ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ខិតខំ​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​តុល្យភាព​ទំនាក់​ទំនង​ជាមួយ​ឥណ្ឌា​និង​ចិន


នាយករដ្ឋមន្ត្រីឥណ្ឌា លោក​ម៉ាន់​ម៉ូហាន់ ស៊ិង្ហ (Manmohan Singh) ខាងស្តាំ ចាប់​ដៃ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ចិន លោក វ៉ិន​ ជ្ហាបាវ​ នៅ​ទី​ក្រុង ញីវ ឌែល្ហី​ ប្រទេស​ឥណ្ឌា កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី១៦​ខែ​ធ្នូ​ ឆ្នាំ​២០១០។

ប្រទេស​ចិន​និង​ឥណ្ឌា​ជា​ប្រទេស​ពីរ​ដែលមាន​ចំនួន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ច្រើន​ជាង​គេ​បំផុត​នៅ​ក្នុង​ពិភពលោក​ ហើយ​បើ​រួម​គ្នា​ ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​នេះ​ជា​ទីផ្សារ​ធំ​បំផុត​សម្រាប់​ការ​រីក​លូតលាស់​និង​ឱកាស​នៅ​ក្នុង​ពិភពលោក។ ខណៈ​ដែល​ប្រទេស​អាស៊ី​ធំ​បំផុត​ទាំង​ពីរ​នេះ​មាន​សារៈ​សំខាន់​កាន់​តែ​ខ្លាំង​នៅ​ក្នុង​វិស័យសេដ្ឋកិច្ច​ សន្តិសុខ​ និង​បញ្ហា​ផ្សេងៗ​របស់​សាកលលោក​ សហរដ្ឋ​អាមេរិក​កំពុង​ព្យាយាមរក្សាឲ្យ​បាន​នូវ​តុល្យភាព​ល្អក្នុង​ទំនាក់​ទំនង​រវាងប្រទេស​ទាំង​ពីរ​នេះ​ដែលមាន​ឱ​កាសច្រើន​ដើម្បី​ពង្រឹង​ទំនាក់​ទំនងជា​មួយ​គ្នា។ មាន​ភាព​ស្មុគស្មាញ​និង​បញ្ហា​ប្រឈម​ដ៏​គួរ​ឲ្យ​ចាប់​អារម្មណ៍នានា ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយជាមួយចិន​និង​ឥណ្ឌា។

សតវត្សរ៍​ថ្មី​នេះ​ពោរពេញទៅ​ដោយចរន្តឥទ្ធិពល​កើន​ឡើង​របស់​ទ្វីប​អាស៊ី។

«ខណៈ​ដែលការ​រីក​ចម្រើនឡើង​របស់​ប្រទេស​អាឡឺម៉ង់​ប្រែ​ក្លាយ​សតវត្សរ៍​ទី​១៩​ ហើយការ​រីកចម្រើនឡើង​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ប្រែក្លាយ​សតវត្សរ៍​ទី​២០​ ការ​រីក​ចម្រើន​ឡើង​របស់​ចិន​និង​ឥណ្ឌា​ទៅ​ជា​តួ​អង្គ​សំខាន់ក្នុង​សាកល​លោក​ នឹង​ផ្លាស់​ប្តូរទិដ្ឋភាពភូមិសាស្រ្តនយោបាយ​ក្នុង​សតវត្សរ៍​ទី​២១។ ដូច្នេះ​យើង​កំពុង​ប្តូរ​ពី​សតវត្សរ៍​មហា​សមុទ្រ​អាត្លង់ទិក​ទៅ​ជាសតវត្សរ៍​មហា​សមុទ្រ​ប៉ាស៊ីហ្វិក​ ហើយ​ចិននិង​ឥណ្ឌា​នៅ​ចំ​កណ្តាល​ (ឥទ្ធិពល)នោះ​តែ​ម្តង»។

