ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

ភូមា​អាច​ជា​ប្រធានបទ​ក្នុង​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់​លោក​អូបាម៉ា​នៅ​អាស៊ី​


លោក​ប្រធានាធិបតី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ បារ៉ាក់​ អូបាម៉ា​ មាន​ប្រសាសន៍​ទៅ​កាន់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ឥណ្ឌា​ក្នុង​កំឡុង​ពេល​ទស្សនកិច្ច​របស់​លោក​ក្នុង​ប្រទេស​នេះ​។

វ៉ាស៊ីនតោន៖ ដំណើរ​ទស្សនៈ​កិច្ច​របស់​លោក​ប្រធានា​ធិបតី​ បារ៉ាក់​ អូបាម៉ា​ ទៅ​កាន់​ទ្វីប​អាស៊ី​ ត្រូវ​បាន​រៀប​ចំឡើង​ចំកាល​បរិ​ច្ឆេទ​សំខាន់ៗពីរ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ភូមា​ដែល​គ្រប់​គ្រង​ដោយពួក​យោធា​។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៧ ​ខែ​វិច្ឆិកា​ ការបោះ​ឆ្នោត​ជាតិ​លើក​ទី​មួយ​ ក្នុង​រយៈ​ពេលពីរ​ទស​វត្សរ៍នៅភូមា​ត្រូវ​បាន​រៀប​ចំឡើង​។ ការ​បោះ​ឆ្នោត​ចុង​ក្រោយ​បង្អស់​របស់​ប្រទេស​នេះ​គឺនៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩០​ នៅ​ពេល​ដែល​គណបក្ស​សម្ព័ន្ធ​ជាតិ​ដើម្បី​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ហៅ​កាត់​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ថា (NLD) បាន​ទទួល​ជ័យ​ជំនះ​ច្រើន​លើសលប់​ ប៉ុន្តែ​មិន​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​កាន់​អំណាច​។

មេ​ដឹក​នាំ​គណ​បក្ស​នេះ​ គឺ​លោក​ស្រី​ អោង​ សាន​ស៊ូ​គ្យី (Aung San Suu Kyi) ដែល​ទទួល​បាន​រង្វាន់​ណូប៊ែល​សន្តិ​ភាព​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩១​ បាន​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ការ​ឃុំ​ឃាំង​ក្នុង​ផ្ទះ​ ស្ទើរ​ពីរ​ទសវត្សរ៍​មក​ហើយ​។ ​យោធា​ភូមា​បាន​បង្ខំគណ​បក្ស​សម្ព័ន្ធ​ជាតិ​ដើម្បី​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យឲ្យរំលាយ​ខ្លួន​ បន្ទាប់​ពី​គណ​បក្ស​នេះ​បាន​ធ្វើ​ពហិការ​មិន​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​។

សហ​រដ្ឋ​អា​មេរិក ​បស្ចឹម​ប្រទេស​ និង​អង្គការសិទ្ធិ​មនុស្ស​ជឿថា​ ការ​បោះ​ឆ្នោត​នឹង​ជា​ភាព​អាម៉ាស​មួយ​ ហើយ​បាន​អំពាវ​នាវ​ឲ្យក្រុម​ប្រឹក្សា​អភិវឌ្ឍន៍​ និង​សន្តិ​ភាពរដ្ឋ​របស់​គណបក្ស​គ្រប់​គ្រង​អំណាច​ ធានា​ថា ការ​បោះ​ឆ្នោត​នឹង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅដោយ​សេរី​ និង​យុត្តិ​ធម៌​។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៣ ​ខែ​វិច្ឆិកា​ ខណៈ​ដែល​លោក​ប្រធានា​ធិបតី​ អូបាម៉ា​ ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ជប៉ុន​ ដើម្បី​ចូលរួម​ជំនួប​កំពូលស្តី​ពី​សហ​ប្រតិបត្តិ​ការសេដ្ឋ​កិច្ច​តំបន់​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វិក​ ហៅ​កាត់​ថា APEC រយៈ​ពេល​នៃ​ការ​ឃុំ​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ​របស់​លោក​ស្រី​ អោង​ សាន​ស៊ូ​ជី ដល់ទី​បញ្ចប់​។

