អ្នក​កាសែត​វៀតណាម​ត្រូវ​បាន​កាត់ទោស​ឱ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​រយៈពេល ៥ ឆ្នាំ

រូបថត​ដែល​ផ្សាយ​ដោយ​ទីភ្នាក់ងារ​ព័ត៌មាន​វៀតណាម​នេះ ​បង្ហាញ​លោក​ Le Van Dung នៅ​ក្នុង​សវនាការ​តុលាការ​​មួយ​នៅ​ទីក្រុង​ហាណូយ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​២០២២ ខណៈ​ពេល​លោក​ត្រូវ​កាត់​ទោស​ឱ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​ចំនួន​៥​ឆ្នាំ។

តុលាការ​ក្នុង​ក្រុង​ហាណូយ​នៅ​ថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា​បាន​សម្រេច​កាត់​ទោស​អ្នក​កាសែត និង​សាច់ញាតិ​ម្នាក់​ដែល​ព្យាយាម​លាក់បាំង​រូប​លោក​ពី​អាជ្ញាធរ។

លោក​ ឡេ វ៉ាន់ ហ្ស៊ុង (Le Van Dung) សកម្មជន និង​អ្នក​កាសែត​ឯករាជ្យ​ដែល​បង្ហោះ​ព័ត៌មាន​ក្នុង​ហ្វេសប៊ុក ​និង​យូធូប​ត្រូវ​បាន​កាត់ទោស​ឱ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​រយៈពេល​ ៥ ឆ្នាំ និង​ព្យួរ​ទោស​រយៈពេល ​៥ ឆ្នាំ​ពី​បទ «ឃោសនា​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋ»។

តុលាការ​បាន​សម្រេច​កាត់​ទោស​លោក ​ង្វៀន វ៉ាន់ សន (Nguyen Van Son) វ័យ​ ៦៦ ឆ្នាំ​ដែល​ជា​ពូ​របស់​លោក ហ្ស៊ុងឱ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​រយៈពេល ​១៨ ខែ ​ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​ព្យួរ​ទោស​នេះ​ចំពោះ​ការ​ជួយ​លាក់បាំង​អ្នក​កាសែត​រូប​នេះ​ពី​ប៉ូលិស។

បើ​យោង​តាម​មេធាវី​ និង​គ្រួសារ​អះអាងថា​ លោក ហ្ស៊ុង ​បាន​បដិសេធ​ការ​ចោទប្រកាន់​នេះ។

លោក Ha Huy Son ដែល​ជា​មេធាវី​ការពារ​ម្នាក់​របស់​លោក ហ្ស៊ុង បានពិ​ពណ៌នា​សេចក្តី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​ថា​ជា «សេចក្តី​សម្រេច​អយុត្តិធម៌ និង​គ្មាន​មូលដ្ឋាន»។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា ពួកគេ​នឹង​ប្តឹង​ឧទ្ធរណ៍។

លោក ហ្ស៊ុង អ្នក​កាសែត​វ័យ​ ៥១ ឆ្នាំ​ ឬ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ឈ្មោះ ឡេ ហ្ស៊ុង វ៉ូវ៉ា (Le Dung Vova) ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​ដោយសារ​តែ​សេចក្តី​រាយការណ៍​របស់​លោក​ក្នុង​ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២១។ លោក​បាន​បង្ហោះ​វីដេអូ និង​អត្ថបទ​ក្នុង​បណ្តាញ​សង្គម​អំពី​អំពើ​ពុករលួយ​ និង​ការ​រឹបអូស​ដីធ្លី និង​ធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ​លើ​បញ្ហា​នយោបាយ និង​សង្គម។