លោក រ៉ូប៊ឺត ហ៊ម៉ាតស៍ (Robert Hormats) ជា​អនុរដ្ឋមន្ត្រី​ការ​បរទេស​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ ទទួល​បន្ទុក​កិច្ចការ​សេដ្ឋកិច្ច​ ថាមពល​ និង​កសិកម្ម។ ​ថ្លែង​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ពុធ​ក្នុង​ទីក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន​ នៅ​ឯ​មជ្ឈមណ្ឌល​សម្រាប់​ការ​សិក្សាយុទ្ធសាស្រ្ត​និង​អន្តរជាតិ​ (Center for Strategic and International Studies ឬCSIS) លោកអនុ​រដ្ឋមន្ត្រី​ ហ៊ម៉ាតស៍ បញ្ជាក់​ថា​ សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​និងកំពុង​រៀនសូត្រ​ពី​របៀប​ថា​តើត្រូវ​ធ្វើយ៉ាងដូច​ម្តេច​ឲ្យ​មាន​តុល្យភាពទំនាក់​ទំនងជាមួយប្រទេស​ទាំង​ពីរ​នេះ ខណៈ​ដែល​ទំនាក់​ទំនង​ជា​មួយឥណ្ឌា​កាន់​តែ​រឹង​មាំ​ឡើង។

«របៀប​នៃ​ការរៀបចំទំនាក់​ទំនង​ត្រីកោណ​នេះឲ្យមានលក្ខណៈមួយ​ដែល​សហការ​គ្នាជា​ជាង​ប្រកួត​ប្រជែង​គ្នា​នោះ គឺ​នឹង​មាន​សារៈ​សំខាន់​យ៉ាង​ខ្លាំង។ ចិនបាន​និងកំពុង​ឃ្លាំ​មើល​យ៉ាង​ប្រុងប្រយ័ត្ន​បំផុត​ចំពោះ​ការ​កើន​ឡើង​នៃ​ទំនាក់​ទំនង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​និង​ឥណ្ឌា​ ដោយ​រាប់​បញ្ចូលទាំង​ផ្នែកការពារ​ជាតិ​ផង។ ឥឡូវ​នេះ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​បាន​ធ្វើ​សមយុទ្ធជាមួយ​យើង​ច្រើន​ជាង​ធ្វើ​ជាមួយ​កងទ័ព​ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត​ណា​ទាំង​អស់»។

ជា​ទូទៅទំនាក់​ទំនង​ផ្ទាល់​រវាងចិននិង​ឥណ្ឌា​មាន​ការ​លំបាក។ បណ្តោយ​ព្រំ​ដែន​ភ្នំ​ហិមពាន្តមួយ​ផ្នែក​ធំរវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរនៅ​មាន​ជម្លោះ​និង​ប្រទាំង​ប្រទើស​នៅ​ឡើយ។ លោក អេឌ លូស (Ed Luce) អ្នក​ធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយជាន់​ខ្ពស់របស់​កាសែត​ Financial Times និយាយ​ថា​ ប្រការ​នោះ​បាន​ជួយ​រារាំង​ដល់​លំហូរ​ទៅវិញ​ទៅ​មក​នៃ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​ធ្វើ​ដំណើរ​ឆ្លង​កាត់ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ ដោយបាន​កម្រិត​ទំនាក់​ទំនងដោយ​ផ្ទាល់​និង​ការ​យល់​ដឹង​ពី​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មកតែ​ម្តង។

«ចំនួន​ទិដ្ឋាការ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចេញ​ឲ្យ​ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ​នៅមាន​កម្រិត​តិច​តួចណាស់​ប្រសិន​បើយើងគិត​ទៅ​លើរឿងថា​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​មាន​ព្រំដែន​ជាប់​គ្នា​ ហើយ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរមាន​ទំហំ​ធំ​មហិមា​ទៀត​នោះ។ ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ជា​ប្រទេស​ដែលមាន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ច្រើនបំផុត​នៅ​ក្នុង​ពិភពលោក។ ដូច្នេះ​ លទ្ធភាពនៃ​ការ​យល់​ច្រឡំ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​មាន​ភាព​ធំ​ខ្លាំង​ណាស់»។

លោក​ហ៊ម៉ាតស៍ អនុ​រដ្ឋមន្ត្រី​ការ​បរទេស​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ​បរិយាកាសនៃភាព​ងាយ​ចល់​ច្រឡំ​គ្នារវាង​ប្រទេស​ចិន​និង​ឥណ្ឌា​ អាច​ជា​ស្ថានភាពការទូត​ដ៏ផុយ​ស្រួយ​មួយសម្រាប់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។

