ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

ព័ត៌មាន​​ថ្មី

តើ​ក្រុម​តាលីបង់​ជានរ​ណា?


សមាជិកក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធតាលីបង់យាមល្បាតច្រកចូលក្រសួងមហាផ្ទៃ ក្នុងរដ្ឋធានីកាប៊ុល ប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន កាលពីថ្ងៃទី ១៧ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២១។

ក្រុម​តាលីបង់ ធ្លាប់​ដឹកនាំ​ប្រទេស​អាហ្វហ្គានី​ស្ថាន​ពី​ឆ្នាំ ១៩៩៦​ ដល់​ឆ្នាំ​ ២០០១​ ហើយ​បាន​បង្ខំឱ្យ​មាន​ការ​គោរព​ច្បាប់​អ៊ីស្លាម​ដ៏​តឹងរ៉ឹងមួយ​នៅ​ទាំង​មូល​ប្រទេស​។ ខាង​ក្រោម​នេះ​គឺជា​បទ​យក​ការណ៍​បង្ហាញ​ពី​ជំនឿ​និង​ប្រវត្តិ​ខ្លះៗ​របស់​ក្រុម​តាលី​បង់។

តើ​ក្រុម​តាលី​បង់​បង្កើត​ឡើងយ៉ាង​ដូច​ម្តេច?

ក្រុម​តាលីបង់​គឺជា​ក្រុម​សកម្ម​ប្រយុទ្ធ​មួយ​ក្នុង​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​អាហ្វហ្គានីស្ថាន​ នា​អំឡុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​ ១៩៩០ ក្រោយ​ពេល​ដែល​សហភាព​សូវៀត​បាន​ដក​ខ្លួន​ចេញ​ពី​ប្រទេស​នេះ។ ក្រុម​នេះ​បាន​លេច​ចេញ​ជា​រូបរាង​ច្បាស់​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ១៩៩៤ នៅ​បរិវេណ​ជុំវិញ​ទីក្រុង​ Kandahar ភាគ​ខាងត្បូង​នៃ​ប្រទេស​អាហ្វហ្គានីស្ថាន។ ស្ថាបនិក​នៃ​ក្រុម​នេះ គឺ​លោក Mullah Mohammad Omar ដែល​ជា​បុព្វជិត​អ៊ីស្លាម​ម្នាក់​ក្នុង​ក្រុង​ ហើយ​ក៏ជា​មេដឹកនាំ​ក្រុម​សកម្ម​ប្រយុទ្ធ​មួយ​រូប រហូត​ដល់​ពេល​លោក​បាន​បាត់​បង់ជីវិត​ក្នុងឆ្នាំ​ ២០១៣។

​ទំនាក់​ទំនង​ជាមួយ​សហ​រដ្ឋអាមេរិក​

ដើមឡើយ ក្រុមតា​លីបង់បាន​អូស​ទាញ​សមាជិក​នៃ​ក្រុម​សកម្ម​ប្រយុទ្ធ​តស៊ូ​ដើម្បី​អាហ្វហ្គានី​ស្ថាន​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា​ mujahedeen ឲ្យចូល​ក្នុង​ក្រុម​ខ្លួន។ ក្រុម​សកម្មជន​ mujahedeen នេះ​ត្រូវបាន​គាំទ្រ​ដោយ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ​ដើម្បី​ប្រយុទ្ធ​តបត​នឹង​កង​កម្លាំង​សូវៀត​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​ ១៩៨០។

តើ​ក្រុម​តាលីបង់​បានឡើង​កាន់កាប់​អំណាច​ដោយ​របៀប​ណា?

ក្រោយ​ពេល​សហភាព​សូវៀត​បាន​ដក​ខ្លួន​ចេញ​ពី​ប្រទេស​អាហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន​ក្នុងឆ្នាំ ​១៩៨៩ និងបន្ទាប់​ពី​ការ​ដួល​រលំ​នៃរ​ដ្ឋាភិបាល​អាហ្វហ្គានីស្ថាន ប្រទេស​នេះ​បាន​ធ្លាក់ចូល​ក្នុង​សង្រ្គាម​ស៊ីវិល។ ក្រុម​តាលីបង់​បាន​កៀរ​គរ​ការ​គាំទ្រ​ក្រុម​ខ្លួន​ តាមរយៈ​ការ​សន្យា​ស្តារ​រៀបចំ​សណ្តាប់​ធ្នាប់ និង​យុត្តិធម៌​សង្គម​ឡើង​វិញ។ ក្នុងឆ្នាំ​ ១៩៩៤​ ក្រុម​តាលីបង់​បាន​ដណ្តើម​កាន់កាប់​ទីក្រុង​ Kandahar ដែល​មាន​កម្លាំង​តស៊ូ​ប្រឆាំង​តិចតួច​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​គិត​ត្រឹម​ឆ្នាំ​ ១៩៩៦ ក្រុម​នេះ​បាន​ដណ្តើម​កាន់កាប់​រដ្ឋធានី​កាប៊ុល។

តើ​ក្រុម​តាលីបង់​មាន​ជំនឿ​អ្វីខ្លះ?