សារព័ត៌មាន​រដ្ឋ​បាន​ស្រង់​ខ្លឹមសារ​នៃ​សាលក្រម​នេះ​ថា លោក ហ្ស៊ុង «បាន​ផលិត និង​បង្ហោះ​វីដេអូ​ខ្លីៗ​ចំនួន ១២ នៅ​លើ​អ៊ីនធឺណិត» នៅ​ចន្លោះ​ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៧ និង​ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៨ ដែល​រួម​មាន​ទាំង​ការ​ឃោសនា​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋ ការ​បរិហារ​រដ្ឋាភិបាល ការ​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន​មិន​ពិត ការ​បង្ក​ឱ្យ​មាន​ការ​ភាន់ច្រឡំ និង​ការ​ប្រមាថ​ដល់ «កិត្តិយស ​និង​កិត្យានុភាព​របស់​មេដឹកនាំ​រដ្ឋ​ និង​បក្ស»។

រូប​ឯកសារ៖ អ្នក​កាសែត​និង​ជា​សកម្មជន​សិទ្ធិមនុស្ស​លោក Le Van Dung ធ្វើ​ការ​ផ្សាយផ្ទាល់​តាម​ហ្វេសប៊ុក​ពី​ហាង​កាហ្វេ​មួយ​នៅ​ទី​ក្រុង​ហាណូយ​ប្រទេស​វៀតណាម​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០១៨។

'វិទ្យុ​សំឡេង​វៀតណាម​ដែល​ជា​វិទ្យុ​គ្រប់គ្រង​ដោយ​រដ្ឋ​វៀតណាម​បាន​ស្រង់​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​របស់​លោក ហ្ស៊ុង ទៅ​កាន់​តុលាការ​ដែល​លោក​បាន​និយាយ​ថា វា​គ្មាន​ប្រយោជន៍​នោះ​ទេ​ក្នុង​ការ​ជជែក​វែកញែក​ពី​ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់​ក្នុង​ប្រទេស​វៀតណាម។

លោក Ha Huy Son បាន​ផ្តល់​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​ទាំង​មូល​មក​ឱ្យ​ VOA។

ក្នុង​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​នេះ ​លោក ហ្ស៊ុង ​បាន​ថ្លែង​ថា ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ប្រឆាំង​នឹង​រូប​លោក​ថា «គ្មាន​មូលដ្ឋាន​ផ្លូវ​ច្បាប់។ បទ​ចោទ​នេះ​មិន​គោរព​តាម​បទដ្ឋាន​ ឬ​នីតិរដ្ឋ​នោះ​ទេ។ ខ្ញុំ​គ្មាន​កំហុស​ទេ»។

លោក ហ្សាំង ហ្ស៊ិញ ម៉ាញ់ (Dang Dinh Manh) ដែល​ជា​មេធាវី​មួយ​រូប​ទៀត​របស់​លោក​បាន​បង្ហោះ​សារ​នៅ​លើ​ហ្វេសប៊ុក​ បន្ទាប់​ពី​សវនាការ​ថា ខណៈ​ដែល​លោក ហ្ស៊ុង បាន​ទទួល​ស្គាល់​ពី​ការ​បង្ហោះ​ខ្លឹមសារ​ទាំង​នោះ​នៅ​លើ​បណ្តាញ​សង្គម «លោក​បាន​បដិសេធ​ម្តង​ហើយ​ម្តង​ទៀត​លើ​ទស្សនៈ​ដែល​ថា​ ការ​ថ្លែង​ក្នុង​វីដេអូ​ខ្លីៗ​ទាំង​នោះ​ខុស​ច្បាប់»។

អ្នកស្រី​ ម៉ើយ ធី យូ ដែល​ជា​ភរិយា​របស់​លោក ​ហ្ស៊ុង បាន​ប្រាប់ VOA ថា ​អ្នកស្រី​ និង​ម្តាយ​ក្មេក​របស់​អ្នកស្រី​មិន​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ចូលរួម​ក្នុង​សវនាការ​នោះ​ទេ ទោះបី​ជា​តុលាការ​បាន​និយាយ​ថា ​សវនាការ​នោះ​ «ត្រូវ​បាន​បើក​ជា​សាធារណៈ» ក៏​ដោយ។

