ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

លោក​ហ៊ុន សែន​​ថ្លែង​នៅ​ប្រទេស​ចិន​ថា​ ភាគី​ទី​បី​មិន​អាច​ជា​អ្នក​អារ​កាត់​ជម្លោះ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ទេ​


លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ថ្លែង​នៅក្នុង​សន្និសីទ​សន្តិសុខ​ Xiangshan Forum លើក​ទី​៦ ទៅ​កាន់​អ្នក​វិភាគ មេដឹកនាំ​យោធាន​និង​មេដឹកនាំ​ផ្សេង​ទៀត​​ពី​ទូទាំង​ពិភពលោក​ដែល​ពិភាក្សា​គ្នា​អំពី​សន្តិសុខ​នៅ​តំបន់​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វិក នៅ​ទី​ក្រុង​ប៉េកាំង កាល​ពី​ថ្ងៃ​សុក្រ​ទី​១៦ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១៥។ (AP Photo/Ng Han Guan)

លោក​នាយករដ្ឋ​មន្ត្រី ​ហ៊ុន សែន​ បាន​ស្នើ​ឲ្យ​ក្រុម​ប្រទេស​មាន​វិវាទ​នៅ​ក្នុង​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ យក​ការ​សន្ទនា​គ្នា​ដើម្បី​បន្ធូរ​បន្ថយ​ភាព​តាន​តឹង​នៅ​ក្នុង​​ជម្លោះ​នៃ​ដែន​សមុទ្រ​នេះ។

លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ ហ៊ុន សែន​បាន​ថ្លែង​នៅ​ឯ​ប្រទេស​ចិន​ថា​ ការ​ជជែក​គ្នា​ដើម្បី​ស្វែង​រក​ដំណោះ​ស្រាយ​នៅ​ក្នុង​ដែន​ដី​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​គឺ​ជា​ការ​ចាំបាច់​ ហើយ​ថា ​ប្រទេស​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ាន​មិន​អាច​ធ្វើ​ជា​អ្នកអារកាត់​បែង​ចែង​ទឹក​ដី​ក្នុង​តំបន់​ជម្លោះ​នេះ​ទេ។​

លោក​នាយករដ្ឋ​មន្ត្រី ​ហ៊ុន សែន​ បាន​ស្នើ​ឲ្យ​ក្រុម​ប្រទេស​មាន​វិវាទ​នៅ​ក្នុង​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ យក​ការ​សន្ទនា​គ្នា​ដើម្បី​បន្ធូរ​បន្ថយ​ភាព​តាន​តឹង​នៅ​ក្នុងជម្លោះ​នៃ​ដែន​សមុទ្រ​នេះ។​ នេះ​បើ​យោង​ទៅតាម​សុន្ទរកថា​គន្លឹះ​របស់​លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ ដែល​បាន​ថ្លែង​កាលពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ នៅ​ឯ​ប្រទេស​ចិន។

ប្រទេស​ចិន​ និង​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ាន​កំពុង​ប្រឈម​មុខ​ដាក់​គ្នា​ទាក់ទង​នឹង​ទឹកដីនៅ​ក្នុង​សមុទ្រចិនខាង​ត្បូង​ ដែល​មក​ដល់​ពេល​នេះ​ ប្រទេស​នីមួយៗ​ក្នុង​ជម្លោះ​ប្រកែក​យក​ត្រូវ​រៀងៗខ្លួន​ថា​ មាន​កម្មសិទ្ធិ​ក្នុង​ការ​កាន់​កាប់ទឹកដីជម្លោះ​នេះ។​

លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​បាន​បញ្ជាក់​នៅ​ក្នុង​សុន្ទរកថា​ គន្លឹះ​របស់​លោក​ថា៖​

«ទាក់​ទង​នឹង​សន្តិសុខ​លំហ​សមុទ្រ​ ខ្ញុំ​យល់​ឃើញ​ថា​ យើង​ត្រូវ​បន្ត​ប្រកាន់​ខ្ជាប់​ឥត​ងាករេ​នូវ​អភិក្រម​នៃ​ការ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​ ដោយ​ឈរ​លើ​មូលដ្ឋាន​នៃ​កិច្ច​សន្ទនា​ ការ​ពិភាក្សា​ និង​ការ​កសាង​ទំនុក​ចិត្ត។​ ​ ចំពោះ​បញ្ហា​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ គួរ​តែ​ត្រូវ​បាន​បន្ត​ដោះ​ស្រាយ​ដោយ​ផ្អែក​លើ​យន្ត​ការ​ដែល​មាន​ស្រាប់​ ក្នុង​ក្រប​ខណ្ឌ​អាស៊ាន-ចិន​ រួម​មាន​សេចក្តី​ថ្លែ​ង​ការណ៍​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ (DOC) ​គោលការណ៍​ទាំង​ប្រាំមួយ​ចំណុច​របស់​អាស៊ាន​ស្តីពី​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ និង​ការ​ខិត​ខំ​ដើម្បី​ឈាន​ទៅ​សម្រេច​បាន​នូវ​ក្រម​ប្រតិបត្តិ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ (COC) ​ពិសេស​គឺ​ការ​ពិភាក្សា​គ្នា​ ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​រវាង​ភាគី​ដែល​មាន​ការ​ពាក់​ព័ន្ធ​ដោយ​ត្រង់​ ក្នុង​ករណី​វិវាទទឹក​ដី​ក្នុង​តំបន់​នេះ»។​