ក្រុម​តាលីបង់​បាន​ដឹកនាំ​តាម​គោលការណ៍​ដ៏​តឹងរ៉ឹង​ដែល​ខ្លួន​បាន​ប្រតិបត្តិ​តាម​ច្បាប់​សាសនា​ឥស្លាម Sharia។ ការ​កាត់​ទោស​ប្រហារ​ជីវិត​និង​ទារុណកម្ម​វាយដំ​នៅ​ទី​សាធារណៈ​ គឺ​ជា​រឿង​សាមញ្ញ។ ក្រុម​តាលីបង់​ហាមឃាត់​មិន​ឱ្យ​មាន​វត្តមាន​សៀវភៅ​និង​ខ្សែ​ភាពយន្ត​បស្ចិម​ប្រទេស​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អាហ្វហ្គានីស្ថាន​ ហើយ​បាន​បំផ្លិចបំផ្លាញ​វត្ថុបុរាណទាំង​ឡាយ​ដែល​ខុស​ពី​គុណតម្លៃ​វប្បធម៌​ប្រពៃណី​ខ្លួន​ផងដែរ​ តួយ៉ាង​ការ​បំផ្លាញ​ពុទ្ធបដិមា​ដ៏​មហិមា​ ដែល​មាន​អាយុ​កាល​ ១.៥០០ ឆ្នាំ​ នៅ​កណ្តាល​ជ្រលង​ភ្នំ Bamiyan។

តើ​ក្រុម​នេះ​មាន​ទំនាក់​ទំនង​អ្វី​ជាមួយ​ក្រុម ​al-Qaida ?

ក្រុម​តាលីបង់​បាន​ផ្តល់​ទីជម្រក​ដល់​ក្រុម​សកម្ម​ប្រយុទ្ធ​ al-Qaida ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ Osama bin Laden ។ ក្រុម​ al-Qaida បាន​បង្កើត​មូលដ្ឋានហ្វឹកហ្វឺន​ក្នុង​ប្រទេស​អាហ្វហ្គានីស្ថាន ​ដែល​ក្រុម​នេះ​បាន​ប្រើប្រាស់​ប្រទេស​នេះ​ដើម្បីរៀប​ចំផែនការ​ភេរវកម្ម​វាយ​ប្រហារ​នានា​ នៅជុំវិញពិភពលោក​តួយ៉ាង​ព្រឹត្តិការណ៍ភេរវកម្ម​លើអគារ​ពាណិជ្ជកម្ម​ពិភពលោក នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ នា​ថ្ងៃ​ទី ១១​ ខែ​កញ្ញា​ ឆ្នាំ ២០០១។

តើ​ក្រុម​តាលីបង់​បាត់បង់​អំណាច​ដោយរបៀប​ណា?

មិន​ដល់​រយៈពេល​មួយ​ខែ​ផង​ ក្រោយ​ព្រឹត្តិការណ៍​ភេរវកម្ម ១១​ កញ្ញា​ សហរដ្ឋ​អាមេរិក​និង​បណ្តា​ប្រទេស​ជា​សម្ព័ន្ធមិត្ត​បាន​ចូល​ឈ្លាន​ពាន​ប្រទេស​អាហ្វហ្គា​នីស្ថាន។ នៅ​ដើម​ខែធ្នូ​ ឆ្នាំ ២០០១ រដ្ឋាភិបាល​របស់​ក្រុម​តាលីបង់​បាន​ដួល​រលំ​ ហើយ​បន្ទាប់​មក សហរដ្ឋ​អាមរិក​បាន​ចាប់ផ្តើម​ធ្វើការ​ជាមួយ​ប្រជាជន​អាហ្វហ្គានី​ស្ថាន​ ដោយ​បាន​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​តាមបែប​លទ្ធិ​ប្រជា​ធិបតេយ្យ។

តើ​មាន​អ្វីកើត​ឡើង​បន្ទាប់​ទៀត?

