ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

ការ​ចេញ​ផ្សាយ​ទូរលេខ​ការ​ទូត នាំ​ឲ្យ​មាន​ការជជែក​ដេញដោល​ជុំវិញ​ភាព​ចាំបាច់​ក្នុង​ការ​រក្សា​ព័ត៌មាន​ខ្លះ​ឲ្យ​បាន​ជិត


បុរស​ម្នាក់​កំពុង​សម្លឹង​មើល​កាសែត​នៅ​កន្លែង​លក់​កាសែត​មួយ​នៅ​ទី​ក្រុង​ឡុងដ៍​ប្រទេស​អង់គ្លេស​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៩​ខែ​វិច្ឆិកា​ឆ្នាំ​២០១០។ កាសែត​ខ្លះ​បាន​ផ្សាយ​អំពី​រឿង​ការ​ទម្លាយ​ព័ត៌មាន​សម្ងាត់​​របស់​ក្រសួង​ការ​បរទេស​អាមេរិក តាម​គេហទំព័រ WikiLeaks។

ទូរ​លេខ​ការ​ទូត​ ដែល​ត្រូវ​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​ ជា​សាធារណៈ​កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ដោយ​គេហទំព័រ​ វីគីលីកស៍​ (Wikileaks)​ នោះ​ មិន​មាន​ចេតនា​ធ្វើ​ឲ្យ​បាច​សាច​ទូលំ​ទូលាយ​ទេ។​ ក្រុម​អ្នក​តស៊ូ​មតិ​នានា​ និយាយ​ថា​ការ​បញ្ចេញ​ឯកសារ​ទាំង​នោះ​ គឺ​ដើម្បី​ផល​ប្រយោជន៍​សាធារណៈ​ប៉ុណ្ណោះ។​ តែ​ក្រុម​អ្នក​មាន​មតិ​ជំទាស់​ខ្លះ​ និយាយ​ថា​ លទ្ធផល​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ខូច​ខាត​ទាំង​ពីរ​ សំរាប់​បញ្ហា​សេរីភាព​ បញ្ចេញ​មតិ​ផង​ និង​បញ្ហា​ការទូត​អន្តរជាតិ​ផង។​ មាន​កិច្ច​ពិភាក្សា​ដេញ​ដោល​ជុំវិញ​ភាព​ចាំ​បាច់​ក្នុង​ការ​រក្សា​ព័ត៌មាន​ខ្លះ​ឲ្យ​បាន​ជិត។

អ្នក​ចេញ​មុខ​រាយការណ៍​តាម​ប្រព័ន្ធ​អេឡិច​ត្រូនិច​អ៊ីន​ធឺណេត​ គឺ​គេហទំព័រ​ វីគីលីកស៍ ជា​ចុង​ក្រោយ​នេះ​បាន​បញ្ចេញ​ព័ត៌មាន​ មាន​ចំនួន​ច្រើន​ជាង​ ២៥០០០​ ឯកសារ​របស់​ក្រុម​អ្នក​ការ​ទូត​អាមេរិកាំង​ប្រចាំ​ស្ថានទូត​នានា​ ជុំវិញ​ពិភពលោក។​ សមាជិក​សភា​ប្រទេស​អង់គ្លេស​ និង​ អតីត​រដ្ឋមន្ត្រី​ការបរទេស​ ម៉ាខុម​ រីហ្វឃីន​(Malcolm ​Rifkind) ​និយាយ​ថា​ ការ​បញ្ចេញ​ឯកសារ​ជា​ច្រើន​នេះ​ គឺ​ជា​ការ​ធ្វើ​ឲ្យ​ ប៉ះពាល់​ដល់​ផ្នែក​ការ​ទូត។

«រឿងនេះ​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល​នានា​កំពុង​ព្យាយាម​ដើម្បី​ការពារ​ខ្លួន​គេ​ឲ្យ​រួច​ផុត​ពី​ការ​អាម៉ាស់​ទេ​ បញ្ហា​នេះ​គឺ​ដោយ​សារ​ថាពេលខ្លះ​ សេចក្តី​សំរេច​នៃ​បញ្ហា​អន្តរជាតិ​ យ៉ាង​លំបាក​ទាំង​ឡាយ​នឹង​ជួយ​បាន​ដែរ​ ប្រសិន​បើ​លោក​អ្នក​អាច​មាន​យ៉ាងហោច​ណាស់​ កិច្ចចរចារ​ជា​សំងាត់​បំផុត​នៅ​ជំហាន​ដំបូង​ មុន​ពេល​ដែល​លោក​អ្នក​បញ្ចេញ​ជា​សាធារណៈ»។

