​​ចិន​និង​វៀតណាម​ដែល​ជា​ប្រទេស​ជិត​ខាង​លើ​ការ​ប្រជែង​ការ​ត្រួត​ត្រា​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ ក៏​ប៉ុន្តែ ​វៀត​ណាម​ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​ថា បាន​បិទ​ខ្ទប់​ការ​ខឹង​សម្បា​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ខ្លី​ដោយសារ​ការ​ខ្វះ​ការ​គាំទ្រ​​ដ៏ធំ​ទូលាយ។

ឧបទ្ទវហេតុ​ដែល​កើត​មាន​ឡើង​ជា​ញឹក​ញាប់​ចាប់​តាំង​ពី​ខែ​ឧសភា​មក​កំពុង​គំរាម​កំហែង​ដោយ​ការ​បង្កើន​អារិភាព​រវាងចិន​និង​វៀតណាម​ដែល​ជា​ប្រទេស​ជិត​ខាង​លើ​ការ​ប្រជែង​ការ​ត្រួត​ត្រា​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ ក៏​ប៉ុន្តែ ​វៀត​ណាម​ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​ថា បាន​បិទ​ខ្ទប់​ការ​ខឹង​សម្បា​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ខ្លី​ដោយសារ​ការ​ខ្វះ​ការ​គាំទ្រដ៏ធំ​ទូលាយ។

ក្រសួង​ការបរទេស​ក្នុង​ទីក្រុង​ហាណូយបាន​តវ៉ាកាល​ពី​សប្តាហ៍​មុន​ប្រឆាំង​នឹង​សេចក្តី​ប្រកាស​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ប៉េកាំង​ចំពោះ​ការធ្វើ​សមយុទ្ធ​យោធា​នៅ​ក្នុង​ឈូង​សមុទ្រ​តុងគឹង។ ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​នេះ​បាន​កើត​មាន​ឡើង​បន្ទាប់​ពី​ចិន​ទំនង​ដាក់​គំនាប​ទៅ​លើ​ប្រទេស​វៀតណាម​និង​ក្រុមហ៊ុន​ Repsol ​ដែល​ទទួល​កិច្ច​សន្យា​របស់​ប្រទេស​អេស្ប៉ាញ​ឲ្យ​បញ្ឈប់​គម្រោង​រុករក​ប្រេង​នៅ​ផ្ទៃទឹក​ដែល​មាន​ទឹក​ប្រាក់​រាប់​លាន​ដុល្លារ​នៅ​ក្នុង​ផ្នែក​មួយ​ទៀត​នៃ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូងនៅ​ចុង​ខែ​កក្កដា។

កាល​ពី​ខែ​កក្កដា ​ពួក​សកម្មជន​គាំទ្រ​សមុទ្រ​ចិន​ទំនងជា​លួច​ចូល​ក្នុង​ប្រ​ព័ន្ធ​កុំព្យូទ័រ​របស់​ក្រុមហ៊ុន​អាកាសចរណ៍​នៅ​ឯ​ចំណត​យន្ត​ហោះ២។ ចិន​និង​វៀត​ណាម​បាន​លុប​ចោល​ជំនួប​របស់​រដ្ឋ​មន្រ្តីការ​បរទេស​នៅ​ឯ​សន្និសីទ​ក្នុង​តំបន់ក្នុង​ទីក្រុង​ម៉ានីល​កាល​ពី​ខែ​មុន។ ​កាល​ពី​ខែ​មិថុនា ​មន្រ្តី​យោធា​ចិន​ម្នាក់បាន​បំព្រួញ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ចទៅ​កាន់​ប្រទេសវៀត​ណាម ​ជា​ចំណាត់​ការ​មួយ​ដែល​ពួក​អ្នក​វិភាគ​បាន​ហៅថា ជាការ​តវ៉ាប្រឆាំង​នឹង​ការ​រុក​រក​ប្រេង​ឥន្ធនៈ​នៅ​ផ្ទៃ​ទឹក​របស់​វៀត ណាម។

លោក​ Carl Thayer ​ជា​សាស្រ្តាចារ្យ​ឯកទេស​តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​នៅ​សាកល​វិទ្យា​ល័យ ​New South Wales ​ក្នុង​ប្រទេស​អូស្រ្តាលី​និយាយ​ថា៖ «មាន​ការ​ដើរ​ថយ​ក្រោយ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់។ ដូច្នេះ ​វៀត​ណាម​កំពុង​បង្ហាញ​អស់​លោក​អំពី​កំហឹង»។

