ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

២៥​ឆ្នាំ​ក្រោយ​ពី​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​សន្តិភាព ​កម្ពុជា​ដើរ​មក​ដល់​ផ្លូវ​បំបែក

  • ម៉ែន គឹមសេង

រូបឯកសារ៖ ទូក​ដែល​មាន​ទង់​ជាតិ​កម្ពុជា​​​បើក​ក្នុង​ឈូង​សមុទ្រ​ថៃ​នៅ​ជិត​​ក្រុង​ព្រះសីហនុ។

ស្ថានភាព​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ និង​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​កំពុង​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​គំរាម​កំហែង​ ហើយ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ ដូច​ជា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ត្រូវ​តែ​បង្កើន​ការ​ជួយ​ដល់​ប្រទេស​ដ៏ក្រីក្រ​នេះ​។ នេះ​ជា​ការសន្និដ្ឋាន​រួម​របស់​វាគ្មិន​ដែល​បាន​ចូលរួម​ពិភាក្សា​នៅ​ឯ​មូលនិធិ​ Heritage។

ស្ថានភាព​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ និង​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​កំពុង​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​គំរាម​កំហែង​ ហើយ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ ដូច​ជា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ត្រូវ​តែ​បង្កើន​ការ​ជួយ​ដល់​ប្រទេស​ដ៏ក្រីក្រ​នេះ​។ នេះ​ជា​ការសន្និដ្ឋាន​រួម​របស់​វាគ្មិន​ដែល​បាន​ចូលរួម​ពិភាក្សា​នៅ​ឯ​មូលនិធិ​ Heritage។

ក្រុ​មអ្នកជំនាញ​ដែល​បាន​ជួប​ពិភាក្សាគ្នា​នៅ​រដ្ឋ​ធានី​វ៉ាស៊ីនតោន​ កាលពី​ថ្ងៃ​អង្គារ​កន្លង​ទៅ​នេះ ​បាន​លើក​ឡើង​ពី​ការ​គំរាម​កំហែង​ដល់​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដោយ​សារ​មាន​ការ​បាញ់​សម្លាប់​អ្នក​វិភាគ​ឯករាជ្យ​គឺ​លោក ​កែម ឡី ​ការ​ដាក់​គុក​សកម្មជន​សិទ្ធិ​មនុស្ស ​និង​សមាជិក​គណ​បក្ស​ប្រឆាំង ​និង​ការ​បោះឆ្នោត​ជាតិ​ក្នុង​ពេល​ខាងមុខ​ដែល​នៅ​មិន​ទាន់​ច្បាស់​លាស់។

លោកស្រី ​អេលីហ្សាបែត​ បែកឃឺ ​(Elizabeth Becker) អ្នកនិពន្ធ ​និង​ជា​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ដ៏ល្បី​ឈ្មោះ​ម្នាក់ បាន​ប្រាប់​ដល់​ក្រុម​អ្នក​ចូលរួម​ស្តាប់​ថា ក្នុង​រយៈពេល​ចុងក្រោយ​នេះ​ សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ដើរ​តួនាទី​ច្រើន​ជាង​ពេល​មុនៗ ​ហើយ​លោកស្រី​ស្នើ​ដល់​រដ្ឋាភិបាល​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ធ្វើ​ការងារ​នេះ​បន្ថែម​ទៀត៖

«ខ្ញុំ​គិត​ថា​ នេះ​គឺ​ជា​ពេល​វេលា​ដ៏​ល្អ​សម្រាប់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ប្រើ​ប្រាស់​ឥទ្ធិពល​ និង​អំណាច​របស់​ខ្លួន ​ដើម្បី​ដើរ​តួ​នាទី​សំខាន់​គាំទ្រ​ជួយ​ដល់​ការ​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​របស់​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​ក្នុងការ​នាំ​យក​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​មកវិញ‍»។​

លោក​ Walter Lohman ​នាយក​កម្មវិធី​នៃ​មជ្ឈមណ្ឌល​សិក្សា​កិច្ចការ​អាស៊ី​របស់​មូលនិធិ​ Heritage ​យល់​ស្រប​ ដោយ​សារ​តែ​នយោបាយ​របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ហ៊ុន សែន​ ហាក់​លោត​ចុះ​ឡើង​រវាង​ចិន​ និង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ​ជាពិសេស​លើ​បញ្ហា​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​ ដោយ​ទទួល​ផល​ប្រយោជន៍​ជាច្រើន ហើយ​នៅតែ​ធ្វើ​បាប​ពលរដ្ឋ​ខ្លួន​ដដែល។