ក៏​ប៉ុន្តែ​និពន្ធ​នាយក​ ចូ ហ្ក្លានវីល(Jo ​Glanville) ​នៃអង្គការ​សេរីភាព​ខាង​ផ្នែក​បញ្ចេញ​មតិ​ ហៅ​ថា​សន្ទស្សន៍​នៃ​ការ​ចាប់​ពិរុទ្ធ​ ឬ​ Index ​on ​Censorship​ ​បាន​និយាយ​ថា​ ទូរ​លេខ​ទាំងនោះ​គួរ​ត្រូវ​បញ្ចេញ​ជា​សាធារណៈ។

«ព័ត៌មាន​នេះ​ប៉ះពាល់​ដល់​យើង​ទាំង​អស់​គ្នា។​ ការ​សំរេច​ចិត្ត​នានា​ដែល​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ ការ​ព្រម​ព្រៀង​នានា​ដែល​បាន​ធ្វើ​ឡើង​រវាង​បណ្តា​ប្រទេស​ជា​ច្រើន​ និង​ បញ្ហា​រយៈ​ពេល​ពី​១០​ឆ្នាំ​មក​នេះ​ ចាប់​តាំង​ពី​ថ្ងៃ​១១​កញ្ញា​ ពេល​ដែល​យើង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ស្ថានភាព​ដ៏​លំបាក​នៃ​សង្គា្រម​ក្នុង​ប្រទេស​អ៊ីរ៉ាក់​ និង​សង្រ្គាម​ ក្នុង​ប្រទេស​ អាហ្វហ្កា​នីស្ថាន​ ដែល​មាន​កំណើន​នៃ​កង្វល់​ជុំវិញ​បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ ខ្ញុំ​គិត​ថា​អ្វី​ដែល​កើត​ឡើង​ ជា​ការ​ពិត​ជាក់​ស្តែង​គឺ​ជា​ផលប្រយោជន៍​ សំរាប់​សាធារណៈ»។

លោកនាយក​ ស៊ីម៉ុន ដេវីស​ Simon​ Davies ​នៃ​ក្រុម​អ្នក​ឃ្លាំ​មើល​បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ Privacy​ International ​បាន​យល់​ស្រប។

«លោក​អ្នក​ដឹង​ពី​វិធី​ដែល​ពិភពលោក​ធ្វើការ​ ហើយ​ខ្ញុំ​គិត​ថា​នេះ​ ជា​ការ​ពិនិត្យ​ មើល​ពី​ការ​ពិត​របស់​យើង។ ការ​ធ្លាយ​ព័ត៌មាន​សម្ងាត់​ទាំងឡាយ​នេះ​ អនុញ្ញាត​ ឲ្យ​យើង​មើល​ឃើញ​ពី​បញ្ហា​ផ្ទៃ​ក្នុង​ ដូច្នេះ​ហើយ​យើង​អាច​សម្រួល​ការសង្ឃឹម​របស់​យើង​ក្នុង​ថានៈ​ជា​ពលរដ្ឋ ​ហើយ​យើង​អាច​ជំរុញ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​សំរប​ជំហរ​របស់​ពួក​គេ»។

លោក​ស្កុត ហ្គៀលម៉រ (Scott Gilmore)​ គឺ​ជា​អតីត​អ្នក​ការ​ទូត​កាណាដា​ម្នាក់​ដែល​និយាយ​ថា​ ការ​បញ្ចេញ​ព័ត៌មាន​ជា​ចំហរ​ គឺ​ជា​ការ​ខុសឆ្គង។