តុលាការ​ប្រជាជន​ក្រុង​ហាណូយ​មិន​បាន​ឆ្លើយតប​ភ្លាមៗ​លើ​ការ​ស្នើសុំ​អត្ថាធិប្បាយ​ពី VOA នោះ​ទេ។

អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស Human Rights Watch កាលពី​ពេល​មុន​បាន​ថ្លែង​ថា វៀតណាម​គួរ​ទម្លាក់​ការ​ចោទ​ប្រកាន់ ​និង​ថា ​លោក ហ្ស៊ុង​ស្ថិត​ក្នុង​ចំណោម​មនុស្ស​ជាង ៦០ នាក់​ដែល​ត្រូវ​បាន​កាត់​ទោស​ដោយសារ​តែ​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​របស់​ពួកគេ។

លោក Phil Robertson នាយករង​នៃ​អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស Human Rights Watch ប្រចាំ​នៅ​អាស៊ី​បាន​ថ្លែង​ក្នុង​សម្តី​ដើម​ថា៖ «អាជ្ញាធរ​វៀតណាម​នៅ​តែ​ចាត់​ទុក​ការ​រិះគន់​ដល់​រដ្ឋាភិបាល​ថា​ជា​ការ​គំរាមកំហែង​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដែល​ត្រូវ​កាត់​ទោស​ឱ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​រយៈពេល​យូរ»។

លោក​បាន​បន្ថែម​ថា «ម្ចាស់​ជំនួយ​អន្តរជាតិ និង​ដៃគូ​ពាណិជ្ជកម្ម​របស់​វៀតណាម​គួរ​តែ​គាបសង្កត់​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ហាណូយ​ឱ្យ​ស្តាប់​ការ​រិះគន់​ជាជាង​កាត់ទោស​ពួកគេ»។
ដោយ​មាន​សេរីភាព​តិចតួច​សម្រាប់​ការ​រាយការណ៍​ដោយ​ឯករាជ្យ​នៅ​វៀតណាម អ្នក​សរសេរ​ប្លុក និង​អ្នក​កាសែត​ឯករាជ្យ​ជាច្រើន​បាន​ប្រើប្រាស់​បណ្តាញ​សង្គម​ដើម្បី​ធ្វើសេចក្តី​រាយការណ៍ ឬ​អត្ថាធិប្បាយ​លើ​បញ្ហា​រសើប។

ប្រទេស​នេះ​មាន​កំណត់ត្រា​អាក្រក់​បំផុត​មួយ​លើ​សន្ទស្សន៍​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​សាកល ដែល​ជាប់​ចំណាត់ថ្នាក់​លេខ ១៧៥ ក្នុង​ចំណោម ១៨០ ប្រទេស​ ដែល​ចំណាត់ថ្នាក់​លេខ១​ជា​ប្រទេស​ដែល​មាន​សេរីភាព​បំផុត។ អង្គការ​អ្នក​កាសែត​គ្មាន​ព្រំដែន Reporters Without Borders ដែល​ជា​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​បាន​លើក​ឡើង​ថា ការ​ចោទប្រកាន់​លើ​ការ​ឃោសនា​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋ និង​ការ​បំពាន​សេរីភាព​ជា​រឿយៗ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើប្រាស់​ដើម្បី​ចាប់​អ្នក​រិះគន់​ដាក់​ពន្ធនាគារ។ មនុស្ស​ជាច្រើន​ប្រឈម​មុខ​នឹង​ការ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​រយៈពេល​យូរ។

សកម្មជន​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​ក្នុង​ខែកក្កដា​ពី​បទ​ឃោសនា​ប្រឆាំង​រដ្ឋ​បាន​ចាញ់​ការ​ប្តឹង​ឧទ្ធរណ៍​ចំពោះ​ការ​កាត់ទោស​លើ​រូប​លោក។