«ឥណ្ឌា​ចង់​បាន​ទំនាក់​ទំនង​ល្អ​ជាមួយ​ចិន​ ដោយ​សារ​តែឥណ្ឌា​ដឹង​ថា​ ពួក​គេជា​ប្រទេស​ជិត​ខាង​ ហើយ​ពួក​គេ​ដឹង​ថា​ ពួក​គេជា​ប្រទេសមាន​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរដូច​គ្នា​ ហើយ​ពួក​គេចង់​ធ្វើ​ពាណិជ្ជកម្ម។ ឥណ្ឌា​មិន​ចង់​ជាប់​ខ្លួននៅ​ក្នុងជម្លោះ​កលល្បិច​រវាង​ចិន​និង​អាមេរិក​នោះ​ទេ។

ដូច​មាន​នៅ​ក្នុងទំនាក់​ទំនងរវាង​ប្រទេស​ភាគ​ច្រើន​បំផុត​ ជា​រឿយៗ​វិបុល​ភាព​និង​ការ​រីក​លូត​លាស់សេដ្ឋកិច្ច​ជា​កត្តាកំណត់​សកម្មភាពរវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ។ ដោយ​សារ​តែរឿង​នោះ​ហើយ ទើប​លោក​ អេឌ លូស៍​ មិន​គិត​ថា​ ចិន​និង​ឥណ្ឌា​ នឹង​មាន​ទំនោរ​ប៉ះ​ទង្គិច​គ្នា​ដែល​អាច​ទៅ​ជាជម្លោះ​នោះ​ទេ។

«ពួក​គេ​ពិត​ជា​មានការ​ប្រយ័ត្ន​ប្រយែងពី​គ្នា​ទាំង​សង​ខាង។ ក៏​បុន្តែ​ស្រប​ពេល​ជា​មួយ​គ្នា​នេះ​ដែរ​ ទំនាក់​ទំនង​សេដ្ឋកិច្ច​រវាងប្រទេស​ទាំង​ពីរ​កំពុង​រីក​ដុះ​ដាល។ ដូច្នេះ​ នោះ​ជា​រូប​ភាព​ដ៏​ស្មុគ្រស្មាញនិង​លម្អិតជាង​រូប​ភាព​ដែល​អ្នក​នឹង​ទទួល​បាន​ ប្រសិន​បើ​អ្នក​ពិនិត្យ​មើល​ទៅលើ​វិស័យ​យុទ្ធ​សាស្ត្រ​វិញ។ ហើយ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​បាន​ចាត់​ទុក​យ៉ាង​ច្បាស់ក្រឡែត​ថា​ មូលដ្ឋាន​នៃ​សន្តិសុខ​ជាតិរបស់​ខ្លួន​ ក៏​ដូច​ជា​ទំនុក​ចិត្ត​ទៅ​វិញ​ទៅ​មកដែរ​ គឺភាព​រីក​ចម្រើនសេដ្ឋកិច្ច។ ហើយរឿងមួយ​ដែល​អាចបំផ្លាញ​មូលដ្ឋាន​នេះ​គឺ​ ជម្លោះ។ ដូច្នេះ​ ខ្ញុំ​មិន​គិត​ថា​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​នឹង​ឈានទៅ​រក​ជម្លោះ​ណា​មួយ​ឡើយ»។

ការណ៍​នេះនាំ​ឲ្យ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​តួនាទី​មួយ​ ដែល​នឹងត្រូវ​ជួយ​ជំរុញឲ្យមាន​បរិយាកាស​មួយ​ ដែល​ចិន​និង​ឥណ្ឌា​ អាច​ថ្កុំ​ថ្កើន​តាម​រយៈការវិវឌ្ឍទៅ​តាម​ការ​ប្រតិបត្តិ​នានាដែល​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេសលោក​ខាង​លិច​ ហើយ​ដែល​បាន​រីក​លូត​លាស់​កាល​ពី​សតវត្សរ៍មុន។ លោក​ឯក​អគ្គរដ្ឋទូត​ ខាល អែហ្វ អ៊ីនឌឺហ្វ៊ឺត (Karl F. Inderfurth) ជា​ទី​ប្រឹក្សា​ជាន់​ខ្ពស់នៅឯ​ CSIS និង​ជា​អតីតឧបការីរដ្ឋមន្ត្រី​ការ​បរទេសសហរដ្ឋ​អាមេរិក​ទទួល​បន្ទុកកិច្ចការអាស៊ី​ខាង​ត្បូង។