«រឿង​នេះ​វា​នឹង​កាន់​តែ​ជា​រឿង​លំបាក​ថែម​ទៀត​ ដោយ​មិន​គ្រាន់​តែ​សំរាប់​ក្រុម​អ្នក​ការទូត​អាមេរិកាំង​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ​តែ​សំរាប់​អ្នក​ការ​ទូត​ជា​ទូទៅ​នានា​ ក្នុង​ការ​ពិភាក្សា​ការងារ​ជាមួយ​មនុស្ស​ដោយ​ផ្ទាល់​ ដើម្បី​ទទួល​យក​ព័ត៌មាន​ពិតៗ​ពី​មូលដ្ឋាន​នានា ​ស្តី​អំពី​បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ បញ្ហា​រំលោភ​បំពាន​នានា​ និង​បញ្ហា​ប្រជា​ធិប្បតេយ្យ»។

លោក​ហ្គៀលម៉រ​បាន​ថ្លែង​ថា​ វា​ជា​រឿង​ដែល​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដល់​ជីវិត​ ផង​ដែរ។

«តាម​ពិសោធន៍​របស់​ខ្ញុំ​ក្នុង​ប្រទេស​ អីស្ទីម៉រ (East ​Timore)​ និង​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី​ យើង​មាន​ករណី​ជាក់​លាក់​ជា​ច្រើន​ដែល​មាន​មនុស្ស​ស្លាប់​យ៉ាង​ពិតៗ​ដោយ​សារ​តែ​ពួក​គេ​មាន​សេចក្តី​ក្លាហាន​សមល្មម​ក្នុង​ការ​និយាយ​ទៅ​កាន់​ពួក​អ្នក​ការទូត​បស្ចឹម​ប្រទេស​ អំពី​ការ​រំលោភ​បំពាន​នានា​ដែល​គេ​បាន​ឃើញ​។ ប្រសិន​បើ​ការ​បញ្ចេញ​ព័ត៌មាន​តាម​រយៈ​ Wikileaks/Cablegate ​បាន​កើត​ឡើង​កាល​ពី​ចុង​ទសវត្សរ៍​ ១៩៩០​ នោះ​ ប្រហែល​ជា​មាន​មនុស្ស​ច្រើន​ដែល​អាច​ត្រូវ​គេ​ធ្វើ​ទុក្ខ​ទោស​ ឬ​ក៏​ត្រូវ​សំលាប់​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​របស់​ពួក​គេ»។

លោក​ ដេវីស ​ពុំ​បាន​យល់​ស្រប​នឹង​អត្ថាធិប្បាយ​ដូច្នោះ​ទេ។

«ខ្ញុំ​មិន​ជឿ​លើ​អំណះអំណាង​ដែល​ថា​មាន​គ្រោះ​ថ្នាក់​ ដល់​ជីវិត​នោះ​ទេ។ ខ្ញុំ​មិន​ ជឿ​អំណះ​អំណាង​ដែល​ថា​រឿងនេះ​ នឹង​បង្ក​ជា​បញ្ហា​ផ្នែក​ការ​ទូត​រវាង​ រដ្ឋាភិបាល​នានា​ដែរ។ ពី​ព្រោះ​ឯកសារ​ទាំងនេះ​ ប្រសិន​ជា​បញ្ហា​ឯកសារ​ទាំង​នេះ​ គួរ​ត្រូវ​នៅ​ទីនោះ​ ពួក​គេ​គួរ​បើក​ចំហរ ​ហើយ​ពលរដ្ឋ​គួរ​មាន​លទ្ធភាព​វាយ​តម្លៃ​បាន»។

អ្នកស្រី​ហ្ក្លានវីល​ និយាយ​ថា​ក្រុម​ វីគីលីកស៍​ និង​ក្រុម​អ្នក​កាសែត​ដែល​ត្រូវ​បាន​ អនុញ្ញាតិ​ឲ្យ​ចូល​មើល​ ទូរលេខ​សម្ងាត់​នោះ​ បាន​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ក្នុង​ការ​ការពារ​អ្នក​ទាំងឡាយ​ណា​ដែល​អាច​មាន​គ្រោះថ្នាក់។

«ពេល​វេលា​ជា​ច្រើន​ម៉ោង​ត្រូវ​បាន​ចំណាយ​ ដើម្បី​ដក​យក​ចេញ​ឈ្មោះ​នានា​ ផ្ទៀង​ផ្ទាត់​ជា​មួយ​អាជ្ញាធរ​នានា​ ដូច្នេះ​ខ្ញុំ​គិតថា​គ្រប់គ្នា​បាន​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​ នេះ​ តាម​វិធី​ប្រកប​ដោយ​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ»។

