ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​តេះតះ​របស់​កម្ពុជា កំពុង​ក្លាយ​ជា​ចំណោទ


លោក ហេង សំរិន ប្រធាន​រដ្ឋសភា​មក​ពី​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ចូលរូម​ក្នុង​ការអនុម័ត​​សេចក្តី​ស្នើ​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​ច្បាប់​ពាក់ព័ន្ធ នឹង​ការ​បោះ​ឆ្នោត ក្នុង​សំឡេង​៦៧ លើ​៦៧ នៅ​ថ្ងៃទី​១៦ ខែ​តុលា ឆ្នាំ២០១៧។ (កាន់​ ​វិច្ឆិកា/VOA)

ប្រទេស​ម្ចាស់​ជំនួយ​នៅ​លោក​ខាង​លិច បាន​សម្ដែង​ការ​ព្រួយបារម្ភ​អំពី​ដំណើរការ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​កម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន​ ប៉ុន្តែ​រហូត​មក​ដល់​ពេល​នេះ នៅ​មិន​ទាន់​មាន​ប្រទេស​ណាមួយ​ បាន​គំរាម​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​លើ​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​ឡើយ​ទេ។

ខណៈ​ពេល​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​នៅ​កម្ពុជា​ត្រៀម​រំលាយ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ និង​អនុម័ត​ច្បាប់​ ដែល​នឹង​ផ្ដល់​កៅអី​សភា​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ ទៅ​ឲ្យ​គណបក្ស​ដទៃ​ទៀត បណ្ដា​ប្រទេស​ដែល​បាន​ចំណាយ​ប្រាក់​រាប់​ពាន់​លាន​ដុល្លារ​ ដើម្បី​រៀបចំ​ឲ្យ​មាន​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​កម្ពុជា​ មិន​មាន​ប្រតិកម្ម​អ្វី​ច្រើន​ទេ ក្រៅ​ពី​ចេញសេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​មួយ​ចំនួន ដែល​បង្ហាញ​ពី​ការ​ព្រួយបារម្ភ។

តំណាង​សហភាព​អឺរ៉ុប សហរដ្ឋអាមេរិក និង​អូស្ត្រាលី​ បាន​សង្កត់ធ្ងន់​ពី​សារៈសំខាន់​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត​លក្ខណៈ​ប្រកួតប្រជែង និង​បាន​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដោះលែង​មេដឹកនាំ​បក្ស​ប្រឆាំង​គឺ​លោក​កឹម សុខា ដែល​ត្រូវ​បាន​ជាប់​ឃុំខ្លួន​ក្នុងពន្ធនាគារ​ពី​បទ​ចោទប្រកាន់ពី​អំពើ​ក្បត់​ជាតិ។ ក៏​ប៉ុន្តែ​តំណាង​ទាំង​នោះ​បាន​បដិសេធ​មិន​ពិភាក្សា​ពី​ប្រតិកម្មឆ្លើយ​តប​ជាក់ច្បាស់​ណា​មួយ ដែល​ក្រុម​អ្នក​រិះគន់​បាន​ស្នើ​ឡើង ដូចជា ការ​ដក​ជំនួយ ឬ​ការ​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​ជាក់លាក់​ណា​មួយ។

ប្រទេស​ជប៉ុន ដែល​ជា​ប្រទេស​ផ្ដល់​ជំនួយមក​កាន់​កម្ពុជា​ ធំ​ជាង​គេ​បង្អស់​ទី​ពីរ​បន្ទាប់​ពី​ប្រទេស​ចិន មិន​បាន​ឆ្លើយ​តប​នឹង​សំណួរ​របស់​ VOA ​ទេ។

ស្រប​ពេល​ដូចគ្នា​នេះ​ដែរ កាល​ពី​ដើម​ខែ​តុលា​នេះ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី ​ហ៊ុន​ សែន​ បាន​ហៅ​សន្ធិសញ្ញា​សន្តិភាព​ទី​ក្រុង​ប៉ារីស ដែល​បាននាំ​បេសកកម្ម​ប្រែក្លាយ​កម្ពុជា ឲ្យ​ទៅ​ជាប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​ដើម​ទសវត្សរ៍​១៩៩០ ថា​ជា​សន្ធិសញ្ញា «ឥត​បាន​ការ»។ សន្ធិសញ្ញា​នេះ​បាន​ចាត់​ទុក​ការ​បោះឆ្នោត​បែប​ពហុបក្ស​ជា សសរ​ទ្រូង​សំខាន់​មួយ​នៅ​ក្នុង​ដំណើរការ​ប្រែក្លាយ​ប្រព័ន្ធ​ដឹកនាំ​នៅ​ក្នុងប្រទេស​ទៅ​ជា​ប្រព័ន្ធ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​មួយ។