«វិធីសាស្ត្រ​មួយ​ដែល​យើង​គួរ​ធ្វើ​ ហើយ​កំពុង​ព្យាយាមតម្រង់​គោល​នយោបាយរបស់​ពួក​គេ​នោះ​ គឺ​ត្រូវ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ឲ្យពួក​គេកាន់​តែប្រកាន់​ខ្ជាប់​នូវច្បាប់​សាកលលោក បើនិយាយ​អំពី​ពាណិជ្ជកម្ម​ ឬ​និយាយ​អំពីការ​វិនិយោគ​ ឬនិយាយ​ពី​របៀប​ដែល​កម្មសិទ្ធិ​បញ្ញា​ត្រូវបាន​ការពារ​ ដោយ​សារ​ប្រទេស​ទាំង​នេះ​មាន​ចំណែក​កាន់​តែ​ច្រើនឡើង​នៅ​ក្នុង​សេដ្ឋកិច្ច​សាកលលោក»។

ឯក​អគ្គរដ្ឋទូត អ៊ីនឌើហ្វ៊ឺត ថ្លែង​ថា ជំនាញ​ខាង​បច្ចេកវិជ្ជា​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ ជា​វិធីសាស្ត្រ​ពិសេស​មួយ​ក្នុង​ការ​ពង្រឹងចំណង​ទាក់ទង​ជាមួយ​ឥណ្ឌា​រហូត​ដល់ចំណុចមួយ​នៃការធ្វើ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ធម្មតា​ចូល​រួម​បាន។

«ធាតុ​ផ្សំ​មួយ​ដ៏គួរ​ឲ្យ​ចាប់​អារម្មណ៍​បំផុត​ក្នុង​ទំនាក់​ទំនង​នេះ​ គឺ​ការណ៍ដែលយើង​អាចប្រើ​កិច្ច​សហ​ប្រតិបត្តិ​ការបច្ចេក​វិជ្ជា​ជាន់​ខ្ពស់រវាង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​និង​ឥណ្ឌា​ ក្នុង​របៀប​មួយ​ ដែលផ្តល់​ផល​ប្រយោជន៍​ដល់ពលរដ្ឋ​ឥណ្ឌា​ទូទៅនៅ​តាម​កសិដ្ឋាន​នានា​ និង​ភូមិដ្ឋាន​ទូទាំង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា។ ដោយ​សារ​មូលហេតុ​ដូច​គ្នា​នេះ​ដែរ​ កិច្ចការ​មួយ​ដែល​យើង​ព្យាយាម​ធ្វើ​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​នោះ​ គឺ​ត្រូវ​បង្ហាញ​ប្រាប់​ពលរដ្ឋ​អាមេរិកថា​ ពួក​គេ​បាន​ទទួល​ផល​ប្រយោជន៍​ពី​ទំនាក់​ទំនង​សេដ្ឋកិច្ច​ជា​មួយ​ឥណ្ឌា​នេះ»។

លោកបាន​ឲ្យ​ដឹង​ទៀត​ថា​ ការ​យល់​ច្បាស់​និងស៊ីជម្រៅ​ជាង​មុន​ស្តី​ពី​ផល​ប្រយោជន៍​ផ្ទាល់​ នឹង​ជួយ​កាត់​បន្ថយ​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​មួយ​ចំនួននៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ដែល​ថា​ការ​ងារ​យ៉ាង​ច្រើនត្រូវ​បាន​យកទៅ​បង្កើត​នៅប្រទេស​ផ្សេងៗ​ទៅ​វិញ​ ជា​ពិសេស​គឺ​នៅឥណ្ឌា៕

ប្រែ​សម្រួល​ដោយ​ លី​ សុខឃាង

XS
SM
MD
LG