ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

ប្រទេស​ភូមា​បើក​ចំហ ឬ​ផ្លាស់ប្តូរ​តែ​រូបរាង​ខាង​ក្រៅ?


មេដឹក​នាំ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ អោង​​ សាន​ស៊ូជី​ និង​ប្រធានាធិបតី​ថេន ​សេន​​ ​ថតរូប​​ជាមួយ​​គ្នា​​មុន​ជំនួប​​នៅ​​ការិយាល័​យ​ប្រធានា​ធិបតី​​ក្នុង​​ទីក្រុង​​ Naypyitaw​,ថ្ងៃ​ទី១៩​​ ខែ​​សីហា​ ​ឆ្នាំ២០១១។

កាលពី​ប៉ុន្មាន​សប្តាហ៍​កន្លង​មក​នេះ​ ពួក​អាជ្ញាធរ​របស់​ប្រទេស​ភូមា​ដែល​ធម្មតា​រឹង​ទទឹង​នោះ​ បាន​ស្វាគមន៍​ក្រុម​អ្នក​រិៈគន់​ក្នុង​ប្រទេស​ និង​ក្រៅ​ប្រទេស​ទាំងឡាយ​ឲ្យ​មាន​កិច្ចពិភាក្សា​ដោយ​ត្រង់ៗ។​ ពួកគេ​ក៏​បាន​បន្ធូរ​ការ​រឹត​បន្តឹង​យ៉ាងខ្លាំង​ចំពោះ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​បន្តិច​ដែរ​ ដែល​ធ្វើឲ្យ​អ្នក​សង្កេត​ផ្សេងៗ​ពិភាក្សា​អំពី​ថា​តើ​ពួក​អាជ្ញាធរ​អាច​បន្ធូរបន្ថយ​នូវ​គោលជំហរ​ដែល​មិន​ចេះ​ចុះញ៉ម​របស់​ពួកគេ​នោះ​បាន​យ៉ាងម៉េច​ដែរ។

នា​សប្តាហ៍​នេះ​ លោក​ដែរ៉េក​ មីតឆែល​ (Derek Mitchell)​ ដែល​ជា​ប្រេសិត​ពិសេស​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ប្រចាំ​ប្រទេស​ភូមា​ កំពុង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ភូមា​ជួប​ប្រជុំ​ជាមួយ​អ្នក​តំណាង​របស់​រដ្ឋាភិបាល​យោធា​ គណបក្ស​ប្រឆាំង​ និង​សកម្មជន​ផ្សេងៗ​ទៀត។

ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់​លោក​មីតឆែល​ (Mitchell)​ គឺជា​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​ដំបូង​បង្អស់​របស់​លោក​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​ប្រេសិត​ពិសេស​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ និង​ជា​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​ចុងក្រោយ​បង្អស់​ សម្រាប់​កិច្ច​ប្រជុំ​ជា​បន្តបន្ទាប់​រវាង​អាជ្ញាធរ​ក្នុង​ប្រទេស​ភូមា​ និង​ក្រុម​អ្នករិៈគន់។

កាលពី​ខែ​សីហា​ ប្រទេស​ភូមា​បាន​អនុញ្ញាតិ​ឲ្យ​លោក​ថូម៉ាស៍​ អូហ៊ា​ ឃីនថាណា​ (Tomas Ojea Quintana)​ ដែល​ជា​អ្នក​រាយការណ៍​ពិសេស​ស្តីពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ធ្វើ​ទស្សនកិច្ច​នៅក្នុង​ប្រទេស​ភូមា។

លោក​បាន​ដឹកនាំ​ការ​អំពាវនាវ​ឲ្យ​មាន​បេសកកម្ម​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ក្នុង​ការ​ស៊ើបអង្កេត​ទៅលើ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ប្រឆាំង​នឹង​មនុស្ស​ជាតិ​ ហើយ​ដែល​កាលពី​លើក​មុន​ គាត់​ត្រូវបាន​គេ​បដិសេធ​សំណើ​សុំ​ធ្វើ​ទស្សនកិច្ច​នៅក្នុង​ប្រទេស​ភូមា។

