ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

សង្គ្រាម​ដ៏​យូរ​ជាង​គេ​នៅ​ទ្វីប​អាមេរិក​ នឹង​បញ្ចប់​ដោយ​ការ​ចុះ​ហត្ថលេខា​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​សន្តិភាព នៅ​ទីក្រុង​Cartagena

  • Steve Herman

ប្រធានាធិបតី​កូឡុំប៊ី​លោក Juan Manuel Santos (ពីមុខខាងឆ្វេង) ចាប់ដៃ​ជាមួយ​នឹង​មេបញ្ជាការ​ក្រុមឧទ្ទាម FARC លោក Rodrigo Londono ដែលត្រូវបាន​ស្គាល់តាមឈ្មោះ​ក្រៅ​ថា Timochenko បន្ទាប់ពីការចុះហត្ថលេខា​រវាង​រដ្ឋាភិបាលកូឡុំប៊ី និង​ក្រុមឧទ្ទាម FARC។

លោក​ប្រធានាធិបតី​ប្រទេស​កូឡុំប៊ី Juan Manuel Santos បាន​ប្រកាស​ថា៖​ «គ្មាន​សង្រ្គាម​ទៀត​ទេ។ ខ្ញុំ​ស្វាគមន៍​អ្នក​មក​ចូលរួម​ក្នុង​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ប្តូរ​ពី​ការ​កាន់​អាវុធ​ ទៅ​ជា​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ និង​ប្តូរពី​ការ​កាន់​អាវុធ​ ទៅ​ជាការ​បញ្ចេញ​មតិយោបល់​»។

កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​សន្តិភាព​ចុង​ក្រោយ​មួយ​ រវាង​រដ្ឋាភិបាល​ប្រទេស​កូឡុំប៊ី​ និង​ក្រុម​ចលនាឧទ្ទាមបះបោរ​មួយ​ ត្រូវ​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៦​ ខែ​កញ្ញា​ កន្លង​ទៅ​នេះ​ ដើម្បី​បញ្ចប់​ការ​វាយ​ប្រហារ​បះបោរ​ដែល​កើត​មាន​អស់​រយៈ​ពេល​ដ៏​យូរ​មក​ហើយ​ នៅ​តំបន់​អឌ្ឍគោល​ខាង​លិច។

ក្នុង​សុន្ទរកថា​ដែល​បាន​ថ្លែង​ក្រោយ​ពេល​ចុះ​ហត្ថលេខ​លើ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ជាមួយ​លោក​ប្រធានាធិបតី​កូឡំប៊ី Juan Manuel​Santos មេ​ដឹក​នាំ​ជាន់​ខ្ពស់​បំផុត​នៃ​កង​កម្លាំង​យោធា​បដិវត្តន៍កូឡុំប៊ី​(FARC) គឺ​លោកRodrigo Londono ​ (ដែល​មនុស្ស​ភាគ​ច្រើន​ស្គាល់​ឈ្មោះក្រៅ​របស់​លោក​ថា Timochenko) បាន​និយាយ​ថា៖​ «គ្មាន​អ្នក​ណា​ម្នាក់ ​បាន​បោះ​បង់​ចោល​មនោគមវិជ្ជា​របស់​ខ្លួន​នោះ​ទេ»។

មេ​ដឹកនាំ​បះ​បោរ​រូប​នេះ​ បាន​សុំ​ការ​ខមាល​ទោស​ចំពោះ​រាល់​ការខូចខាត​និង​គ្រោះថ្នាក់​ទាំង​អស់​ ដែល​ចលនា​របស់​លោក​បាន​បង្ក​ឡើង​ជាង​ប៉ុន្មាន​ទសវត្សរ៍​មក​នេះ។

ប្រភព​ថវិកា​ចម្បង​របស់​កង​អាវុធ​ហត្ថ​បដិវត្តន៍​របស់​កូឡុំប៊ី​(FARC) បាន​មក​ពី​ឧស្សាហកម្ម​កូកាអ៊ីន​ខុស​ច្បាប់​ក្នុង​ប្រទេស និង​ការ​បះបោរ​ប្រដាប់​អាវុធនៃ​ប្រទេស​នេះ​និង​ជា​ជម្លោះ​ចុង​ក្រោយ​ដ៏​ខ្លាំង​ក្លា​មួយ​ កើត​ចេញ​ពីការ​ជំរុញ​ទឹកចិត្ត​តាម​មនោគមវិជ្ជា​របស់​ប្រទេស​គុយបា​ និង​សូវៀត​ ដែល​ប្រឆាំង​នឹង​ស្ថាប័ន​ប្រជាធិបតេយ្យ​ក្នុង​ប្រទេស​នៅ​ទ្វីប​អាមេរិក។