លោក ​Thayer​បាន​និយាយ​ទៀត​ថា «​ខ្ញុំ​ក៏គិត​ពី​មនោ​សញ្ចេតនា​របស់​វៀត​ណាម​ប្រឆាំង​នឹង​ចិនគឺជារឿង​បំពុល​បរិយាកាស​ដែល​ថា​តើ រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​ប្រឈម​នឹង​ស្ថានភាព​នៅសមុទ្រ​ចិនខាង​ត្បូង​ហើយមិនត្រូវបាន​សាធារណជន​វៀតណាម​ចាត់ទុកថាជាការ​ការពារអធិបតេយ្យ​ភាព​វៀតណាម​នោះ ពួកគេ​អាច​ស្ថិត​ក្នុង​ភាព​គ្រោះ​ថ្នាក់​ពិត​ប្រាកដ‍»។

ភាព​យ៉ាប់​យ៉ឺន​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើងក្នុង​ទំនាក់​ទំនង​ខាង​សមុទ្ររវាង​ចិន​និង​វៀត ណាម​ ថ្វី​បើ​កិច្ច​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​អស់​រយៈ​ពេល​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​ដើម្បី​ធ្វើ​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិ ការ​ស្តី​ពី​ការ​នេសាទ​និង​ការ​ខួង​ប្រេង​នៅ​ផ្ទៃ​សមុទ្រ។ ​ជម្លោះ​ដ៏​ខ្លាំង​បំផុត​របស់​ប្រ​ទេស​ទាំង​២​គឺ​ការទាមទារ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ប្រឆាំង​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក ថ្វីបើ​មាន​ការ​ធ្វើ​ការ​ងារក្នុង​តំបន់​ចាប់​តាំង​ពី​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១៦​មក​ដើម្បី​បញ្ឈប់​ការ​ខ្វែង​គំនិត​ទាំង​នេះ​ក៏​ដោយ។ ភាគី​ទាំង​២​បាន​វាយ​ប្រហារ​គ្នា​នៅ​ទសវត្សរ៍​១៩៧០។

ប្រទេស​ប៊្រុយណេ​ ម៉ាឡេស៊ី ​កោះ​តៃវ៉ាន់​និង​ប្រទេស​ហ្វីលីពីន ​ក៏បាន​ទាម​ទារ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ទាំង​អស់​ឬក៏​មួយ​ផ្នែក​ដែរ។

ពួក​អ្នក​ជំនាញ​និយាយ​ថា ​វៀតណាម​មិន​ត្រូវ​គេ​រំពឹង​នឹង​ធ្វើ​ការ​ប្រយុទ្ធ​តបត​ប្រ​ឆាំង​នឹង​ចិន​នៅពេល​ឥឡូវ​នេះ​ទេ ​ប្រសិន​បើ​ខ្លួន​គិត​ថា ​មិន​មាន​ការ​គំរាម​កំហែង​ខ្លាំង​ទេនោះ។​ វៀត​ណាម​ខ្វះ​ការ​គាំទ្រ​ខ្លាំង​ពី​ប្រទេស​ផ្សេង​ៗ​ទៀត​ដូចជា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ហើយសម្ព័ន្ធភាព​ដ៏​សំខាន់​ជាមួយ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​មិន​មាន​ភាព​រឹងមាំ​ទេ។លោក ទ្រុង ងៀន​ ជា​សាកល​វិទ្យាធិការ​សាលា​ទំនាក់​ទំនង​អន្តរជាតិ​នៅ​សាកល វិទ្យាល័យ​វិទ្យាសាស្រ្ត​សង្គម​និង​មនុស្ស​ជាតិ​ក្នុង​ក្រុង​ហូជីមិញ​បាន​និយាយថា វៀត​ណាម​មាន​អារម្មណ៍​ថា ​ខ្លួនឯកោ ​ដោយ​មិន​មាន​ប្រទេស​ណា​មួយ​គាំទ្រ​ខ្លួន​ប្រឆាំង​នឹង​ចិន​នោះ។

លោក ​Jonathan Spangler ​នាយក​អង្គការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​តៃប៉ិ​បាន​និយាយ​ថា ពួក​មន្រ្តី​វៀតណាម​ក៏​ចង់​ការពារ​ពាណិជ្ជកម្ម​ជាមួយ​ចិន​ដែរ។

ការនាំ​ចូល​និង​ការ​នាំ​ចេញ​ទំនិញ​បាន​ឡើង​ដល់​២៥​ពាន់​៥​រយលាន​ដុល្លារ​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​២ក្នុង​រយៈ​ពេល​៤​ខែ​ដំបូង​នៃ​ឆ្នាំ​នេះ ​ដោយ​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេស​ចិន​ជា​ដៃ​គូ​ពា​ណិជ្ជកម្ម​ដ៏​ធំ​បង្អស់​របស់​វៀត​ណាម។​ ចិន​ដែល​មាន​សេដ្ឋ​កិច្ច​ត្រួតត្រា​ដោយ​រដ្ឋ​អាច​សម្រប​សម្រួល​ពាណិជ្ជកម្ម​និង​ការ​វិនិយោគ​ទុន​ស្រប​ទៅ​តាម​គោល​បំណង​ខាង​នយោបាយ​របស់​ខ្លួន។