មាន​មន្ទិល​សង្ស័យ​ជា​ច្រើន​ដែល​ថា ​លោក​ស្រី​នឹង​ត្រូវ​បាន​ដោះ​លែង។ អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ក្រសួង​ការបរទេសអា​មេរិក លោក ភីចេ ក្រូលី (PJ Crowley) បាន​ចោទ​ប្រកាន់​រដ្ឋា​ភិ​បាល​យោ​ធា​ភូមា ដោយ​សម្តី​ធ្ងន់ៗខុសធម្មតាថា​ បាន​ព្យាយាម​បំភាន់​មតិ​សាធារណៈ​ពិភព​លោក​អំពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នេះ ដោយ​ធ្វើ​ការ​ឲ្យតម្រុយ​ជា​មុន​ថា លោក​ស្រី​ អោង​ សានស៊ូគ្យី នឹង​ត្រូវ​បាន​ដោះ​លែង​បន្ទាប់​ពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត។ លោក​បន្ត​ថា៖

«នេះ​គឺ​ជា​ការ​បំភាន់​មតិ​ដ៏​កំសាក​របស់​រដ្ឋា​ភិ​បាល​ភូមា​។​ តើ​វាសមរម្យ​ប៉ុណ្ណា​ទៅ​ ដែល​ពួក​គេ​ព្រលយ​ពាក្យ​ថា លោក​ស្រី​អាច​ត្រូវ​បាន​ដោះ​លែង បន្ទាប់​ពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​មួយ ដែល​មិន​ទំនង​ជាយុត្តិ​ធម៌ សេរី ឬ​អាច​ទទួល​យក​បាន​ទេ​នោះ»។

អង្គការសិទ្ធិ​មនុស្សជំរុញលោក​ប្រធា​នាធិប​តី កុំ​អនុញាតឲ្យបញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្សជា​ទូទៅស្ថិត​នៅ​ពី​ក្រោយ​កិច្ច​ការ​រដ្ឋ​ ក្នុង​កំឡុង​ពេល​នៃ​ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ច​របស់​លោក។

លោក ធី គូម៉ា (T. Kumar) គឺ​ជា​នាយក​អង្គ​ការ​លើក​លែង​ទោស​អន្តរជាតិអាមេ​រិក​ប្រចាំ​តំបន់​អាស៊ី។ លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖

«អង្គ​ការ​លើក​លែង​ទោស​អន្តរជាតិ​ (Amnesty International) ​ជំរុញ​លោក​ប្រធានា​ធិបតី អូបាម៉ា ឲ្យ​លើក​យក​បញ្ហា​នៃ​ការ​រំលោភសិទ្ធិ​មនុស្សនៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ភូមា​ និង​ស្រីលង្កា មក​ពិភាក្សា​នៅ​ក្នុង​កំឡុង​ពេលទស្សន​កិច្ច​របស់​លោក​នៅឥណ្ឌា។ ​លោក ប្រធានាធិបតីអាច​ពិភាក្សារឿង​នេះក្នុង​លក្ខណៈ​ឯកជន ​ឬ​សាធារណៈ​។ ប៉ុន្តែ យើង​រំពឹង​ថា​ ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​នឹង​សួរ។ ហើយ​យើង​ជំរុញឲ្យ​លោក​ប្រធានា​ធិបតី​ អូបាម៉ា​ ផ្តល់​សារ​ដ៏​ខ្លាំង​មួយ​ នៅ​ពេល​ដែលបញ្ហា​ទាំង​នោះ​ត្រូវ​បាន​លើក​ឡើង ទាក់​ទង​ទៅ​នឹង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នៅភូមា​ និង​ការ​ដោះ​លែង​លោក​ស្រី​ អោង​ សាន​ស៊ូគ្យី»។

រដ្ឋបាល​លោក​អូបាម៉ា បាន​ខិត​ខំអនុ​វត្ត​គោលន​យោ​បាយ​ភ្ជាប់ទំនាក់​ទំនងជាមួយយោ​ធា​ភូមា ដោយ​សង្ឃឹម​ថា គោល​នយោ​បាយ​បែប​នេះ​នឹង​មាន​ប្រសិទ្ធិ​ភាព​ នៅ​ក្នុង​ការ​នាំ​មក​នូវ​សេរី​ភាពសម្រាប់​លោក​ស្រី អោង​ សានស៊ូគ្យី និង​អ្នក​ទោស​នយោបាយ​ដទៃទៀត។ ​អាមេរិក​បាន​ដាក់​ទណ្ឌ​កម្ម​សេដ្ឋ​កិច្ច​ជា​ឯកតោ​ភាគី​ប្រឆាំង​នឹង​ភូមា។