លោក​ប្រធានាធិបតី​ភូមា​ថេនសេន​ (Thein Sein)​ ក៏​បាន​ជួប​ជាមួយ​នឹង​មេដឹកនាំ​គាំទ្រ​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ លោកស្រី​អង់សាន​ ស៊ូជី​ (Aung San Suu Kyi)​ ដែល​ត្រូវ​គេ​ដាក់​ឃុំ​នៅក្នុង​គេហដ្ឋាន​របស់​លោកស្រី​អស់​រយៈពេល​ជិត​ពីរ​ទសវត្ស​ ដោយសារតែ​លោកស្រី​ប្រឆាំង​នឹង​ច្បាប់​របស់​ពួក​យោធា​ ហើយ​ដែល​កាលពី​ឆ្នាំ​ទៅ​ លោកស្រី​ទើបតែ​ត្រូវបាន​ដោះលែង​ឲ្យ​មាន​សេរីភាព​ឡើងវិញ។

មេដឹកនាំ​ទាំង​ពីរ​បាន​ហៅ​កិច្ច​ពិភាក្សា​ទាំងនោះ​ថា​ជា​កិច្ច​ពិភាក្សា​មាន​លក្ខណៈ​ស្និទស្នាល។

លោក​ខាល​ ស្សេយឺរ៍​ (Carl Thayer)​ គឺជា​សាស្រ្តាចារ្យ​នយោបាយ​នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ​ New​ South​ Wales​ ប្រទេស​អូស្រ្តាលី។​ លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ផ្នែក​ការទូត​របស់​រដ្ឋាភិបាល​លោក​ថេនសេន​ (Thein Sein)​ មាន​ក្តី​សង្ឃឹម​ថា​ គាត់​អាច​ក្លាយជា​អ្នក​កំណែ​ទម្រង់​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​មួយ​រូប ដូច​លោក​ប្រធានាធិបតី​ហ្រ្វេដឺរីក​ វៀលលឹម​ ដឺ​ គ្លឺក​ (Frederik Willem de Klerk)​ ក្នុង​សម័យ​អាប៉ាថេត​ (apartheid)​ នៃ​ប្រទេស​អាហ្រ្វិក​ខាងត្បូង​ដែរ។

«វា​សបញ្ជាក់​ឲ្យ​ឃើញ​ពី​ប្រធានាធិបតី​ក្នុង​ពន្លឺ​ថ្មី។​ មនុស្ស​ភាគច្រើន​កំពុងតែ​ពិភាក្សា​ដេញដោល​គ្នា​ថា​តើ​លោក​គឺជា​អាយ៉ង​របស់​លោក​ថាន់ស្វេរ​ (Than Shwe)​ ដែល​ជា​បុរស​យោធា​នៅ​ខាង​ក្រៅ​ឆាក​មែន​ឬ​ក៏​អត់​ ឬ​ថា​តើ​លោក​គឺ​ជា​លោក​ហ្រ្វេដឺរីក​ វៀលលឹម​ ដឺ​ គ្លឺក​ (Frederik Willem de Klerk)​ ដែល​នឹង​ធ្វើឲ្យ​សកម្មភាព​របស់​ប្រទេស​មាន​ដំណើរការ​ទៅ​មុខ​នៅ​ក្នុង​សម័យ​កាល​ថ្មី​ដែរ​ឬ​យ៉ាងណា​នោះ។​ ខ្ញុំ​គិត​ថា​ យើង​មិន​គួរ​រំពឹង​ឆាប់​ពេក​ទេ​ចំពោះ​ «ការ​បើក​ចំហរ​» ឲ្យ​កើត​មាន​ឡើង​នោះ​ ប៉ុន្តែ​យើង​អាច​មើល​ឃើញ​ពី​ទំនោរ​បែប​វិជ្ជមាន​ ហើយ​បន្ទាប់​មក​ យើង​អាច​ពិចារណា​អំពី​មូលហេតុ​ផ្សេងៗ​សម្រាប់​ទំនោរ​ទាំងនោះ»។