​លោក​ងៀង​និយាយ​ទៀត​ថា ចិន​ប្រហែល​សាក​ល្បង​វៀត​ណាម​បន្ត​ទៅ​ទៀត ​ប្រសិន​បើ​គណបក្ស​កុម្មុយនិស្ត​ចិន​ផ្តល់​ការ​យល់​ព្រម​ថា ​ប្រធានា​ធិបតី​ស៊ី ​ជីង​ពីង​ជា​ប្រធាន​គណបក្ស​រយៈពេល៥ឆ្នាំ​ទៀត​របស់​ខ្លួន​នៅ​ឯ​សមាជ​ជាតិ​របស់​ខ្លួន​នោះ។​ សមាជ​មាន​កំណត់​ពេល​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៨ ​ខែតុលា។មេដឹកនាំ​គណ បក្សនិង​ប្រធានា​ធិបតី​របស់​ចិន​ជាធម្មតា​ជា​មនុស្ស​តែ​មួយ។

លោក​ងៀង​និយាយ​បន្ត​ទៀត​ថា «​បន្ទាប់​ពី​សមាជ​ជាតិរបស់​គណបក្ស​កុម្មុយនិស្ត​ចិន​មក ​ប្រធានា​ធិបតី​ស៊ី ​ជីង​ពីង​នឹង​មាន​ឥទ្ធិពល​និង​អំណាចកាន់​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើង​នៅពេល​ដែល​លោកអាចពង្រឹង​អំណាច​របស់​លោក​នោះ‍»។លោក​ងៀង​រំពឹង​ថា នឹង​មាន​ការចាត់​វិធានការ​កាន់តែ​ខ្លាំង​របស់​ចិន​ចំពោះវៀតណាមអំពី​កិច្ចការ​សមុទ្រ​នោះ។

ក៏ប៉ុន្តែ ​ចិនអាចនឹង​បញ្ចៀស​ការ​ប៉ះទង្គិចកាន់តែ​ខ្លាំង​ឡើង​ជាមួយ​ប្រទេស​ផ្សេង​ៗ​ទៀត រួម​ទាំង​វៀតណាម​ដែលគេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ប្រទេស​ជិត​ខាង​ដែល​មានការ​សហការណ៍​គ្នានោះ។

ចិន​និង​ប្រទេស​នានា​នៅតំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​បាន​ព្យាយាម​ធ្វើ​ការ​ជាមួយ​គ្នាស្តី​ពី​សុវត្ថិភាព​លើផ្ទៃសមុទ្រហើយ​នឹង​ការ​អភិវឌ្ឍសេដ្ឋ​កិច្ច​ចាប់តាំង​ពី​តុលាការ​ពិភព លោក​បាន​សម្រេច​កាល​ពី​ខែ​កក្កដា ​ឆ្នាំ​២០១៦ថា ​ចិន​មិនមាន​មូលដ្ឋាន​ខាង​ផ្លូវ​ច្បាប់សម្រាប់​ការ​ទាមទារ​របស់​ខ្លួនចំពោះដែនសមុទ្រ​ប្រហែល​៩០ភាគរយ​នៃ​ផ្ទៃសមុទ្រ​ទាំងអស់៣លាន​៥សែន​គីឡូម៉ែត្រ​ការ៉េ។សមុទ្រ​នោះ​សម្បូរ​ទៅ​ដោយ​ត្រី ​ផ្លូវ​នាវាចរណ៍ហើយ​នឹង​ឥន្ធនៈ​ហ្វូស៊ីល។រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ប៉េកាំង​សំអាង​ កំណត់​ត្រាំប្រ​វត្តិសាស្រ្ត​ធ្វើ​ជា​មូលដ្ឋាន​សម្រាប់​ការ​ទាម​ទារ​របស់​ខ្លួន។

​ជម្លោះ​ព្រំដែន ​បាន​បញ្ឈប់​ទំនាក់​ទំនង​ជា​ច្រើន​សតវត្សរ៍​រវាង​ចិន​និង​វៀតណាម។​ភាគីទាំង​២ឥឡូវនេះ​បាន​ប្រជែងដណ្តើម​តំបន់ដ៏​ធំល្វឹងល្វើយ​នៃសមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ទល់​មុខ​ផ្ទៃទឹក​ខាងកើត​របស់​វៀត​ណាម។ប្រទេស​ទាំង​២​បាន​ពង្រីកការទាម​ទារឡើងវិញ​នូវ​ទឹក​ដីនៅ​ប្រជុំ​កោះប៉ារ៉ាសែល​និង Spratly ក្នុង​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង។