លោក​បាន​បន្ថែម​ថា៖ «លោក​ ហ៊ុន សែន​ គឺ​គ្រាន់តែ​លេង​សើច​នឹង​យើង​ទល់​នឹង​ចិន​ប៉ុណ្ណោះ។ គាត់​ទទួល​បាន​ផល​ប្រយោជន៍​ពី​យើង។ គាត់​ទទួល​បាន​ផល​ប្រយោជន៍​ពី​ចិន។ ហើយ​គាត់​នៅ​បន្ត​ធ្វើ​អ្វី​ដែល​គាត់​ចង់។ ដូច្នេះ​បើ​គាត់​ចង់​ទៅ​កៀក​នឹង​ចិន​ឱ្យ​គាត់​ទៅ​កៀក​ចិន​ទៅ‍»។

វេទិកា​ពិភាក្សា​នេះ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការ​ពិនិត្យ​មើល​លើ​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ និង​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​របស់​អន្តរជាតិ​ បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ កាលពី​ថ្ងៃ​ទី២៣​ ខែ​តុលា​ ឆ្នាំ​១៩៩១។ ក្នុង​រយៈពេល​២៥​ឆ្នាំ​មកនេះ​ កម្ពុជា​មិន​បាន​ជឿនលឿន​ទៅមុខ​ខាង​ផ្នែក​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ ​ដូច​ការ​រំពឹង​ទុក​របស់​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ទេ។

ទស្សនាវីដេអូស្តីពីវេទិកាពិភាក្សារបស់មូលនិធិ Heritage Foundation

អ្នក​ចូលរួម​ខ្លះ​បាន​ស្នើ​ឱ្យ​មាន​វត្តមាន​អ្នក​រក្សា​សន្តិភាព​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ដើម្បី​ធានា​ថា ​ការ​បោះឆ្នោត​ក្នុង​ពេល​ខាងមុខ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​ត្រឹម​ត្រូវ។ ប៉ុន្តែ​ ការណ៍​នេះ​ត្រូវ​បាន​វាគ្មិន​យល់​ថា​ វាជា​ការ​ពិបាក​ក្នុង​ការ​នាំ​យក​កម្លាំង​យោធា​ពី​ខាង​ក្រៅ​ចូល​ទៅ​ប្រទេស​អធិបតេយ្យ​មួយ​ ហើយ​សូម្បី​តែ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​យល់​ថា​ បេសកកម្ម​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​របស់​ខ្លួន​កាលពី​ឆ្នាំ​១៩៩៣​បាន​ចប់​សព្វគ្រប់​ហើយ។

យ៉ាងណា​ក៏ដោយ​ លោក​ Sam LaHood ​នាយក​រង​ថ្នាក់​តំបន់​នៃ​វិទ្យាស្ថាន​សាធារណរដ្ឋ​អាមេរិកាំង​បាន​កត់​សម្គាល់​ពី​ការ​ចូលរួម​សកម្មភាព​ផុលផុស​របស់​យុវជន​ជំនាន់​ក្រោយ។ លោក​បាន​លើក​ពី​ឧទាហរណ៍​ចំនួន​ពលរដ្ឋ​ដែល​ចេញ​មក​យ៉ាង​ច្រើន​កុះករ​ ​ដង្ហែរ​បុណ្យ​សព​លោក​ កែម ឡី​ និង​ការ​មក​ស្វាគមន៍​ ​លោក​ សម រង្ស៊ី​ ពី​និរទេស​ខ្លួន​កាលពី​ឆ្នាំ​២០១៣​ជាដើម។

លោក​ Sam LaHood ​បាន​បន្ថែម​ថា៖

«អ្នក​ដឹង​ទេ​ថា​ ពេល​មើលឃើញ​រឿង​ដូចនេះ​កើត​មានឡើង​ វា​ផ្តល់​ឱ្យ​ខ្ញុំ​នូវ​ការ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ និង​គំនិត​ដែល​ថា​មាន​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍​ច្រើន​ក្នុង​ការ​ចង់​ឃើញ​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ជាង​អ្វី​ដែល​បាន​កើត​មាន​ឡើង​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា‍»។​

