ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

ឡា​វដែល​ទទួល​បានឋានៈសមាជិកភាព​អង្គការ WTO បោះ​ជំហាន​​ឆ្ពោះទៅរក​ការ​​ពង្រីក​សេដ្ឋកិច្ច

  • Daniel Schearf

Lao WTO negotiation team
ប្រែសម្រួលដោយ ឌី ខាំបូលី
អង្គការ​ពាណិជ្ជកម្ម​ពិភពលោក (World Trade Organization) បាន​ផ្តល់​សមាជិកភាព​ដល់​ប្រទេស ឡាវ (Laos) ដែល​ជា​រដ្ឋ​កុម្មុយនីស្ត ឯកបក្សនិង​ប្រកបដោយ​ភាព​ក្រីក្រ​មួយ។ បន្ទាប់ពី​ ការ​ចរចាដ៏យឺត​អស់​រយៈពេល​រាប់ឆ្នាំ​រួចមក​ ប្រទេស​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ីអគ្នេយ៍​មួយនេះ បានផ្លាស់ប្តូរ​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ខ្លួន​ចេញពីការគ្រប់គ្រងបែប​មជ្ឈការទៅជាសេដ្ឋកិច្ច​ដែល​តម្រង់ទៅរក​ទីផ្សា​រ។
បន្ទាប់ពីការចរចាអស់រយៈពេល​១៥ឆ្នាំ​រួចមក កាលពីថ្ងៃ​សុក្រ​សប្តាហ៍​មុន អង្គការ​ពាណិជ្ជកម្មពិភពលលោក បាន​អញ្ជើញ​ប្រទេស ឡាវ ​ឱ្យក្លាយ​ទៅជា​សមាជិក​មួយរបស់​អង្គការ​នេះជាផ្លូវការ។
ការអញ្ជើញ​នេះ​គឺជា​ការទទួលស្គាល់ដល់​កិច្ចប្រឹងប្រែង​ទាំងឡាយ​របស់​ប្រទេស​នេះ ក្នុង​ការផ្លាស់ប្តូរ​ច្បាប់​និង​គោលនយោបាយ ដើម្បី​គោរព​តាមតម្រូវការ​របស់​ក្លឹប​ពាណិជ្ជកម្ម​មួយនេះ និងការ​ទាម​ទារ​សិទ្ធិ​ ចូល​ទៅកាន់​ទីផ្សារ របស់ប្រទេសសមាជិក​ជាង​១៥០​របស់​អង្គការ​នេះ។
ការអញ្ជើញ​នេះ​ក៏ត្រូវបាន​ធ្វើ​ឡើង បន្ទាប់ពី​រយៈពេល​ជាច្រើន​ឆ្នាំ នៃ​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​ជា​លំដាប់ប្រចាំឆ្នាំ​ ដែលមាន​អត្រា​ជាមធ្យម​ច្រើន​ជាង​៦ភាគរយ។ នៅក្នុង​ឆ្នាំ​នេះ អត្រានេះ ​អាច​កើនឡើង​ខ្ពស់​ដល់​៨​ភាគរយ ដែល​ជា​អត្រា​ខ្ពស់​បំផុត​នៅក្នុង​តំបន់​អាស៊ីអគ្នេយ៍។
លោក ម៉ៃឃើល យូអ៊ីងជូ (Michael Ewing-Chow) គឺជា​ប្រធាន​អង្គការ​ពាណិជ្ជកម្ម​ពិភពលោក WTO នៅឯ​មជ្ឈមណ្ឌល​សម្រាប់​ច្បាប់​អន្តរជាតិ (Center for International Law) នៅក្នុង​ប្រទេស សឹង្ហបុរី (Singapore)។ លោក​ថ្លែង​ថា សមាជិកភាព​សម្រាប់​ប្រទេស ឡាវ ផ្តល់សិទ្ធិ​ឱ្យ​ប្រទេស​នេះទទួលបាន​អត្ថប្រយោជន៍​ពី​អង្គការ WTO ប៉ុន្តែ សមាជិកភាព​នេះ បានផ្តល់​សញ្ញា​សម្រាប់​ការផ្លាស់ប្តូរ​ជាមូលដ្ឋាន​កាន់តែច្រើន​សម្រាប់​ប្រទេស​នេះ។