កាលពី​ប៉ុន្មាន​សប្តាហ៍​កន្លង​មក​ លោក​ប្រធានាធិបតី​ថាន់ស្វេរ​ (Than Shwe)​ បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​មាន​កិច្ច​ពិភាក្សា​រក​សន្តិភាព​ជាមួយ​នឹង​ក្រុម​ពួក​ឧទ្ទាម​ និង​បាន​អញ្ជើញ​ជននិរទេស​នយោបាយ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ ដែល​បាន​គេចចេញ​ពី​ការ​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ​ឲ្យ​ត្រឡប់​មក​កាន់​ប្រទេស​វិញ​ ហើយ​ថែមទាំង​បាន​បង្កើត​នូវ​គណៈកម្មការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​លើក​ដំបូង​បង្អស់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ទៀតផង។

អ្នក​សារព័ត៌មាន​ត្រូវបាន​អញ្ជើញ​ឲ្យ​មក​មើល​ការ​ពិភាក្សា​ដេញដោល​អំពី​ច្បាប់​នៅក្នុង​សភា​ជា​លើក​ដំបូង​បង្អស់។

អ្នក​ពិនិត្យ​ចាប់ពិរុទ្ធ​ដ៏​តឹងតែង​របស់​ប្រទេស​ភូមា​ក៏​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​មួយចំនួន​ដែល​តែងតែ​រាយការណ៍​ពី​ព័ត៌មាន​ពិត​ ធ្វើ​ការ​រាយការណ៍​ពី​លោកស្រី​អង់សានស៊ូឈី​ (Aung San Suu Kyi)​ និង​មិនសូវ​ឃោសនា​ថ្កោលទោស​ចំពោះ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ BBC​ ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ VOA​ និង​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​បស្ចិម​ប្រទេស​ដទៃ​ទៀត។

ប៉ុន្តែ​ អ្នក​វិភាគ​នយោបាយ​ និង​សកម្មជន​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ចង្អុល​បង្ហាញ​ថា​ មេដឹកនាំ​យោធា​បាន​ចាត់​វិធានការ​ស្រដៀង​គ្នា​ដូច​លើក​មុនៗ​ ក្នុង​គោលបំណង​ដើម្បី​ផ្លាស់ប្តូរ​ទិសដៅ​នៅពេល​ដែល​វា​ត្រូវ​នឹង​គោលបំណង​របស់​ពួកគេ។

អ្នកសារព័ត៌មាន​ប្រឆាំង​រដ្ឋាភិបាល​យ៉ាងហោចណាស់​មួយ​រូប​ ដែល​បាន​ទទួល​យក​ការ​ផ្តល់​ឲ្យ​របស់​លោក​ថេនសេន (Thein Sein)​ និង​បាន​ត្រឡប់​ចូល​ប្រទេស​វិញ​នោះ​ ត្រូវ​គេ​ចាប់​ដាក់​ឃុំ​ភ្លាមៗ​ និង​ជជីក​សួរ​នៅឯ​ព្រលាន​យន្តហោះ។

ពួក​អាជ្ញាធរ​បាន​ដាក់​ទោសទណ្ឌ​ដល់​ព្រឹត្តិប័ត្រ​ក្នុង​ស្រុក​មួយ​ដែល​បាន​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​កិច្ច​សម្ភាសន៍​របស់​លោកស្រី​អង់សានស៊ូឈី​ (Aung San Suu Kyi)​ ដែល​បាន​ធ្វើឡើង​ជា​លើក​ទី​មួយ​ក្នុង​រយៈពេល​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​កន្លង​ទៅ​ជាមួយ​នឹង​ព្រឹត្តិប័ត្រ​ក្នុង​ស្រុក​មួយ។

លោក​ប៊េនចាមីន​ ហ្សាវ៉ាកគី​ (Benjamin Zawacki)​ គឺជា​អ្នកស្រាវជ្រាវ​ជនជាតិ​ភូមា​ម្នាក់​ធ្វើការ​ឲ្យ​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ Amnesty​ International។​ លោក​និយាយ​ថា​ យើង​សម្គាល់​ឃើញ​ថា​ សញ្ញាណ​ណា​មួយ​ក៏​ដោយ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​កំណែ​ទម្រង់​នៅក្នុង​ប្រទេស​ភូមា​គឺ​មាន​ភាព​មន្ទិល​សង្ស័យ​ទាំងអស់។