កាល​ពី​ដើម​សប្ដាហ៍នេះ ​សេចក្ដីស្នើ​វិសោធនកម្ម​មួយ​ចំនួន ត្រូវ​បាន​អនុម័តដោយ​រដ្ឋសភា ដែល​មាន​តែ​សមាជិក​មកពី​គណបក្ស​កាន់អំណាច ដែល​ការណ៍​នេះ​ នឹង​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មាន​ការ​បែងចែក​កៅអី​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ទៅ​ឲ្យ​គណបក្ស​ដទៃ​ទៀត ដែល​មិន​បាន​ឈ្នះ​សូម្បី​តែ​មួយ​កៅអី​ នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​កន្លង​ទៅ​ នៅ​ពេល​ដែល​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ត្រូវ​បាន​រំលាយ​ចោល តាមរយៈ​អ្វី​ដែល​ក្រុម​អ្នក​រិះគន់​ហៅ​ថា ជា​ការ​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​ច្បាប់​ផ្ទុយ​ពី​គោលការណ៍​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ទាំងស្រុង​ តាម​មធ្យោបាយ​សភាជាតិ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​មុន។

ក្រុម​តំណាង​រាស្រ្ត​គណបក្ស​កាន់អំណាចលើកដៃ​អនុម័តសេចក្តី​ស្នើ​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​ច្បាប់​ពាក់ព័ន្ធ នឹង​ការ​បោះ​ឆ្នោត ក្នុង​សំឡេង​៦៧ លើ​៦៧ នៅ​ថ្ងៃទី​១៦ ខែ​តុលា ឆ្នាំ២០១៧។ (កាន់​ ​វិច្ឆិកា/VOA)
ក្រុម​តំណាង​រាស្រ្ត​គណបក្ស​កាន់អំណាចលើកដៃ​អនុម័តសេចក្តី​ស្នើ​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​ច្បាប់​ពាក់ព័ន្ធ នឹង​ការ​បោះ​ឆ្នោត ក្នុង​សំឡេង​៦៧ លើ​៦៧ នៅ​ថ្ងៃទី​១៦ ខែ​តុលា ឆ្នាំ២០១៧។ (កាន់​ ​វិច្ឆិកា/VOA)

គណបក្ស​រាជា​និយម​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច នឹង​ទទួល​បាន​កៅអី​ភាគច្រើន​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ ស្រប​ពេលដែល​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ហ៊ុន សែននា​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ បាន​លើក​ឡើង​ថា​កម្ពុជា​ គឺ​ជា «ឋានសួគ៌​លោកិយ​នៃ​គណបក្ស​នយោបាយ»។

លោក​ Carl Thayer សាស្ត្រាចារ្យ​ផ្នែក​នយោបាយ​នៅ​បណ្ឌិត្យសភា​យោធា​អូស្ត្រាលី​បាន​ផ្ដល់​ការ​ពណ៌នា​មួយ​ផ្សេង​ទៀត ដែល​លោក​បាន​ហៅ​ថា​ «លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​មិន​សេរីនិយម»។ លោក​បាន​ប្រាប់​ VOA​ ថា៖

«គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ឬ​គណបក្ស​ដទៃ​ទៀត នឹង​ត្រូវ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ស្ថិតនៅ​មាន​វត្តមាន និង​ចូលរួម​នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​នៅឆ្នាំ​ក្រោយ ហើយ​លោក​ហ៊ុន សែន​នឹង​ឈ្នះ។ ​បន្ទាប់​មក​គាត់នឹង​ច្បាម​យកគណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ដូច​ដែល​គាត់ធ្លាប់​បាន​ធ្វើ​កាល​ពី​មុន​មក ក្នុង​ទម្រង់​ជា​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ​ ដើម្បី​បង្ហាញ​ថា នេះ​ជា​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ពហុបក្ស»។

អតីត​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ទី​មួយ​គឺ​ព្រះអង្គ​ម្ចាស់​នរោត្តម រណឫទ្ធិ​ ដែល​ត្រូវ​បាន​កាត់​ទោស​កាល​ពី​ឆ្នាំ​ ២០០៧ ពី​បទ​រំលោភ​សេចក្ដី​ទុកចិត្ត បន្ទាប់​ពី​ការ​លក់​ទី​ស្នាក់​ការ​គណបក្ស​ និង​បាន​រង​ការ​ចោទប្រកាន់​ពី​មុន​មក​ពាក់ព័ន្ធ​នឹងរឿង​អាស្រូវ​ពុករលួយ​មួយ​ចំនួន ​ពេល​នេះ​កំពុង​ដឹកនាំ​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច។