លោក​នាយករដ្ឋ​មន្ត្រី​បញ្ជាក់​ទៀត​ថា​ យន្តការ​មាន​ស្រាប់​គឺ​នៅ​ពេល​ដែល​កម្ពុជា​បាន​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​អាស៊ាន​ នៅ​ឆ្នាំ​២០១២​ ពេលនោះ​កម្ពុជា​បាន​ធ្វើ​ជាម្ចាស់​ផ្ទះ​ ក្នុង​ការ​រៀប​ចំ​ឲ្យ​មាន​ការ​ចុះ​ហត្ថលេខា​ទៅ​លើ​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​ភាគី​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ហៅ​ថា​ DOC។​ ប្រទេស​អាស៊ាន​ និង​ចិន​កំពុង​តាក់​តែង​នឹង​សម្រេច​ឲ្យ​បាន​នូវ​ក្រម​ប្រតិបត្តិ​ COC​ ផ្អែក​ទៅលើ​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍ DOC។​

លោក​បាន​ផ្តល់​អនុសាសន៍​ដោយ​សង្កត់​ធ្ងន់​ទៅលើ​យន្តការ​ទ្វេភាគី​ក្នុង​ការ​ដោះ​ស្រាយ​ជម្លោះ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ និង​ការ​សម្រេច​បាន​ក្រម​ប្រតិបត្តិ​ COC។​ លោក​ហ៊ុន សែន​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ អាស៊ាន​ទាំង​មូល​មិន​អាច​កាត់​សេចក្តី​ដល់​ភាគី​ជម្លោះ​ទេ ហើយ​អាស៊ាន​មិន​អាច​វាស់​ដី​ វាស់​សមុទ្រ​ចែក​ដល់​ប្រទេស​ជា​ដៃ​គូ​ជម្លោះ​បាន​ទេ។​

លោក​បន្ថែម​ថា៖​ «រឿង​នេះ​ វា​ជារឿង​ស្មុគស្មាញ​ណាស់​ នៅ​ក្នុង​បណ្តា​ប្រទេស​ជា​ដៃគូ​របស់​យើង។​ ​ ខ្ញុំ​សូម​និយាយ​ដោយ​ត្រង់​ថា​ មាន​ហេតុផល​ពិត​ប្រាកដ​ថា​ អាស៊ាន​ពិត​ជា​ប្រឹង​ប្រែង​ ដើម្បី​បន្ត​អនុវត្ត​ DOC ​និង​បន្ត​ឈាន​ទៅ​ COC ​ប៉ុន្តែ​អាស៊ាន​គ្មាន​លទ្ធភាព​ទៅ​វាស់​ដី​ចែក​ឲ្យ​ប្រទេស​ ដែល​មាន​ការ​ពាក់ព័ន្ធ​នោះ​ទេ»។​

នៅ​ក្នុង​ជម្លោះ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ ​ភាគី​នីមួយៗ​នៃ​សមាគម​អាស៊ាន ​និង​ចិន​បាន​ព្រម​ព្រៀង​គ្នា​ថា​ ត្រូវ​គោរព​ និង​អនុវត្ត​ការ​ទប់ចិត្ត​ (self-restraint)​ ដើម្បី​ចៀសវាង​ជម្លោះ​ និង​ចៀសវាង​ការ​តាំង​ទី​នៅ​លើ​កោះ​ដែល​សព្វ​ថ្ងៃ​គ្មាន​មនុស្ស​រស់​នៅ​ និង​នៅតំបន់​ដទៃ​ទៀត ​ដែល​មាន​ការ​ប្រទាញ​ប្រទង់។​

ប្រទេស​ដែល​មាន​ជម្លោះ​ជាមួយ​ចិន​ គឺ​មាន​វៀតណាម​ ហ្វីលីពីន​ ម៉ាឡេស៊ី​ ប្រ៊ុយណេ​ ជាដើម​ ដែល​ទាម​ទារ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដោះ​ស្រាយ​ជម្លោះដែន​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​តាម​យន្តការ​ពហុ​ភាគី​ ឬ​យន្តការ​អាស៊ាន។​