លោក​មេធាវី​ ចារិដ ឌ្យែនស៊័រ (Jared Genser) នៃ​អង្គ​ការ ​«សេរី​ភាពបច្ចុប្បន្ន»​ ឬ​ហៅ​ជា​ភាសា​អង់​គ្លេស​ថា “Freedom Now” ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋ​ធានី​វ៉ាស៊ីនតោន មាន​ប្រសាសន៍​ថា ​ការ​ភ្ជាប់​ទំនាក់​ទំនងកន្លង​មក​មិន​មាន​ប្រសិទ្ធិ​ភាព​ ហើយ​បាន​ផ្តល់​យោបល់​ដល់​លោក​ប្រធានា​ធិបតី​ អូបាម៉ា​ ឲ្យចាត់​វិធាន​ការ​តឹង​រឹងជាង​មុន​។ លោក​ថ្លែង​ថា៖

«គោល​នយោបាយ​របស់​យើង​ទទួល​រង​បញ្ហា​ដូច​គ្នា​នឹងបញ្ហាដែលអង្គ​ការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​បាន​ជួប​ប្រទះនៅ​ក្នុង​ការ​ព្យាយាម​ដោះ​ស្រាយ​អស់​រយៈ​ពេល​២០​ឆ្នាំ​មក​ហើយ ដែល​យើងគ្មាន​បទដ្ឋាន​សម្រាប់ប្រៀប​ធៀប គ្មានកាលកំណត់​ និងមិនដាក់​លក្ខខ័ណ្ឌ​សម្រាប់​ផ្តល់​ផលវិបាក​ ​ដល់​ភូមាសម្រាប់​ការ​ធ្វើ​ទំនាក់​ទំនងរបស់​យើងជាមួយ​នឹង​រដ្ឋា​ភិ​បាល​ភូមា ហើយ​ក្នុងស្ថាន​ភាព​បែប​នេះ​ យើង​បានដឹងម្តង​ហើយ​ម្តង​ទៀត​ថា ​ការ​ភ្ជាប់​ទំនាក់​ទំនង​ដែល​មិន​មាន​ធាតុ​ផ្សំ​ទាំង​នោះ​ នឹង​មិន​អាចឲ្យយើង​ទទួល​បាន​អ្វី​ទាំង​អស់​»។

កាល​ពី​ដើម​ឆ្នាំ​នេះ​ លោក វីលលៀម​ បឺនស៍ (William Burns)​ អនុ​រដ្ឋ​មន្រ្តីការ​បរទេសអាមេរិក​ទទួល​បន្ទុក​កិច្ច​ការ​នយោ​បាយ​ មាន​ប្រសាសន៍​ថា «សម្លេង​របស់ឥណ្ឌា​ក្នុង​នាម​ជាប្រទេស​ប្រជាធិប​តេយ្យ​ដ៏​ជោគ​ជ័យ​មួយ គឺ​មាន​សារសំខាន់​ណាស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់​មួយ ដែល​មេ​ដឹក​នាំ​ដ៏​ក្លាហាន​ដូច​ជា​លោក​ស្រី អោង​ សាន​ស៊ូគ្យី ធ្វើ​ការ​តស៊ូដោយ​យក​គំរូ​តាម​នយោបាយ​អហឹង្សា​របស់​លោក​ ហ្គែនឌី (Gandhi)»។

នៅ​ក្នុងសេចក្តី​ថ្លែង​ការ​មួយ​នៅ​ឯ​សេតវិមាន​កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ លោក​ បឺនស៍​ មិនបាន​ធ្វើ​ការសន្យា​អំពី​ថា តើ​លោក​ប្រធានា​ធិបតី​ អូបាម៉ា​ នឹង​ធ្វើ​ការ​ពិភាក្សា​អំពី​បញ្ហា​ភូមានៅ​ពេល​លោក​ជួប​ជាមួយ​នឹង​លោក​ស៊ីងហ៍ នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តីឥណ្ឌា ឬ​យ៉ាង​ណា​នោះ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​ លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ការ​ផ្តោត​ការ​យកចិត្ត​ទុក​ដាក់​ជា​ទូទៅ​របស់អាមេរិក​ទៅ​លើ​បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នឹង​នៅ​តែ​បន្ត។