«តម្លៃ​ពិតប្រាកដ​សម្រាប់​ប្រទេស ឡាវ គឺ​ពិតណាស់​ថា ពួកគេ​កំពុង​ផ្លាស់ប្តូរ​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ពួកគេ ពី​ទម្រង់​សេដ្ឋកិច្ច​ផែនការ​និង​មជ្ឈការ​កាល​ពីអតីតកាល ទៅជា​សេដ្ឋកិច្ច​មួយ ដែល​ពួកគេ​ពិត​ជា​សម្លឹងមើលថាតើ​ត្រូវ​បង្កើត​សហគ្រិនភាពដ៏ល្អ​បំផុត​មួយ និង​ទីផ្សា​រសេរី​នៅក្នុង​ប្រទេស​របស់​ពួកគេយ៉ាង​ដូចម្តេច»។
ប្រទេសឡាវយ៉ាង​តូច ក្រីក្រ និងមិន​ជាប់​សមុទ្រ​នេះ​ ត្រូវបាន​គ្រប់គ្រង​ដោយ​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត​តែ​មួយ ដែល​បាន​កាន់កាប់​អំណាច​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៥។
ដូច​រដ្ឋ​កុម្មុយនីស្ត​ភាគច្រើន​ដែរ សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ប្រទេស ឡាវ ត្រូវបាន​គ្រប់គ្រង​បែប​មជ្ឈការ​ ហើយ​ប្រទេស​នេះ​បាន​ចងសម្ព័ន្ធភាព​ជាមួយ​នឹងបណ្តា​ប្រទេស ដែល​ស្ថិត​នៅក្នុង​ប្លុក​របស់​អតីត​សហភាព​សូវៀត (Soviet)។ ប៉ុន្តែ ចាប់តាំងពី​ពាក់កណ្តាល​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៨០ រដ្ឋាភិបាល​ទីក្រុង វៀងច័ន្ទ​ (Vientiane) បាន​ផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងយឺតៗ​ឆ្ពោះ​ទៅកាន់​សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សា​រកាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើង។
ឥឡូវនេះ ប្រទេស​មួយ​ដែល​ធ្លាប់​ពឹងផ្អែក​ទៅលើ​ជំនួយ​បរទេស កំពុង​ក្លាយ​ទៅជា​ទិសដៅ​ដ៏ចម្បង​មួយ សម្រាប់​វិនិយោគទុន​បរទេស ដែល​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​នេះ បាន​កើនឡើង​រហូត​ដល់​ពីរពាន់លាន​ដុល្លា។
ប្រទេស​នេះ ជា​ប្រទេស​ចុងក្រោយ​បង្អស់ នៅក្នុង​ចំណោម​ប្រទេសសមាជិក​សមាគម​ប្រជាជាតិ​អាស៊ីអគ្នេយ៍​ទាំង១០ ដែល​ត្រូវបាន​ស្វាគមន៍​ចូល​ទៅក្នុងក្លឹប​ពាណិជ្ជកម្ម​សកលលោកនេះ។
លោក ភីតធឺ អ៊ុងផាខន (Peter Ungphakorn) មន្រ្តី​ព័ត៌មាន​របស់​អង្គការ WTO​ ថ្លែង​ថា នៅពេល​ដែល​ប្រទេស ឡាវ ផ្តល់​សច្ចាប័ន​ដល់​កិច្ច​ព្រមព្រៀងនេះ​ ប្រទេស​ក្នុង​សមាគម អាស៊ាន (ASEAN) នឹង​អាច​និយាយក្នុងនាម​ជាសម្លេង​មួយ​នៅឯ​អង្គការ WTO។