លោក Spangler បាន​និយាយ​ទៀត​ថា «ទំនាក់​ទំនង​រវាង​ចិន​និង​វៀត​ណាម​នឹង​នៅ​តែមានភាព​យ៉ាប់យ៉ឺន​ដូចដែល​ប្រទេស​ទាំង​២​មានកាល​ពី​អតីតកាល ក៏ប៉ុន្តែ ​រដ្ឋាភិបាលទាំង២​នឹងត្រូវ​ទប់​ចិត្ត​ដោយសា​ផលប្រយោជន៍​ដ៏​សំខាន់​របស់​ខ្លួន‍»។​លោក​និយាយ​ទៀត​ថា «ចំពោះ​វៀតណាម ​លំហូរ​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​ជាមួយ​ចិន​នឹង​នៅតែ​ជា​អទិភាព​ទី១​ប្រហែល​ស្ថេរភាព​ខាង​នយោបាយ​ក្នុង​ប្រទេស​ជាអទិភាព​ទី២។ចំពោះ​ចិន ​ការថែរក្សា​ឥទ្ធិពល​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​កិច្ចការ​ក្នុង​តំបន់​ហើយ​នឹង​ការ​រារាំងការមូលមតិ​ណាមួយ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ដែល​នឹង​គំរាម​កំហែង​ផល​ប្រ​យោជន៍​របស់​ខ្លួន​នឹង​បន្ត​ជា​អទិភាព។

ចិន​ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​ជាទូទៅ​ថា​មាន​ប្រៀប​នៅ​ក្នុង​ជម្លោះ​ផ្ទៃ​សមុទ្រ​ដែល​មានភាគី​៦​ពាក់​ព័ន្ធ ​ទោះបីមិនមាន​ការយាមល្បាត​ឆ្នេរ​សមុទ្រ​ប្រកប​ដោយ​ភាព​គគ្លើន​ហើយ​នឹង​គម្រោង​ចាក់​ដី​ធ្វើ​កោះ​សិប្បនិមិត្ត​ដែល​អនុញ្ញាតិ​ឲ្យ​យន្តហោះ​ចំបាំង​ចុះ​ចត​លើ​កោះ​សិប្បនិមិត្តទាំង​នោះ។​ចិនមាន​អំណាចយោធាលំដាប់​ទី​៣នៅ​ក្នុង​ពិភពលោក។

វៀតណាម​គិត​ថា ​ចិន​បាន​បង្កើ​នការ​មាន​ប្រៀប​ដោយ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់យោធា​កាន់​តែ​ធំ​ឡើង​របស់​ខ្លួន​ដើម្បី​ត្រួតត្រា​ប្រជុំ​កោះ​ប៉ារ៉ាសេល​ដែល​មាន​ការ​ប្រទាញ​ប្រ​ទង់​គ្នា។វៀត​ណាម​ជាធម្មតា​បានតវ៉ា​ប្រឆាំង​សកម្មភាព​យោធា​របស់​ចិនហើយ​លោកThayerនិយាយ​ថា ​ការលប​ចូល​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​កំព្យូទ័រ​បាន​ត្រូវ​រាយការណ៍​កាលពី​អតីតកាល។

កុប្បកម្ម​ប្រឆាំង​ចិនក្នុង​ប្រទេស​វៀតណាម​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៤​បាន​សម្លាប់​មនុស្ស​ជាង​២០​នាក់​ហើយ​បាន​គំរាម​កំហែង​បន្លាច​ពួក​អ្នក​វិនិយោគទុន។ការ​ដំឡើង​ការដ្ឋាន​ខួង​ប្រេង​របស់​ចិន​នៅ​ក្នុង​សមុទ្រ​មាន​ជម្លោះ​បាន​បង្កើត​ឲ្យមាន​កុប្បកម្ម​នេះ។

ក៏ប៉ុន្តែ ពួក​អ្នក​ជំនាញ​ជឿ​ថា ​នៅ​ពេល​សព្វថ្ងៃ​នេះ ពួក​មន្រ្តី​ក្នុង​ទីក្រុង​ហាណូយ ​ប្រហែល​កំពុង​ជួយ​ស្រោច​ស្រង់​ប្រតិកម្ម​ដ៏​គួរ​ឲ្យ​សង្កៀរ​ត្រចៀក​ចំពោះ​ការគំរាម​កំហែង​អធិបតេយ្យ​ភាព​នោះ។លោក​ងៀងនិយាយ​ថា «ខ្ញុំ​គិតថា ​មេដឹកនាំ​វៀត​ណាម​មិន​អាច​ដោះ​ស្រាយ​បូរណភាព​ទឹក​ដី​នោះ​ទេ‍»៕

ប្រែ​សម្រួល​ដោយ​ជឹង ប៉ូជីន

XS
SM
MD
LG