បន្ទាប់​ពី​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​របស់​មេដឹកនាំ Timochenko លោក​ប្រធានាធិបតី​ប្រទេស​កូឡុំប៊ី Juan Manuel Santos បាន​ប្រកាស​ថា៖​ «គ្មាន​សង្រ្គាម​ទៀត​ទេ។ ខ្ញុំ​ស្វាគមន៍​អ្នក​មក​ចូលរួម​ក្នុង​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ប្តូរ​ពី​ការ​កាន់​អាវុធ​ ទៅ​ជា​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ និង​ប្តូរពី​ការ​កាន់​អាវុធ​ ទៅ​ជាការ​បញ្ចេញ​មតិយោបល់​»។

ជម្លោះ​ដែល​ចាប់​ផ្ដើម​តាំង​ពី​ពាក់​កណ្ដាល​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៦០​នោះ​ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស​រាប់​លាន​នាក់​រស់​នៅ​ខ្ចាត់ខ្ចាយ​ និង​ស្លាប់​បាត់​បង់​ជីវិត​អស់​ជាង​២៥០.០០០​នាក់។​ នៅ​ទំព័រ​មុខ​របស់​កាសែត​អ៊ែល តៀមប៉ូ El Tiempo ដែល​ចេញ​ផ្សាយ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ចន្ទ​ បាន​ដាក់​ចំណង​ជើង​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា៖ «La paz luego de 267,162 muertos(សន្តិភាព​បន្ទាប់​ពី​ស្លាប់​អស់​២៦៧.១៦២​នាក់)»។​

បន្ទាប់​ពី​ការ​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​រួច​ លោក​Ban Ki-moon អគ្គ​លេខាធិការ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ បាន​និយាយ​ក្នុង​សន្និសីទ​សារព័ត៌មាន​ថា​ តាម​ធម្មតា​ លោក​មិន​ធ្វើ​ដំណើរ​ក្នុង​ពេល​ទិវា​បើក​មហា​សន្និបាត​អង្គការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​ ដែល​កំពុង​តែ​ប្រារព្ធ​ឡើង​នៅ​ទីក្រុង​ញូវ​យ៉ក​នោះ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​ លោក​ចង់​ពង្រឹង​ការ​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​របស់​លោក​ផ្ទាល់​ចំពោះ​ដំណើរការ​សន្តិភាព​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កូឡុំប៊ី។

លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖​ «ខ្ញុំ​កោត​សរសើរ​ចំពោះ​គ្រប់​ភាគីដែល​ប្រកាន់​ខ្ជាប់​នូវ​បទ​ឈប់​បាញ់​ និង​ការ​ដោះ​លែង​ជា​ដំណាក់​កាលដំបូង​នៃ​ក្រុម​អនីតិជន​ចេញ​ពី​ក្រុម​បដិវត្តន៍​កង​អាវុធ​ហត្ថ​FARC-EP។ ភាគី​ទាំង​ពីរ​ ក៏​បាន​ទទួលស្គាល់​នូវការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ចំពោះ​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ ក្នុង​រយៈ​ពេល​ជម្លោះ​រាប់​ទសវត្សរ៍​នោះ​ ជា​ការ​ទទួល​ស្គាល់​មួយ​ដែល​អាច​ជួយ​ដល់​ដំណើរ​ការ​ផ្សះផ្សា​បាន»។

លោក​ Banមាន​ប្រសាសន៍​បន្ថែម​ថា​ អង្គការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​ បាន​ដាក់​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​ដែល​គ្មាន​បំពាក់​អាវុធ​ ចំនួន​២០០​នាក់​ ឲ្យ​ធ្វើ​ការ​ជាមួយ​ជន​រង​គ្រោះ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កូឡុំប៊ី​ និង​អង្គការ​នេះ​ «នឹង​បន្ត​រក្សា​ការ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​»​ នៅ​ក្នុង​ដំណើរ​ឆ្ពោះ​ទៅ​មុខ​ជាមួយ​នឹង​បទ​ឈប់​បាញ់។​