«យើង​មាន​ការ​ពិភាក្សា​យ៉ាង​សកម្មជាមួយឥណ្ឌា​អំពី​បញ្ហា​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ទាំង​មូល ហើយ​ការ​ពិភាក្សា​នោះ​មាន​រួម​បញ្ចូល​ទាំង​បញ្ហា​ភូមា​ផង​ដែរ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំ​ពិត​ជាមិន​អាច​ទស្សទាយ​បាន​ទេ​ ថា​តើ​កិច្ច​សន្ទនា​នោះ​នឹង​និយាយ​អំពី​អ្វី ប៉ុន្តែ​ ខ្ញុំ​គិត​ថា​ អ្នក​នឹង​នៅ​តែ​ឃើញការ​យក​ចិត្ត​ទុ​ក​ដាក់​យ៉ាង​ខ្លាំងពី​សំណាក់​លោក​ប្រធានា​ធិបតី​ និង​អាមេរិក លើ​បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នៅ​ជុំ​វិញ​ទ្វីប​អាស៊ី​ និង​តំបន់​ប៉ាស៊ី​ហ្វិក»។

លោក វ៉លធ័រ អ៊ែនឌ័រសិន (Walter Andersen) នៃសាលាសិក្សាកិច្ច​ការ​អន្តរ​ជាតិ​ជាន់​ខ្ពស់នៃសាកល​វិទ្យា​ល័យ​ ចន​ហបឃីនស៍ (John Hopkins University) មាន​ប្រសាសន៍​ថា ជាទូ​ទៅ​ ​ឥណ្ឌា​មាន​ទស្សនវិជ្ជមានចំពោះ​បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស ប៉ុន្តែ​ប្រទេស​នេះ​លែង​និយាយខ្លាំង​ៗ​ពីប្រទេស​ភូមា​ទៀត​ហើយ។ លោក​បន្ត​ថា៖

«មក​ត្រឹម​រយៈ​ពេល​ប្រហែល​ជា​១០​ឆ្នាំ​មុន ​ឥណ្ឌា​បាន​កាត់​បន្ថយ​ទំនាក់​ទំនង​ជា​មួយ​នឹង​ភូមា​ ដោយ​សារ​តែ​បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​ការ​គាំ​ទ្រ​របស់​ខ្លួន​ចំពោះ​ចលនា​ប្រឆាំង​ និងចលនា​ប្រជា​ធិប​តេយ្យ​នៅ​ទី​នោះ។ ប៉ុន្តែ​ជំហរដែលត្រូវបាន​ផ្លាស់​ប្តូរនេះក្លាយ​ជា​ភាព​ជាក់​ស្តែង​ ដោយ​សារ​ថា ​ប្រទេស​ចិន​ចូល​មកអភិវឌ្ឍ​ធន​ធាន​ប្រេង​ និង​ធន​ធាន​ផ្សេងៗ​ទៀត​នៅ​ភូមា។ ដូច្នេះ​ ​ឥណ្ឌា​បាន​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​ស្ថាន​ការណ៍នេះ​ ដោយ​បង្កើន​ទំនាក់​ទំនង​របស់​ខ្លួន​ជាមួយ​នឹង​រដ្ឋាភិ​បាល​យោធា​ភូមា និង​បន្ថយ​ការ​រិះ​គន់។ នេះ​គឺ​ជា​គោល​នយោ​បាយ​របស់​ឥណ្ឌា​ ក្នុង​រយៈ​ពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ»។

នៅរដ្ឋ​ធានី​វ៉ាស៊ីន​តោននា​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ លោក អាម៉ាធីយា គូម៉ា សែន​ (Amartya Kumar Sen) ជ័យ​លាភី​រង្វាន់​ណូប៊ែល​សន្តិភាពឆ្នាំ​១៩៩៨ បាន​ហៅ​គោល​នយោ​បាយ​របស់​ឥណ្ឌា​ស្តីពីភូមា​ថា ​មួយ​ផ្នែកគឺ​ជា​ការ​ធ្វើ​តាម​ប្រទេស​ចិន។ លោក​បាន​អះ​អាង​ថា​ ភាព​ខ្វះ​ខាត​នៃ​ការ​ពិភាក្សា​សាធារណៈ​ជាសកល​ អំពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នៅភូមានឹង​ពង្រឹង​អំណាច​របស់​ពួក​យោធា។ លោក​ថ្លែង​ថា៖

