ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

ខណៈ​​​ដែល​ពួក​គេ​​កាន់​ទុក្ខ​ ជនជាតិ​ទីបេ​​​និរទេសខ្លួន​​បង្រៀន​ក្មេងៗ​អំ​ពី​ការ​តវ៉ា​ ដោយ​ធ្វើ​អត្តឃាត​

  • Kurt Achin

និរទេសជនជាតិ​ទីបេត៍ Jamphel Yeshi រត់​បន្ទាប់​ពីដុតខ្លួនឯង​ក្នុង​ពេល​តវ៉ា​នឹង​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់​ប្រធានាធិបតីចិន លោកហ៊ូ ជីនតាវ ទៅកាន់​រដ្ឋធានីញូដេលី ប្រទេស​ឥណ្ឌា ថ្ងៃទី២៦ មីនា ២០១២។

រយៈពេល​មួយ​ឆ្នាំ​នៃ​ការ​តវ៉ា​ប្រឆាំង​ដោយ​ដុត​ខ្លួន​របស់​ជនជាតិ​ទីបេ ​បាន​រីក​សាយ​ភាយ​ទៅ​ដល់​ក្រុមអ្នក​និរទេស​ ​នៅ​ប្រទេសឥណ្ឌា​( India)​ នៅពេល​ដែល​ជនជាតិ​ទីបេ​ម្នាក់​បាន​ដុត​ខ្លួន​កាល​ពី​ខែ​មុន​។

ជនជាតិទីបេក្មេងៗ ​កំពុង​លេង​កំសាន្ត​ពេល​សម្រាកនៅ​តាមសាលារៀន ​ក្រោម​កំដៅ​ថ្ងៃក្នុង​ខែ​មេសា​។ ពួក​គេ​ ​ស្លៀក​សម្លៀក​បំពាក់​ប្រពៃណី​នៃទឹកដីកំណើត ​ដែល​គេ​ពុំ​ដែល​ឃើញ​ពីមុន​មក​។ នេះ​ជា​ទីក្រុងដារ៉ាមសាលា​(Dharamsala) នៅក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​។ មេដឹកនាំសាសនាទីបេ​ សម្តេច​សង្ឃ​ដាឡៃ ឡាម៉ា​ (Dalai Lama) ​បាន​មក​ទីនេះតាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៥៩​មក​ម៉្លេះ​ រួម​ជាមួយ​អ្នកស្មោះស្ម័គ្ររាប់​ម៉ឺន​នាក់ ​និង​បាន​សាង​សង់​រដ្ឋធានី​និរទេសស្របច្បាប់​មួយ។

ការ​ស្លៀកពាក់និង​កិច្ចប្រឹងប្រែងកាន់​តែខ្លាំង​ឡើងដើម្បីនិយាយ​ភាសា​ទីបេ ក្លាយជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​អ្វីដែលហៅ​ថា​ជាពិធី​បុណ្យ​«ថ្ងៃ​ពុធ​ពណ៌​ស» ឬ​ហៅ​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ថា White Wednesday ដែល​ឆ្លុះ​បញ្ចាំងអំ​ពីចលនាស្រប​គ្នា​នៃការ​តស៊ូ​ដោយ​សន្តិវិធី ​នៅក្នុង​តំបន់​ទីបេ​ ដែលស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់​ប្រទេស​ចិន។

កាល​ពី​ពេល​ថ្មី​ៗ​នេះ​ កុមារ​ទាំងឡាយ​ ​បានរៀន​សូត្រអំពី​វិធី​សាស្ត្រតស៊ូ​ប្រឆាំង​ ពី​សំណាក់ជនជាតិ​ទីបេ ដែល​បានជ្រើសរើស​យក​វិធី​សាស្ត្រ​ដុត​ខ្លូន​ឯង។