«ដូច្នេះ​ យើង​បាន​ឃើញ​រឿង​ហ្នឹង​លើក​មុន​រួច​មក​ហើយ​ ដែល​នេះ​ប្រហែលជា​សម្បទាន​មួយ​ខាង​រដ្ឋាភិបាល​ ប្រហែលជា​មធ្យោបាយ​មួយ​ក្នុងការ​បង្វែរ​ការ​រិៈគន់​អន្តរជាតិ។​ ប៉ុន្តែ​ វា​មិនដែល​បណ្តាល​ឲ្យមាន​ដំណើរ​ជឿនលឿន​ពិតប្រាកដ​អំពី​បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ដែល​កើតឡើង​ជាក់ស្តែង​នោះទេ។​ ហើយ​ខ្ញុំ​គិត​ថា​ការ​វាស់វែង​ពិតប្រាកដ​ចំពោះ​ថា​តើ​ការ​វិវត្ត​ខាង​រដ្ឋាភិបាល​ទាំងនេះ​ជា​ការ​ពិត​ ឬ​ជា​យុទ្ធសាស្រ្ត​ ឬ​ជា​ការ​ធ្វើឲ្យ​ចាប់​អារម្មណ៍​លេងៗ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ ឬ​យ៉ាងណា​នោះ​ គឺ​វា​អាស្រ័យ​ទៅលើ​ព្រឹត្តិការណ៍​ដែល​កើតឡើង​ជាក់ស្តែង»។

លោក​ហ្សាវ៉ាកគី​ (Zawacki)​ កត់សម្គាល់​ថា​ អ្នកទោស​នយោបាយ​ជាង​២​ពាន់​នាក់​នៅ​ជាប់​ឃុំ​ ក្នុង​ពន្ធនាគារ​ដដែល​នៅក្នុង​ប្រទេស​ភូមា​ ទោះបីជា​មាន​សម្ពាធ​បន្តពី​អន្តរជាតិ​ក៏ដោយ។

លោក​និយាយ​ថា​ ពួកអាជ្ញាធរ​កំពុង​ដុសខាត់​រូបភាព​របស់​ពួកគេ​ក្នុង​ឆាក​អន្តរជាតិ​ ក្នុង​ក្តី​សង្ឃឹម​ឲ្យមាន​ការ​លើកលែង​ការ​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​សេដ្ឋកិច្ច​ពី​ពួក​បស្ចិម​ប្រទេស។

ប្រទេស​ភូមា​ក៏​ចង់​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​របស់​សមាគម​ប្រជាជាតិ​អាស៊ី​អគ្នេយ៍​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៤​ ផងដែរ។​ កាលពី​លើក​មុន​ ប្រទេស​ភូមា​ត្រូវបាន​គេ​ដាក់​សម្ពាធ​ឲ្យ​ចាកចេញ​ពី​វេន​របស់​ខ្លួន​ ក្នុង​តួនាទី​ដ៏​មាន​កិត្តិយស​មួយ​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​របស់​សមាគម​ប្រជាជាតិ​អាស៊ី​អគ្នេយ៍​ ដើម្បី​កុំឲ្យ​អាម៉ាស់​ដល់​សមាគម​នេះ។

អស់​រយៈពេល​ជាច្រើន​ទសវត្ស​មក​ហើយ​ ប្រទេស​ភូមា​បាន​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​ពួក​យោធា​ និង​ការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​របស់​ពួក​យោធា​នេះ​ជាមួយ​នឹង​ពួក​ឧទ្ទាម​ជនជាតិ​ភាគតិច​ ដែល​ស្វែករក​ស្វ័យភាព។​ លទ្ធផល​ដែល​ទទួល​បាន​ពី​នេះ​ គឺ​ការ​ត្រួតត្រា​ដ៏​តឹងតែង​ចំពោះ​សង្គម​ និង​ប្រទេស​ភូមា​បាន​ក្លាយជា​ប្រទេស​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​ដែល​មាន​ប្រវត្តិ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ដ៏​អាក្រក់​បំផុត​នៅលើ​ពិភពលោក។