មេធាវី​របស់​លោក ហ្ស័រ ណាំ ជុង ​បាន​ប្រាប់ VOA ថា ​តុលាការ​ឧទ្ធរណ៍​ក្នុង​ខេត្ត​ ណាំ ហ្ស៊ិញ (Nam Dinh) បាន​តម្កល់​ការ​កាត់​ទោស​ឱ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​រយៈពេល ​១០ ឆ្នាំ ​និង​ការ​ព្យួរ​ទោស ៤ ឆ្នាំ​ចំពោះ​សកម្មជន​សិទ្ធិ​មនុស្ស​លោក ​ហ្ស័រ ណាំ ជុង។

លោក​មេធាវី ​ហ្សាំង ហ្ស៊ិញ ម៉ាញ់ ​បាន​ថ្លែង​ថា «នេះ​ជា​សាលដីកា​អយុត្តិធម៌»។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា ក្នុង​ក្រម​ព្រហ្មទណ្ឌ​វៀតណាម ការ​បំពាន​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​គួរ​ត្រូវ​កាត់​ទោស​ក្រោម​បទចោទ​ស៊ីវិល​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។

លោក​មេធាវី​ ម៉ាញ់ បាន​ថ្លែង​ក្នុង​សម្តី​ដើម​ថា «លោក ជុង នៅ​តែ​ប្រកាន់​ទស្សនៈ​ថា ការ​ថ្លែង​របស់​លោក​នៅ​ក្នុង​វីដេអូ​ខ្លីៗ​ និង​អត្ថបទ​របស់​លោក​គឺ​ជា​ការ​អនុវត្ត​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​ដែល​ផ្តល់​ឱ្យ​ដោយ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ និង​នៅ​តែ​ជឿ​ថា សេចក្តី​សម្រេច​នេះ​មិន​ត្រឹមត្រូវ»។

លោកជុង វ័យ​ ៤០ ឆ្នាំ​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​កាលពី​ថ្ងៃទី៦​ ខែកក្កដា ​ឆ្នាំ​២០២១​ ចំពោះ​ការ​បង្ហោះ​វីដេអូ​ខ្លីៗ​ចំនួន ៦ ​ដែល​អាជ្ញាធរ​និយាយ​ថា ​«ជា​ខ្លឹមសារ​បកស្រាយ​ខុស» និង «បរិហារ​រដ្ឋាភិបាល»។ នេះ​បើ​យោង​តាម​សារព័ត៌មាន​ដែល​គ្រប់គ្រង​ដោយរដ្ឋ។

នៅ​ខែធ្នូ​ តុលាការ​បាន​សម្រេច​កាត់​ទោស​ឱ្យ​លោក​ជាប់​ពន្ធនាគារ។

លោក ​Robertson បាន​ថ្លែង​ថា៖ «វៀតណាម​ជា​ទម្លាប់​កាត់​ទោស​ប្រជាជន​ចំពោះ​ការ​បញ្ចេញ​ទស្សនៈ​របស់​ពួកគេ​ដែល​រិះគន់​ដល់​រដ្ឋាភិបាល ហើយ​ការ​ធ្វើ​បែប​នេះ​ធ្វើ​ឱ្យ​វៀតណាម​ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​គ្រោះថ្នាក់​បំផុត​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​សម្រាប់​សកម្មជន​សិទ្ធិ​មនុស្ស»។

លោក​បាន​បន្ថែម​ថា «អាជ្ញាធរ​គួរ​តែ​ដោះលែង ​[លោក (ជុង) ជា​បន្ទាន់​ និង​គ្មាន​លក្ខខណ្ឌ​ចំពោះ​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​របស់​លោក​អំពី​រដ្ឋាភិបាល។ វៀតណាម​ក៏​គួរ​តែ​លុបចោល​បទ​ចោទ​ «ការ​ឃោសនា​ប្រឆាំង​រដ្ឋ» ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើប្រាស់​ជា​រឿយៗ​ដើម្បី​បង្ក្រាប​អ្នក​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល ជាបន្ទាន់​ផង​ដែរ»៕