លោក​ អ៊ូ គឹមហួត ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​អាមេរិកាំង​មក​ពីទីក្រុង​ហ្វីឡាដែល​ហ្វៀ (Philadelphia) រដ្ឋ​ផិនស៊ីលវេនៀ (Pennsylvania) ​មាន​ក្តី​សង្ឃឹម​ច្រើន​លើ​សភា​ជាតិ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។​

«នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​គេ​ឃើញ​ថា​ យើង​គប្បី​ពឹង​ផ្អែក​ទៅលើ​ខាង​សភា​ច្រើន​ជាង ​ព្រោះ​សភា​អាច​នាំ​លទ្ធផល​ល្អ​សម្រាប់​ផ្លូវ​ឆ្ងាយ​ចំណែក​ខាង​រដ្ឋបាល​វិញ​ គឺ​វា​មាន​បញ្ហា​ជាច្រើន​ដែល​គេ​ត្រូវ​ដោះស្រាយ។ ដូច្នេះ​គេ​ពិបាក​នឹង​ផ្ចង់​ស្មារតី​ទៅ​រឿង​មួយៗ។ ដូច្នេះ​ក៏​គេ​ចង្អុល​ប្រាប់​យើង​ឱ្យ​ទាក់​ទង​សកម្ម​ជាមួយ​សភា​នៅក្នុង​ការ​ជួយ​ដោះស្រាយ​ស្រុក​ខ្មែរ​យើង​នៅ​ក្នុង​ផ្លូវ​វែង​ឆ្ងាយ​នេះ‍»។​

អ្នក​ចូលរួម​មួយ​ចំនួន​ដូច​ជា​លោក​ ព្រហ្ម សៅរ៍ណូរ៉ា​ នៃ​អង្គការ​សម្ព័ន្ធ​មិត្ត​ខ្មែរ​អាមេរិកាំង​មើល​ឃើញ ថា​ ការ​ជំរុញ​ដល់​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យក៏ត្រូវ​មាន​ការ​ឱ្យ​តម្លៃ​ទៅដល់​អ្នក​ដែល​បាន​បូជា​ជីវិត​ដើម្បី​ទាមទារ​បុព្វហេតុ​នេះ ​ដូចជា​លោក ​កែម ឡី ផង​ដែរ។ លោក​ស្នើ​ថា ​នៅ​ជា​រៀងរាល់​ថ្ងៃ​អាទិត្យ​វេលា​ម៉ោង​៧ល្ងាច​ ពលរដ្ឋ​គួរ​តែ​បញ្ចេញ​សំឡេង​តាមរយៈ​ការស៊ីផ្លេ​ម៉ូតូ​ និង​រថយន្ត​ឬ​ផ្លុំ​កញ្ចែរ ​ឱ្យ​បាន​ជា​ប្រចាំ​ក្នុង​រយៈពេល​មួយ​នាទី។

លោក​បន្ថែម​ថា៖ «ហ្នឹង​គឺ​ថា​យើង​លើក​ដម្កើង​ឱ្យ​កិត្តិ​យស​ចំពោះ​លោក​ កែម ឡី​ពីព្រោះ​បើ​យើង​មិន​ធ្វើ​អីចឹង​ទេ​ តែ​មួយ​ខែ​ពីរខែ​ទៀត​ យើង​ភ្លេច​លោក កែម ឡី​ បាត់​ហើយ‍»។

សមាជិក​សភា​មួយ​ចំនួន​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ធ្វើ​សេចក្តី​ព្រាង​សេចក្តី​សម្រេច​ចិត្ត​លេខ​៧២៨​ ដើម្បី​ជំរុញ​ឱ្យ​មានការ​គោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ និង​លើក​កម្ពស់​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ ​ហើយ​កំពុងតែ​ស្នើ​ឱ្យ​មាន​អ្នក​តំណាង​រាស្ត្រ​ជាច្រើន​ទៀត​ ចូលរួម​គាំទ្រ​ផង​ដែរ៕

XS
SM
MD
LG