កាល​ពី​ឆ្នាំ​ទៅ​មុន ​មាន​ការ​ដុតខ្លូនបណ្តាល​ឲ្យ​ស្លាប់​ចំនួន៣៤​នាក់​ ដើម្បី​តវ៉ា​ប្រឆាំង​គោលនយោបាយ​ចិន​។​លោកគ្រូ​ ដុលម៉ា យីម៉ា (Dolma Nyima) ​បាន​ជួប​ប្រទះ​នូវបញ្ហា​ប្រឈម​ក្នុង​ការ​បង្រៀន​កុមារស្តីពី​ថាតើ​ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ ​មនុស្ស​ទាំងឡាយ​ចាត់​វិធានការយ៉ាង​ខ្លាំងក្លា​បែប​នេះទៅវិញ។

«ក្នុង​ពេល​ជួប​ជុំ​គ្នា​ យើង​បាន​បង្ហាញ​រូបភាព​ដល់​សិស្សស្តី​ពីថា​តើអ្នក​ទាំងនោះដុត​ខ្លូនឯង​យ៉ាង​ដូចម្តេច។ ហើយនៅ​ពេល​ដែល​សិស្សបាន​ឃើញ​រូបភាពនោះ​ ​ពួកគេ​បាន​បង្ហាញពីអារម្មណ៍​ក្តុកក្តួល​ជា​ពន់​ពេក​។ ទង្វើ​នេះ​បាន​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទឹក​មុខ​ពួក​គេ​ទាំង​ស្រុង​។ មាន​សិស្សខ្លះ​បាន​សួរ​ថា​៖ «អូហ៍! ​លោកគ្រូ តើ​យើង​ត្រូវធ្វើ​ដូច​គ្នាអី​ចឹង​ដែរ?»

លោក ចាំផេល យេស៊ី​ (Jamphel Yeshi) មានវ័យ២៧​ឆ្នាំ​ បាន​ក្លាយ​ជាជនដំបូង​បង្អស់សម្រាប់ឆ្នាំ​នេះ ​ដែលផ្តាច់​ជីវិតខ្លូន​ឯង នៅ​លើ​ទឹកដី​ឥណ្ឌា​។ លោក​ ​បាន​រត់​តាម​ផ្លូវទាំង​ខ្លូនកំពុងឆេះសន្ធោរ​សន្ធៅ​ នៅ​ទីក្រុង​ញូវ​ដេលី​ (New Delhi) ​កាល​ពីថ្ងៃ​ទី​២៦ ​ខែ​មីនា ដែល​មាន​រយៈពេលតែ​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ប៉ុណ្ណោះមុន​ការ​មក​ដល់​របស់លោក​ប្រធានាធិបតី​ចិន ​ហ៊ូ ជិនតាវ​ (Hu Jintao) ​ដូច​បាន​គ្រោងទុក​។ ផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយ​របស់​សកម្មជន ដែលបាន​បិទ​ពាស​ពេញ​ទីក្រុងដារ៉ាម​សាលា ​លើក​តម្កើងលោកជា​«វីរជន»។

លោក ​តេនហ្ស៊ីន​ឆុគី​ (Tenzin Chokey) អគ្គលេខាធិការសន្និបាត​យុវជនទីបេ​ (Tibetan Youth Congress) ​ក៏​បាន​ជួយ​បោះពុម្ព​បណ្ណ​ផ្សព្វផ្សាយ​ផងដែរ​។

លោកថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំ​ជឿជាក់​ថា​ ក្នុង​បរិបទ​លោក​ខាង​លិច ​រូបភាព​ទាំង​នេះ​មិន​ត្រូវ​បានអនុញ្ញាត​ឲ្យបង្ហាញ​ដល់​កុមារ​នោះ​ទេ។ ប៉ុន្តែ​អ្នក​ដឹង​ទេថា យើងនៅទីនេះ វា​ជា​ទិដ្ឋ​ភាព​ជាក់ស្តែង។»