ភាគី​ទាំង​ពីរ​ក៏​កំពុង​ធានា​ថា ​បញ្ហា​សមុទ្រ​ចិនខាងត្បូង​មិន​បង្ក​បញ្ហា​ដល់​ទំនាក់ទំនង​ជា​ទូទៅ​រវាង​អាស៊ាន​និង​ចិន​ទេ។ ​ជាមួយគ្នា​នេះ​ដែរ ​ពួកគេ​ធ្វើ​ការ​ចរចា​ដើម្បី​បង្កើត​ក្រម​ប្រតិបត្តិ​ COC ​ឲ្យ​បាន​លឿន​តាម​ដែល​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ ខណៈ​ដែល​មាន​ការ​ពង្រីក​ការ​ជឿ​ជាក់​ និង​ទំនុក​ចិត្ត​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក។​

ចិន​ចង់​បាន​ជា​ចម្បង​ឲ្យ​មាន​ការ​រក្សា​ទំនាក់​ទំនង​រឹងមាំ​ជាមួយ​អាស៊ាន​ ហើយ​និង​រក្សា​កិច្ច​សហ​ប្រតិបត្តិការ​ចេញ​ពី​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​រួម​ DOC ​ឆ្នាំ​២០០២​ ដែល​បាន​ទទូច​ឲ្យ​មាន​សន្តិភាព​ ស្ថិរភាព​ មិត្តភាព ​និង​កិច្ច​សហ​ប្រតិបត្តិការ​ជុំវិញ​បញ្ហា​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង។​

លោក អ៊ូ វីរៈ​ នាយក​វេទិកា​អនាគត​ដែល​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​ស្រាវជ្រាវ​គោល​នយោបាយ​ក្នុង​ស្រុក​ មាន​ប្រសាសន៍​ប្រាប់​ VOA​ ថា​ រាជ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​គួរ​កុំ​លូក​ដៃ​ជ្រៅ​ទៅ​ក្នុង​ជម្លោះ​មួយ​នេះ​ ហើយ​ថា​ កម្ពុជា​ត្រូវ​តែ​ប្រកាន់​ជំហរអព្យាក្រិត្យ។​

«ចំពោះ​ខ្ញុំ​ ប្រទេស​កម្ពុជា​អត់​ជម្រើស​ក្រៅ​តែពី​អត់​លូក​ដៃ​ទាល់​តែ​សោះ​ ហើយដូច​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​គឺ​បាន​និយាយ​ តែ​ពី​រឿង​យន្តការ​ដែល​មាន​ស្រាប់​ លើក​ទឹក​ចិត្ត​ឲ្យ​ជជែក​គ្នា​គឺ​ជា​ការ​ទូត​មួយ​ដែល​កម្ពុជា​អាច​ធ្វើ​បាន​ ប៉ុន្តែ​មិន​អាច​ធ្វើ​អ្វី​លើស​ពីហ្នឹង​បាន​ទេ​ បើ​ថា​ ធ្វើការ​ ធ្វើ​អី​លើស​ពី​ហ្នឹង​ គឺ​ប្រថុយ​ប្រថាន​ពេក​សម្រាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា»។​

លោក​ អ៊ូ វីរៈ​ និយាយ​ថា ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​គួរ​រៀន​សូត្រ​ពី​កំហុស​អតីត​កាល​ដែល​នាំ​ឲ្យ​កម្ពុជា​ជួប​គ្រោះ​មហន្តរាយ។​ លោក​បញ្ជាក់​ថា៖​

«ពីដើម​មក​យើង​ ​នៅ​ពេល​ដែល​យើង​នៅ​អព្យាក្រិត្យ យើង​នៅ​កណ្តាល​ យើង​អត់​គ្រោះ​ថ្នាក់។​ នៅ​ពេល​យើង​ចាប់​ផ្តើមចាប់​ដៃ​ជាមួយ​មហា​អំណាច​អាមេរិក​ ឬ​មួយ​មហា​អំណាច​ចិន​ ចាប់​ដៃ​ឲ្យ​វៀតណាម​ចូល​នៅឆ្នាំ១៩៦៨​ ឆ្នាំ​១៩​៦៩​ គឺ​យើង​គ្រោះ​ថ្នាក់​ណាស់»។​

កាល​ពី​ដើម​ខែ​សីហា​កន្លង​ទៅ​នេះ​ លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ ហ៊ុន សែន​ធ្លាប់បាន​លើក​ឡើង​ផងដែរថា​ វា​ជា​រឿង​មិន​សមរម្យ​ទេ​ក្នុង​ការ​ស្តី​បន្ទោស​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ថា​ លម្អៀង​ទៅ​រក​ចិន​ ចំពោះ​ការ​ដែល​មិន​អាច​បង្កើត​បាន​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​រួម​រឿង​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១២​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។​ លោក​ថា​ ​ប្រទេស​ជាច្រើន​ រាប់ទាំង​ ភូមា ​ព្រុយណេ​ និង​ម៉ាឡេស៊ី​ក៏​មិន​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​ចេញ​លទ្ធផល​បាន​ដែរ​ តែ​មិន​រង​ការស្តី​បន្ទោស​នោះ​ឡើយ៕

XS
SM
MD
LG