«ជោគ​ជ័យដែលត្រូវ​បាន​ឃោសនា​មួយសម្រាប់​របប​នេះ តាម​រយៈការ​ធ្វើឲ្យល្អក់​កករ​ដល់​លទ្ធិ​ប្រជា​ធិប​តេយ្យនៅភូមា​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​ អាចធ្វើ​ឲ្យស្ថានភាព​ត្រឡប់​ថយ​ក្រោយ​ដ៏​សម្បើម ដែល​អាច​ឈាន​ដល់ការ​ប្រយុទ្ធដ៏​ពិត​ប្រាកដ​មួយ ដើម្បីប្រជាពលរដ្ឋភូមា​ទាំង​មូល​ និងជនជាតិ​ផ្សេងៗនៅប្រទេស​នេះ​ ដែលទទួល​រងការ​ឈឺ​ចាប់​យូរ​មក​ហើយ​»។

មិន​មានច្បាស់លាស់​ទេអំពី​ការ​តែង​តាំង​តំណាង​ពិសេស​ និង​អ្នក​សម្រប​សម្រួល​គោល​នយោ​បាយ​មួយ​រូប​ដោយ​រដ្ឋ​បាល​លោកអូបាម៉ា​ ដែល​ជា​វិធាន​នៅ​ក្រោម​ច្បាប់​ស្តីអំពីការ​ដាក់​ទណ្ឌកម្មរបស់អាមេរិក​។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្តី​ ​អាមេរិក​ជំរុញ​ឲ្យមាន​ការ​បង្កើត​គណៈ​កម្មការ​អន្តរជាតិ​មួយ​ ដើម្បីស៊ើប​អង្កេត​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នៅ​ក្នុងភូមា​។

នៅ​ក្នុង​សេចក្តី​ថ្លែង​ការ​ណ៍មួយនៅ​ឯ​មជ្ឈ​មណ្ឌល​បូព៌ា​បស្ចឹម (East-West Center) នៅ​ក្នុង​រដ្ឋ​ហាវៃ រដ្ឋ​មន្រ្តីការ​បរទេស​អាមេរិក​លោក​ស្រី​ ហ៊ីលឡារី គ្លិន​តុន (Hillary Clinton) បានឲ្យសញ្ញា​ថា​ រដ្ឋា​ភិ​បាល​ក្រុង​វ៉ាស៊ីន​តោន មាន​បំណង​រក្សា​ការ​ដាក់​សម្ពាធ​ទៅ​លើ​រដ្ឋាភិបាលយោធា​ភូមា។ លោក​ស្រី​ថ្លែង​ដូច្នេះ​ថា៖

«​អ្វី​ដែល​យើង​បានយល់​ដឹងក្នុង​រយៈ​ពេល​ពីរបី​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ​គឺ​ថា​ ប្រជាធិបតេយ្យ​មាន​តម្លៃធំ​ធេង​ជាង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ទៅ​ទៀត​។ ហើយ​យើង​នឹង​បញ្ជាក់​ឲ្យច្បាស់​ចំពោះ​មេដឹក​នាំ​ភូមា​ ទាំង​អ្នក​ថ្មី​ក៏​ដូច​ជា​អ្នក​ចាស់​ថា ពួក​គេ​ត្រូវ​តែ​ផ្តាច់​ខ្លួន​ចេញ​ពី​គោល​នយោ​បាយ​កាល​ពី​អតីត​កាល»។

លោក​ស្រី​រដ្ឋមន្រ្តី​ការបរទេស​ គ្លីន​តុន បាន​ថ្លែង​របៀប​នេះ​ ​នៅ​ពេល​ចាប់​ផ្តើម​នៃ​ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ច​រយៈ​ពេល​ពីរសប្តាហ៍​របស់​លោក​ស្រី​ ទៅ​កាន់​ប្រទេស​នៅ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វិក ដែល​ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ច​នេះ​ នឹង​កើត​ឡើង​ដំណាល​គ្នាជា​មួយ​នឹង​វត្តមានរបស់​លោក​ប្រធានា​ធិបតី​ អូបាម៉ា នៅ​ទ្វីបអាស៊ី៕

ប្រែសម្រួល​ដោយ ឌី ខាំបូលី

XS
SM
MD
LG