សិស្សសាលា ​ស្ថិត​ក្នុង​ចំណោមមនុស្ស​រាប់​ពាន់​នាក់ ​ដែលឈរ​តម្រៀបគ្នា​ជាជួរ​នៅ​តាម​ដងផ្លូវ​នៃពិធី​បុណ្យ​សពកាលពី​ពេលថ្មី​ៗ​នេះ​ របស់​លោក​ ចាំផេល យ៉ាស៊ី​តាម នៅ​តាមដងវិថីក្នុងទីក្រុង​ដារ៉ាមសាឡា​។

«​យើង​សង្ឃឹម​ថា​មាន​មនុស្ស​ជា​ច្រើនឈរ​តម្រៀប​គ្នាជា​ជួរ​។ ​ហើយខ្ញុំដឹង​ថា​ សិស្ស​សាលា​នឹងចូលរូម​ផង​ដែរ។ ​ប៉ុន្តែ អ្នក​ដឹង​ទេ​ថា ការដែល​ឃើញ​ពួកគេ​ដោយ​មាន​កាន់ទុងជ័យ​ផងនោះ​ ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​មាន​ចិត្ត​រំភើប​ណាស់។»

រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក​ ​បាន​ផ្តល់​មូលនិធិ​បើក​មជ្ឍមណ្ឌល​បដិ​សណ្ឋារកិច្ច ​នៅទីក្រុង​ដារ៉ាម​សាឡា សម្រាប់​ជនជាតិ​ទីបេ​ ដែល​គេចចេញ​ពី​ការ​ចោទ​ប្រកាន់នៅ​ឯស្រុកកំណើត​។

​យុវជន​ម្នាក់វ័យ២៧​ឆ្នាំ ​ដែលបាន​មកដល់​ទីនេះ​ប្រហែល​មួយ​ខែ​កន្លះ​មក​ហើយ​ ​និយាយ​ថា​ អ្វី​ដែល​ជំរុញ​ទឹកចិត្តលោក​ឲ្យមកទី​នេះ​ បណ្តាលមក​ពីការ​គាបសង្កត់​ខាង​វប្បធម៌។

លោក​ថ្លែង​ថា​ ​លោកមាន​រូបភាព​តូច​មួយ​នៃ​សម្តេច​សង្ឃ​ដាឡៃ​ ឡាម៉ា​ ពាក់​នៅ​ក​របស់​លោក​។ ទាហាន​ចិន ​បាន​បណ្តាច់​រូប​នេះ​ចេញ​។ ​លោក​និយាយ​ទៀត​ថា ពួក​គេ​បាន​វាយដំ​និង​សួរ​ចម្លើយរូប​លោក។

ជនជាតិ​ទីបេ​ដែល​និរទេសខ្លួន​ ​បានចាត់ទុកខ្លូន​ឯង​ថា​ជា​អ្នក​ទទួល​ជ័យជម្នះ​ឲ្យ​ខាង​តែ​បាន ចំពោះ​ការ​តស៊ូ​ខាងប្រវត្តិសាស្ត្រ​ ប្រឆាំងនឹង​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត​ចិន (Chinese Communist Party)។

ប៉ុន្តែ​ប្រសិន​បើ​សម្តេច​សង្ឃ ​ដាឡៃ​ ឡាម៉ា​ ក្នុង​ព្រះជន្ម​៧៦​វស្សា​ សុគត​ទៅ​ដោយមិន​អាចវិល​ត្រលប់​ទៅ​កាន់​ស្រុក​កំណើតនៅ​ទីបេ​វិញ​ទេ វាជា​បញ្ហា​មួយ​យ៉ាង​ធំធេង​ថាតើយុវជនទីបេ​ ដែល​រស់នៅ​និរទេស​ខ្លួន​ឬ​នៅ​ឯ​ស្រុក​កំណើត ​អាច​ទប់​កំហឹង​របស់​ពួក​គេ​បាន​ដែរ​ទេ​?

ប្រែសម្រួលដោយ គឹង ភិរុណ

XS
SM
MD
LG