បន្ទាប់​ពី​បរាជ័យមក​ មេដឹកនាំ​ក្រុម​តាលីបង់​បាន​រត់ភៀស​ខ្លួន​ទៅ​កាន់​តំបន់​ដែល​ខ្លួន​បាន​កាន់កាប់​ស្ថិត​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​និង​ភាគ​ខាង​កើត​ប្រទេស​ ឬ​តាម​បណ្តោយ​ព្រំដែន​ចូល​ក្នុង​ប្រទេស​ប៉ាគីស្ថាន។ ក្រុម​សកម្ម​ប្រយុទ្ធនេះ​ ដែល​ធ្លាប់​ដឹកនាំ​បះបោរ​ប្រឆាំង​រដ្ឋាភិបាល​អាហ្វហ្គានីស្ថាន​ដែល​មាន​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ជា​បង្អែក បាន​ប្រើ​យុទ្ធសាស្ត្រ​វាយ​តបត​ដោយ​ការ​បំផ្ទុះ​គ្រាប់​បែក​កែច្នៃ​ និងគ្រាប់បែកអត្តឃាត។

កាល​ពីឆ្នាំ​ ២០២០​ រដ្ឋាភិ​បាល​អាមេរិក​បានចរចា​ជាមួយ​ក្រុម​តាលីបង់​ ចាប់តាំង​ពី​កង​ទ័ព​អាមេរិក​បាន​ឈរ​ជើង​នៅក្នុង​ប្រទេស​អាហ្វហ្គានីស្ថាន​ អស់​រយៈពេល​ជាង​ពីរ​ទសវត្សរ៍។ កិច្ច​ចរចា​នេះ​គឺ​ដើម្បី​កំណត់​ពេល​វេលា​ដក​កង​ទ័ព​អាមេរិក​ចេញ​ពី​ប្រទេស​អាហ្វហ្គានីស្ថាន​ ដោយជាថ្នូលក្រុម​តាលីបង់​សន្យា​ថា ​នឹង​បញ្ឈប់​ការ​វាយ​ប្រហារ​លើ​ពលរដ្ឋអាមេរិកាំង និង​ចូល​ខ្លួន​ពិភាក្សា​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល​អាហ្វហ្គានីស្ថាន។ ក៏​ប៉ុន្តែ​ ប៉ុន្មាន​ខែក្រោយ​មក កិច្ច​ចរចា​រវាង​ក្រុម​តាលីបង់ និង​រដ្ឋាភិបាល​អាហ្វហ្គា​នីស្ថាន​បាន​បរាជ័យ​ ក្នុងការ​បង្កើត​កិច្ចព្រម​ព្រៀង​សន្តិភាព​មួយ។

តើ​ប្រទេស​ណាខ្លះ​ដែល​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ក្រុមតាលីបង់?

មាន​ប្រទេស​មួយ​ក្តាប់​តូច​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​ទទួល​ស្គាល់​រដ្ឋាភិបាលរបស់​ក្រុម​តាលីបង់​ដែល​បាន​ធ្លាប់​ដឹកនាំ​ប្រទេស​អាហ្វហ្គានីស្ថាន ពី​ឆ្នាំ ១៩៩៦​ ដល់​ឆ្នាំ ២០០១​ តួយ៉ាង​ ប្រទេស​ប៉ាគីស្ថាន​ អេមីរ៉ាត​អារ៉ាប់រួម​ និង​អារ៉ាប៊ី​សាអូឌីត។ គេ​នៅ​មិន​ទាន់​ដឹង​ច្បាស់​នៅ​ឡើយ​ទេ​ថា ​តើ​ប្រទេសផ្សេងៗ​ទៀត​នឹង​ទទួល​ស្គាល់​រដ្ឋាភិបាល​តាលីបង់​ថ្មី​នេះ​ឬ​ក៏​យ៉ាង​ណា ​ប៉ុន្តែ​រដ្ឋមន្រ្តី​ការបរទេស​អាមេរិក លោក​ Antony Blinken បាន​និយាយ​កាល​ពីខែ​កក្កដា​ថា ​ប្រទេស​អាហ្វហ្គានីស្ថាន​អាច​នឹង​ក្លាយ​ជា​រដ្ឋ​បែកបាក់​ប្រសិន​បើ​ក្រុម​តាលីបង់​ដណ្តើម​អំណាច​បាន​ដោយ​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​ និង​ដោយ​អំពើ​ឃោរ​ឃៅ៕

ព័ត៌មាន​មួយ​ចំនួនក្នុង​អត្ថបទនេះ​ត្រូវបាន​ស្រង់​ចេញ​ពីសារ​ព័ត៌មាន​ Reuters និង​ទីភ្នាក់ងារ​សារព័ត៌មាន​ Agence France-Presse។

ប្រែ​សម្រួល​ដោយ​ កោះ​ សុគ​ន្ធី

XS
SM
MD
LG