លោក​រដ្ឋមន្រ្តី​ការ​បរទេស​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​ ​John Kerry បាន​ប្រាប់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៦​ ខែ​កញ្ញា​នេះ នៅ​ទីក្រុង​កំពុង​ផែ ​Caribbean​ដែល​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​សតវត្សរ៍​ទី​១៦​ ថា​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​ អាច​លុប​ឈ្មោះ​ក្រុម​បដិវត្តន៍​កង​អាវុធ​ហត្ថ​ ចេញ​ពី​បញ្ជី​ភេវរកម្ម​បាន​ ដោយ​ផ្អែក​ទៅ​លើ​ការ​អនុវត្ត​នៃ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​សន្តិភាព​នេះ។

លោក​ Kerry និយាយ​ថា​៖ «សេចក្តី​ប្រកាស​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នេះ​ គឺ​គ្រាន់​តែជា​គំនិត​មួយ​ទេ ប៉ុន្តែ​ ភាព​ជាក់​ស្ដែង​នោះ​ គឺ​ការ​អនុវត្ត។​ ដូច្នេះ​ យើង​ចាំ​មើល​ថា​តើ​វា​ដំណើរ​ការ​យ៉ាង​ណា ហើយ​យើង​ក៏​បាន​ត្រៀម​នឹង​សើរើ​ និង​ធ្វើ​ការ​វិនិច្ឆ័យ​រួច​ជាមួយ​ធាតុ​ពិតដែរ​ នៅ​ពេល​មាន​ការ​អនុវត្ត​ជាក់​ស្តែង»។​

ការ​ដោះ​គ្រាប់​មីន​

ក្រុម​បដវិត្តន៍​កង​ប្រដាប់​អាវុធ​កូឡុំប៊ី​ ក៏​បាន​យល់​ព្រម​សហ​ការ​ក្នុង​ការ​ដោះ​គ្រាន់​មីន​ផង​ដែរ។​ នេះ​គឺ​ជា​កិច្ចការ​មួយ​ដែល​ដឹក​នាំ​ដោយ​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​ និង​ប្រទេស​ន័រ​វែស។​ ប្រទេស​កូឡុំប៊ី​ ជា​ប្រទេស​ដែល​មាន​ផ្ទៃ​ដី​មាន​គ្រាប់​មីន​ច្រើន​ជាង​គេ​ លំដាប់​ទី​ពីរ​ នៅ​លើ​ពិភព​លោក​ បន្ទាប់​ពី​ប្រទេស​អាហ្វ​ហ្គានីស្ថាន​ ហើយ​ការ​ផ្ទុះ​គ្រាប់​មីន​ ដែល​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​ប្រជាជន​ស្លាប់​ ប្រហែល​១១.៥០០​នាក់​ ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩០​មក។

សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​ កំពុង​ទទួល​បាន​ការ​សរសើរ​លើការ​នាំ​ឲ្យ​មាន​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នេះ​ ដែល​ក្រុម​អ្នក​ការ​ទូត​នៅ​ Washington ពិពណ៌នា​ថា​ ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​រូប​បរិវត្តន៍​ ផ្លាស់ប្តូរសម្រាប់​ប្រទេស​កូឡុំប៊ី​ និង​តំបន់​អាមេរិក​ និង​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​មួយ​ដែល​លោក​ប្រធានា​ធិបតី​ Barack Obama បាន​ហៅ​ថា​សមិទ្ធិផល​ស្នាដៃ​មួយ​សំខាន់​បំផុត​ នៅ​ក្នុង​អាណត្តិ​តំណែង​ប្រធាជាធិបតី​របស់​លោក។

លោក​ប្រធានាធិបតី​ប្រទេស​កូឡុំប៊ី Santos ដែល​បាន​ធ្វើការ​អះអាង​ដាក់​កិត្តិយស​លោក​ក្នុង​ការបញ្ចប់​សង្រ្គាមប្រថុយ​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ​និង​ការ​បញ្ចប់​សង្រ្គាម​នោះ​ បាន​ស្នើ​ឲ្យ​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​បង្កើន​ការ​ចូល​រួម​ក្នុង​ដំណើរ​ចរចា​រយៈ​ពេល​បួន​ឆ្នាំ​នេះ​ ដែល​ភាគ​ច្រើន​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ប្រទេស​គុយបា។​ បេសកកជន​ពិសេស​ Bernard Aronson ត្រូវ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ឲ្យ​ចូល​រួម​នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ពិភាក្សា។