លោក​ប៊ឺរ៍ដឺល​ លីតណឺរ៍​ (Bertil Lintner)​ ដែល​ជា​អ្នកនិពន្ធ​អំពី​នយោបាយ​ប្រទេស​ភូមា​ប្រចាំ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ​ មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ ពួក​យោធា​នៅតែ​ត្រួតត្រា​រឹងមាំ​ដដែល។​ លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ មានតែ​ការ​ប្រឆាំង​ចេញពី​ខាង​ក្នុង​ប្រទេស​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ ដែល​អាច​នាំឲ្យ​មាន​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​នយោបាយ​ដ៏​ពិតប្រាកដ​បាន។​ លោក​ប៊ឺរ៍ដឺល​ (Bertil)​ មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ ការ​បែកបាក់​គ្នា​នៅក្នុង​ជួរ​រដ្ឋាភិបាល​ គឺជា​កត្តា​សំខាន់​ក្នុងការ​រំលំ​អតីត​រដ្ឋាភិបាល​យោធា​នៅក្នុង​ប្រទេស​កូរ៉េ​ខាងត្បូង​ ប្រទេស​ហ្វីលីពីន​ និង​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី។

«ខ្ញុំ​គិត​ថា​ប្រទេស​ភូមា​មិន​អាច​ផ្លាស់ប្តូរ​ក្រៅពី​វិធី​នេះ​នោះទេ។​ ដរាបណា​ពួក​យោធា​នៅតែ​រួបរួម​គ្នា​ ហើយ​ពួកគេ​មាន​ការ​រួបរួម​គ្នា​យ៉ាងខ្លាំង​ នោះ​នឹង​មិនមាន​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ចំបាច់​ណាមួយ​អំពី​រចនា​សម្ព័ន្ធ​អំណាច​នៅក្នុង​ប្រទេស​នោះ​ទេ។​ ហើយ​ការ​ពិត​ គឺ​យើង​ឃើញ​ថា​ មិនមាន​ជំហាន​ណាមួយ​ក្នុងការ​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​នោះទេ»។

ការ​បោះឆ្នោត​កាលពី​ឆ្នាំ​២០១០​បាន​ធ្វើឲ្យ​លោក​ថេនសេន​ (Thein Sein)​ ជាប់​ឆ្នោត​ ប៉ុន្តែ​ការ​បោះឆ្នោត​នេះ​ត្រូវបាន​គេ​ថ្កោលទោស​ជា​ទូទៅ​ថា​ជា​ការ​បោកប្រាស់​ដែល​ធ្វើឡើង​ដើម្បី​ពង្រឹង​ច្បាប់​យោធា​ដ៏​តឹងតែង​ក្នុងការ​បន្លំ​ធ្វើជា​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ប៉ុណ្ណោះ។

សូម្បីតែ​នៅ​មុន​ពេល​បោះឆ្នោត​ រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​ដែល​ព្រាង​ដោយ​ពួក​យោធា​បាន​ផ្តល់​លទ្ធភាព​ឲ្យ​ពួកគេ​ទទួលបាន​កៅអី​មួយ​ភាគ​បួន​នៅក្នុង​សភា។​ ហើយ​ចំពោះ​ដំណើរការ​បោះឆ្នោត​វិញ​ គេ​ឃើញ​មាន​ការ​បន្លំ​ និង​ការ​គំរាមកំហែង។

គណបក្ស​សម័្ពន្ធ​ជាតិ​ដើម្បី​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​របស់​លោកស្រី​អង់សាន​ ស៊ូឈី​ (Aung San Suu Kyi)​ ដែល​ជា​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ដ៏​ធំ​ជាងគេ​ បាន​ធ្វើ​ពហិការ​មិន​ចូលរួម​ការ​បោះឆ្នោត​ ដោយ​ហេតុ​ថា​ ច្បាប់​បោះឆ្នោត​មិនមាន​ភាព​យុត្តិធម៌​ ដែល​បាន​រារាំង​លោកស្រី​មិនឲ្យ​ឈរ​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត។

គណបក្ស​សម័្ពន្ធ​ជាតិ​ដើម្បី​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​បាន​ឈ្នះ​ឆ្នោត​យ៉ាង​ភ្លូកទឹក​ភ្លូកដី​នៅក្នុង​ប្រទេស​ភូមា​កាលពី​ឆ្នាំ​១៩៩០​ ប៉ុន្តែ​ពួក​យោធា​បាន​បដិសេធ​លះបង់​អំណាច​ទៅឲ្យ​គណបក្ស​នេះ៕

ប្រែសម្រួល​ដោយ​ ភី​ សុភាដា

XS
SM
MD
LG