កាល​ពី​ដើម​សប្តាហ៍​មុន​ អ្នក​នាំ​ពាក្យ​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច​ លោក​ញែប ប៊ុនជិន ​បាន​ប្រាប់​ទៅ​កាសែត​ The Phnom Penh Post ថា គណបក្ស​របស់​លោក ​បាន​ដាក់​ពាក្យ​បណ្ដឹង​ ដើម្បី​សុំ​ឲ្យ​មាន​ការ​រំលាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ដោយសារ​តែ លោក​បាន​និយាយ​ថា គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ បាន​ដណ្ដើម​យកអ្នក​គាំទ្រ​ទាំង​អស់​ពីគណបក្ស​របស់​លោក។

ប្រទេស​ផ្ដល់​ជំនួយ​ ដែល​គាំទ្រ​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ បាន​ប្រឈម​នឹង​ស្ថានការណ៍​ដ៍​លំបាក​អស់​រយៈពេល​រាប់​ទសវត្សរ៍​មក​ហើយ ក្នុង​ការ​ថ្លឹងថ្លែង​ថា​តើ​ ទំហំ​នៃ​ការ​វាយប្រហារ​ទៅ​លើ​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ គួរ​តែ​ត្រូវ​មាន​ការ​ទ្រាំទ្រ​ដល់​កម្រិត​ណា​ ដើម្បី​រក្សា​លក្ខខណ្ឌ​មូលដ្ឋាន​សម្រាប់​ផល​ចំណេញ​ផ្នែក​សង្គម​នយោបាយ​នៅ​ក្នុង​រយៈពេល​វែង។

ក្រុម​អ្នក​គាំទ្រ​ លោក​ កឹម​ សុខា ប្រមូល​ផ្តុំ​នៅ​ក្បែរ​សាលាឧទ្ធរណ៍​សុំ​ឲ្យ​មានការ​ដោះលែង​ប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​រូបនេះ, នៅរាជធានី​ភ្នំពេញ, ​នៅថ្ងៃ​ទី ២៦​ ខែ​កញ្ញា​ ឆ្នាំ ២០១៧។ (David Boyle/VOA)
ក្រុម​អ្នក​គាំទ្រ​ លោក​ កឹម​ សុខា ប្រមូល​ផ្តុំ​នៅ​ក្បែរ​សាលាឧទ្ធរណ៍​សុំ​ឲ្យ​មានការ​ដោះលែង​ប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​រូបនេះ, នៅរាជធានី​ភ្នំពេញ, ​នៅថ្ងៃ​ទី ២៦​ ខែ​កញ្ញា​ ឆ្នាំ ២០១៧។ (David Boyle/VOA)

​ឥឡូវ​នេះ ​នៅ​ពេល​ដែល​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ កំពុង​តែ​ប្រឈម​មុខ​នឹង​ការ​លំបាក ហើយ​សំណួរ​ដែល​បណ្ដា​ប្រទេស​ម្ចាស់​ជំនួយ​ត្រូវ​ប្រឈម​មុខ​នោះ​គឺ​ថា តើ​មាន​អ្វី​ដែល​នៅ​សេសសល់​ដើម្បី​ស្រោចស្រង់​ឡើង​វិញ ​ក្នុង​ការ​ដោះដូរ​ជាមួយ​នឹង​ភាព​ស្របច្បាប់​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា។

លោក Thayer បាន​និយាយ​ថា លោក​បាន​គិត​ថា មហាអំណាច​បស្ចិម​ប្រទេស​ប្រហែល​សំខាន់ៗ ​នៅ​តែ​ស្រុះស្រួល​ទៅ​នឹង​ស្ថានភាព​នយោបាយ ដែល «នឹង​ក្លាយ​ទៅ​ជា​រឿង​គួរ​ឲ្យ​អស់​សំណើច» ពីព្រោះ​ការ​ប្រើប្រាស់ «ឧគ្ឃោសនសព្ទ​ការ​ទូត» ធ្លាប់​ត្រូវ​បាន​គេ​ឃើញថា មិន​មាន​ប្រសិទ្ធភាព និង​មាន​លក្ខណៈ​ប្រថុយប្រថាន។

លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖

«ឆាក​នយោបាយ​មិន​ល្អ ហើយ​ស្ថានភាព​នៅ​កម្ពុជា​កំពុង​តែ​ដុនដាប ហើយ​នេះ​មិនមែន​ជា​អ្វី​ថ្មី​មួយ ដែល​ធម្មតានោះ​ទេ។ វា​អាក្រក់​ជាង​អ្វី​ថ្មី​មួយ​នោះ​ទៅ​ទៀត តែ​វា​បានកើត​ឡើង​អស់​រយៈពេល​ជា​យូរ​មក​ហើយ។ នោះ​គឺ​ការ​ប្រឈម​នឹង​ការ​កាត់​ផ្ដាច់​កម្មវិធី​ផ្សេងៗ​ ដែល​កំពុង​មាន​ប្រសិទ្ធភាព ហើយ​សំណួរ​គឺ​ថា តើ​អ្នក​ចង់​ប្រថុយប្រថាន​នឹង​ការ​បាត់បង់​កម្មវិធី​ទាំង​នោះ​ឬ​ទេ ក្នុង​ការ​បង្ហាញ​គោលជំហរ​នយោបាយ​មួយ»។

នៅ​ក្នុង​សារ​អេឡិចត្រូនិក​ជា​បន្ត​បន្ទាប់ សហភាព​អឺរ៉ុប​ បាន​សង្កត់​ធ្ងន់​ថា ​លទ្ធភាពចូល​ទៅ​កាន់​ទៅ​ផ្សារ​របស់​ខ្លួន បាន​ចូលរួម​ចំណែក​នៅ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ឲ្យ​ធ្លាក់​ចុះ​នូវ​អត្រា​ភាព​ទីទ័លក្រ​នៅ​កម្ពុជា​ចំនួន​ជិត ៣៥​ភាគរយ​នៅ​ក្នុង​រយៈពេល​ប្រាំ​មួយ​ឆ្នាំ​មក​នេះ។

មន្ត្រី​គណៈកម្មការ​សហភាព​អឺរ៉ុប​ បាន​និយាយ​ថា ពួកគេ​នឹង​ពង្រឹង​កិច្ចពិភាក្សា​ជាមួយ​នឹង​បណ្ដា​ប្រទេស​ដូចជា​ ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​ទទួល​បាន​ផល​ប្រយោជន៍​ពី​ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះ​ពន្ធជា​ទូទៅ (GSP) ដែល​សហភាព​អឺរ៉ុប​អាច​មាន​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំង​ទៅលើ​ការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​រំលោភបំពាន​សិទ្ធិមនុស្ស» ហើយ «បន្ត​ត្រៀមលក្ខណៈ​ផ្អាក​ប្រព័ន្ធ​ពន្ធ​នេះ​ នៅ​ពេល​ដែល​មាន​ករណី​រំលោភបំពាន​សិទ្ធិមនុស្ស​ធ្ងន់ធ្ងរ»។

ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​អាមេរិក​ប្រចាំ​កម្ពុជា​គឺ​លោក William Heidt ក៏​បាន​សង្កត់​ធ្ងន់​ពី​ផល​វិជ្ជមាន​នៃ​ការ​ចូលរួម​ចំណែក​ក្នុង​គំនិត​ផ្ដួចផ្ដើម​ជាច្រើន ដើម្បី​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​ លើក​កម្ពស់​សន្តិសុខ​ស្បៀងអាហារ​ និង​លុប​បំបាត់​ជំងឺ​អេដស៍​ផង​ដែរ។​

អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ក្រសួងការបរទេស​ និង​ពាណិជ្ជកម្ម​អូស្ត្រាលី ដែល​គ្រោង​នឹង​ផ្ដល់​ប្រាក់​ជំនួយ ៦៨,៣​ លាន​ដុល្លារ​ដល់​កម្ពុជា​នៅឆ្នាំ​នេះ បាន​ចង្អុល​បង្ហាញ​ពី​កម្មវិធី​ «ភាព​ខុសប្លែក​ដែល​នឹង​ជះ​ឥទ្ធិពល​យ៉ាង​ខ្លាំង​ទៅ​ដល់​ជីវិត​ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា» ដែល​ជា​កម្មវិធី​ ផ្ដោត​ទៅ​លើ​ការ​កាត់​បន្ថយ​ភាព​ទីទ័លក្រ សុខាភិបាល ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ខ្នាត​តូច និង​កសិកម្ម ដែល​បាន​សម្រេច​ឡើង។ អ្នក​នាំ​ពាក្យ​រូប​នេះ ​បាន​សរសេរ​នៅ​ក្នុង​សារ​អេឡិចត្រូនិក​មួយ​ថា៖

«យើង​កំពុង​តែ​ព្រួយបារម្ភ​ជា​ពិសេស​អំពី​ការ​ចាប់​ខ្លួន​លោក​កឹម សុខា មេដឹកនាំ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​គឺ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី០៣ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០១៧ និង​របាយការណ៍​ដែល​ថា គណបក្ស​ប្រឆាំងនេះ ប្រហែល​អាច​នឹង​ត្រូវ​រំលាយ​ចោល»៕

ប្រែ​សម្រួល​ដោយ ណឹម សុភ័ក្ត្របញ្ញា

XS
SM
MD
LG