អ្នក​ស្រី​បាន​ថ្លែង​ដែរ​ថា​ឧប្បទ្ទិវហេតុ​ធ្លាយ​ឯកសា​សំងាត់​គឺ​ជា​មធ្យោបាយ​សំខាន់​ដែល​ពត៏មាន​សំខាន់ៗ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​និង​ពាណិជ្ជកម្ម​ក្លាយ​ជា​សាធារណៈ។

«ក្នុង​ថានៈ​ជា​ពលរដ្ឋ​ដែល​មាន​ក្តី​បារម្ភ​ ហើយ​ក្នុង​ថានៈ​ជា​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ យើង​ទាំងអស់​គ្នា​ពឹង​អាង​ទៅ​លើ​ការ​ធ្លាយ​ព័ត៌មាន​សម្ងាត់​នេះ​ឯង​ ដូច្នេះ​ ផ្តើម​ចេញ​ពី​ទស្សនៈ​នេះ​ ខ្ញុំ​អាច​និយាយ​បាន​ថា​ វា​ជា​រឿង​ដ៏​ចាំ​បាច់​ ដែល​មនុស្ស​ខ្លះ​ នៅ​តាម​ទី​កន្លែង​ខ្លះ​ បញ្ចេញ​ការ​សម្ងាត់​ ឬ​បញ្ចេញ​ទង្វើរ​ខុស​ច្បាប់​ ហើយ​មនុស្ស​ខ្លះ​ នៅ​តាម​ទី​កន្លែង​ខ្លះ​រៀបចំ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន​នោះ»។

អង្គការ ​Privacy ​International​ របស់​លោក​ ដេវីស​ និយាយ​ថា​ ការ​បញ្ចេញ​ ឯកសារ​សម្ងាត់​ដោយ ​វីគីលីកស៍ ​នេះ​ ផ្តល់​ឱកាស​មួយ។

«ឱកាស​នោះ​ប្រហែល​ជា​កើត​ពេល​នេះ​ ដែល​យើង​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​ថយ​ក្រោយ​ ហើយ​ក្រឡេក​មើល​ទំហំនៃ​ការ​មិន​បាន​បញ្ចេញ​ឯកសារ​សម្ងាត់​នោះ​ ក្រឡេក​មើល​ពី​ទំហំនៃ​ការ​សម្ងាត់​នោះ​ ហើយ​សួរ​ថា​ តើ​យើង​នឹង​ទៅ​ជា​យ៉ាង​ម៉េច​ បើ​ជា​ការ​សំខាន់​ តើ​យើង​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​តុល្យភាព​ឡើង​វិញ​ នូវ​ភាព​ស្មើ​គ្នា​នៃ​សិទ្ធិ​ត្រូវ​ យល់​ដឹង​ ទល់​នឹង​សិទ្ធិ​នៃ​ការ​រក្សា​ភាព​សម្ងាត់​នេះ​ទេ?»

ស្ថាបនិក​ វីគីលីកស៍​ និយាយ​ថា​គោល​ដៅ​ទៅ​មុខ​ទៀត​នៃ​គេហទំព័រ​នេះ​គឺ​ ការ​ បញ្ចេញការ​សំងាត់​របស់​ធនាគា​មួយ។ ​អ្វីៗ​ដែល​គេហទំព័រ​នេះ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​វា​ហាក់​ ដូចជា​នឹង​បន្ត​ព្យាយាម​ឲ្យ​មាន​ការ​ប្រទុស្ត​សារាយ​ជុំវិញ​បញ្ហា​អ្វីៗ​ដែល​គួរ​ត្រូវ​ស្ថិត​នៅ​ជា​កិច្ចការ​សម្ងាត់​ ហើយ​នឹង​បញ្ហា​អ្វី​ដែល​សាធារណៈ​ មាន​សិទ្ធិ​ត្រូវ​ដឹង៕

ប្រែ​សម្រួល​ដោយ​ សុខ ខេមរា

ប្រែ​សម្រួល​ដោយ​ សុខ ខេមរា

XS
SM
MD
LG