លោក​និយាយ​ថា សមាជិកភាព​ក៏នឹង​អាច​ផ្តល់​ឱ្យ​សេដ្ឋកិច្ច​របស់ប្រទេស ឡាវ នូវ​កម្លាំង​ជំរុញមួយ ដូចដែល​អង្គការ​នេះ​បាន​ធ្វើ​សម្រាប់​អតីត​ប្រទេស​ដែលមាន​សេដ្ឋកិច្ច​ផែនការ​មជ្ឈការដទៃ​ទៀត ដូចជា​ប្រទេស ចិន (China) និង វៀតណាម (Vietnam)​ជាដើម។
«វា​ក៏អាច​ធ្វើឱ្យឡាវ​មានភាព​ទាក់ទាញ​ជាងមុនសម្រាប់ការ​វិនិយោគ​បរទេស ពីព្រោះ​វានឹង​បង្ហាញ​ថា វា​អាច​អនុវត្ត​គោលការណ៍​ប្រកបដោយ​ការអាចប៉ាន់ស្មាន​បាន តម្លាភាព និងផ្អែក​លើ​គោលការណ៍​ច្បាប់ ចំពោះ​សេដ្ឋកិច្ច​របស់ខ្លួន»។
វិនិយោគិន​ធំបំផុតនៅ ឡាវ ក៏ជា​ដៃគូ​ពាណិជ្ជកម្ម​ចម្បង​និង​ជាប្រទេស​អ្នកជិតខាង មាន​ដូច​ជាប្រទេសចិន ថៃ និង វៀតណាម។
ប៉ុន្តែ វិនិយោគ​ភាគច្រើន​គឺ​ការវិនិយោគ​ទៅលើ​ធនធាន​ធម្មជាតិ ដូចជា​កសិកម្ម វារីអគ្គីសនី និង​ការរុករករ៉ែ ដែល​ភាគច្រើន​នៃ​ធនធាន​ទាំងនេះ ត្រូវបាន​លក់​ទៅឱ្យ​ប្រទេស​ជិតខាង​របស់​ខ្លួន។
ក្រុម​អ្នកវិភាគ​និយាយ​ថា សមាជិកភាព​នៅក្នុង​អង្គការ WTO គួរ​តែអាច​ជួយពង្រីក​ការវិនិយោគ​បរទេស​និង​ពាណិជ្ជកម្ម​ទៅលើ​វិស័យ​ផ្សេងៗទៀត។
លោក នីកូឡៃ អ៊ីមបូដិន (Nicolai Imboden) គឺជា​នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​មជ្ឈមណ្ឌល​គំនិត (Idea Center) ​នៅក្នុង​ទីក្រុង ហ្សឺណែវ (Geneva) ដែល​ជា​ក្រុម​មួយ ដែល​បាន​ជួយ​ប្រទេស​កំពុង​អភិវឌ្ឍន៍​ដូចជា​ប្រទេស ឡាវ ដើម្បី​ធ្វើ​សមាហរណកម្ម​ទៅក្នុង​សេដ្ឋកិច្ច​ពិភពលោក។ ថ្លែង​ទៅកាន់​វីអូអេ​តាម​ប្រព័ន្ធ Skype លោក និយាយ​ថា ប្រទេស ឡាវ មិនទាន់​មាន​លទ្ធភាព​ដើម្បី​ប្រកួតប្រជែង ទៅលើ​មូលដ្ឋាន​ផលិតកម្ម​មួយ​នៅឡើយ​ទេ ដូច្នេះ ក្រុមហ៊ុន​អឺរ៉ុប​និង​ក្រុមហ៊ុន​អាមេរិកាំង​ នឹង​មានភាព​យឺតយ៉ាវ​ជាងមុន​នៅក្នុង​វិនិយោគ។
«ប្រទេស ថៃ មាន​ការវិនិយោគ​យ៉ាងធំធេង។ ប្រទេស វៀតណាម បាន​ចាប់ផ្តើមហើយ​ ​នាពេល​ឥឡូវនេះ។ អ្នក​ដឹងទេ ប្រទេស សឹង្ហបូរី កំពុង​ធ្វើការវិនិយោគ​យ៉ាងច្រើន។ ខ្ញុំ​គិត​ថា ប្រទេស កូរ៉េ នឹង​មក​វិនិយោគ​ដែរ។ ដូច​ដែល​អ្នក​បាន​ដឹងហើយ​ថា ជា​ការ​ច្បាស់ណាស់ថា មាន​និន្នាការ​នៃការផ្លាស់ប្តូរ​ផលិតកម្ម​ដែលមាន​តម្លៃ​ទាប​ចេញពី​ប្រទេស ចិន ឆ្ពោះ​ទៅកាន់​ភាគ​ខាង​ត្បូង ហើយ​ខ្ញុំ​គិត​ថា ឡាវ នឹង​ទទួលបាន​ផលប្រយោជន៍​ពី​និន្នាការ​នោះ»។