លោក​ Arsonson បានប្រាប់​ VOA​ ប៉ុន្មាន​ម៉ោង​មុន​ពិធី​ចាប់ផ្ដើម​ថា៖​ «សង្គ្រាម​នេះ​ មាន​តែ​មនុស្ស​សាច់​ស្រស់​ ឈាម​ស្រស់​ ដែល​រង​ទុក្ខ។ ការ​ដែល​ឃើញ​ទុក្ខ​វេទនា​ទាំង​អស់​នេះ​ បញ្ចប់​ទៅ​ គឺ​ជា​រឿង​គួរ​ឲ្យ​ត្រេកអរ​ខ្លាំង​ណាស់»។

នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​សារពើ​ពន្ធ​២០១៧​ សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​ គ្រោង​នឹង​ចំណាយ​ថវិកា​ចំនួន​៤៥០​លាន​ដុល្លារ​ ដើម្បី​ជួយ​ប្រទេស​កូឡុំប៊ី​លើ​ដំណើរ​ការ​ផ្នែក​សេវាកម្ម​ សន្តិសុខ​ ប៉ូលិស​ ការ​អប់រំ​ សុខភាព​ ផ្លូវ​ថ្នល់​ និង​ការ​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្នុង​ប្រទេស​ឲ្យ​ទូលំ​ទូលាយ​ បន្ទាប់​ពី​មិន​បានដំណើរ​ការ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ជម្លោះ​ជា​ច្រើន​ទសវត្សរ៍។

​ក្រុម​អ្នក​គាំទ្រគម្រោង​នេះ​ ក៏​បាន​កត់​សម្គាល់​លើ​កិច្ច​ប្រឹង​ប្រែងធ្វើការ​ជាមួយ​កសិករ​ ដើម្បី​ទទួល​សិទ្ធិ​កាន់​កាប់​ដី​ធ្លី​ ក៏​ដូច​ជា​ការ​ទទួល​បាន​បណ្តាញ​ដឹក​ជញ្ជូន​សម្រាប់​ដំណាំ​កសិផល​ស្រប​ច្បាប់​របស់​ពួក​គេ​ ជា​ជាង​ការ​ដាំ​ដំណាំ​កូកាអ៊ីន។​ កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នោះ​ មាន​រួម​បញ្ចូល​ទាំង​កិច្ច​ប្រឹង​ប្រែង​អំពី​យុត្តិធម៌​អន្តរកាល​ ដែល​ក្រុម​អ្នក​គាំទ្រ​សង្ឃឹម​ថា ​នឹង​នាំ​ទៅ​រក​ការ​ផ្សះផ្សា​នៅ​តាម​ទី​ជនបទ។​

ពួក​គេ​ក៏​បាន​ព្យាករណ៍​ផង​ដែរ​ថា​ វា​នឹង​ជំរុញ​ធ្វើ​ឲ្យ​កំណើន​ផលិត​ផល​ក្នុង​ស្រុក​សរុប​របស់​កូឡុំប៊ី​ កើន​ឡើង​ទ្វេ​ដង​ ប្រៀប​នឹង​កម្រិត​ល្បឿន​បច្ចុប្បន្ន​ និង​មាន​ល្បឿន​កើន​ឡើង​មួយ​ជា​បី​ចំពោះ​ការ​វិនិយោគ​ពី​បរទេស​ នៅ​ឆ្នាំ​បន្ត​បន្ទាប់​ទៀត​ ក្រោយ​ពី​កើត​មាន​រឿង​អវិជ្ជមាន​ និង​ការ​ហូរ​ចេញ​នូវ​ការ​ដក​ទុន។

Marcela Escobari អ្នក​ជំនួយ​ការ​រដ្ឋបាល​ ប្រចាំ​នៅ​ការិយាល័យ​អាមេរិក​ឡាទីន​នៃ​ទី​ភ្នាក់ងារ​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​សំរាប់​អភិវឌ្ឍ​ន៍អន្តរជាតិ​ បាន​និយាយ​ថា​៖​ «វា​ជា​រឿង​ពិបាក​ខ្លាំង​ណាស់​ ក្នុង​ការ​យក​ឈ្នះ​លើ​សេដ្ឋកិច្ច​ដំណាំ​កូកាអ៊ីន​ ប៉ុន្តែ​ វា​អាចធ្វើ​ទៅបាន​តាម​រយៈ​ការ​បង្ខិត​បង្ខំ​ និង​អំពើ​ហិង្សា»។​

ប្រែ​សម្រួល​ដោយ​ សើ​ សាយ្យាណា

XS
SM
MD
LG