សមាគម​អាស៊ាន​មាន​ផែនការ​បង្កើត​សហគម​សេដ្ឋកិច្ច​មួយ នៅត្រឹម​ឆ្នាំ​២០១៥ ដើម្បី​តភ្ជាប់​ប្រទេស​ក្នុង​តំបន់។
រដ្ឋាភិបាល​ទីក្រុង ប៉េកាំង (Beijing) មាន​ផែនការ​ចំណាយ​ថវិការ​រាប់​ពាន់​លាន​ដុល្លា​ទៅលើ​ការតភ្ជាប់​ផ្លូវ​រថភ្លើង​និង​ផ្លូវថ្នល់ តាម​ប្រទេស​ ឡាវ។
លោក យូអ៊ីងជូ និយាយ​ថា ប្រការ​នេះ​នឹងធ្វើ​ឲ្យ​ ឡាវ នៅក្នុង​តួនាទី​ដ៏សំខាន់​មួយ ដើម្បី​ក្លាយ​ទៅជា​ច្រក​ឆ្លងកាត់​សម្រាប់ពាណិជ្ជកម្ម​រវាង​អាស៊ាន​និង​ប្រទេស​ចិន។
«ចិន​គឺជា​ប្រទេស​ជិតខាង​យ៉ាង​ធំ​របស់​ខ្លួន​នៅភាគខាងជើង ហើយក៏​ជា​ប្រទេសជិតខាងសំខាន់របស់​ខ្លួន​នៅ​ភាគ​ខាងត្បូង​ គឺជា​ប្រទេស ថៃ។ ប្រទេសជិតខាង​ទាំងពីរ​គឺជា​តួរអង្គ​ដែល​កាន់តែ​មានតួនាទី​កើនឡើង នៅក្នុង​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ឡាវ ហើយ​នឹង​បន្ត​តួនាទី​នេះ​សម្រាប់រយៈ​ពេលច្រើន​ឆ្នាំ​ខាង​មុខ​ទៀត។ ទោះ​ជាយ៉ាងនេះ​ក្តី ប្រសិន​បើ ឡាវ ក្លាយ​ទៅជាច្រកដ៏ចម្បងមួយ​សម្រាប់​តំបន់ ប្រទេស​នេះ​នឹង​មាន​លទ្ធភាព​ចូលទៅក្នុង​បណ្តាញ​នៃ​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ប្រទេស​ផ្សេងៗទៀត ដែល​នឹង​ស្វែងរក​ដើម្បី​បញ្ជូន​ទំនិញនិងសេវាកម្ម និង​មនុស្ស​ចុះឡើង ដែល​ជា​ផ្លូវតភ្ជាប់រវាង​ ចិន និង​អាស៊ាន»។
ទោះបីជា​មាន​ការអភិវឌ្ឍន៍​និង​កំណើន​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័សនៅក្នុង​ប្រទេស ឡាវក៏ដោយ ក៏ជាង​មួយភាគបួន​នៃប្រជាពលរដ្ឋ​៦លាន​កន្លះ​របស់​ប្រទេស​នេះ កំពុង​រស់​ក្នុង​ភាពក្រីក្រ។ អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ចាត់​ថ្នាក់​ប្រទេស ឡាវ ក្នុង​លំដាប់​ទី១៣៨​ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​ចំនួន​១៨៧ ទាក់ទង​ទៅនឹង​ការអភិវឌ្ឍន៍។
ឡាវ សង្ឃឹម​ថា សមាជិកភាព​នៅក្នុង​អង្គការ WTO នឹង​ជួយឱ្យ​ប្រទេស​នេះ​រួច​ចាក​ផុ​តពី​ឋានៈ​ជា «ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍​តិចបំផុត»។
ក្រុម​អ្នក​តាក់​តែង​ច្បាប់របស់​ប្រទេស​នេះ ត្រូវបាន​រំពឹង​ថានឹង​ទទួល​យក​ការផ្តល់​ជូន​ជា​សមាជិកភាព​ពី​អង្គការ WTO នៅក្នុង​ខែធ្នូ ជា​ផ្លូវ​ការ៕
XS
SM
MD
LG