ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

ប្រទេស​ផលិត​ប្រេង​ថ្មីៗ​របស់​អាហ្វ្រិក​ទទួល​ដំបូន្មាន​ដើម្បី​ជៀសវាង​បណ្តាសា​


​អណ្តូង​ប្រេង​ទំហំ​ដល់​ទៅ​ ៦​ពាន់​លាន​ធុង​ត្រូវ​បាន​រំពឹង​ថា​​នឹង​ចាប់​ផ្តើម​នៅ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​ចេញ​ពី​អាង​ទឹក​បឹង​ អាល់​ប៊ឺត​ (Lake​ Albert​ Basin)។​ រូបថតនៅថ្ងៃទី២៥ខែមេសា ឆ្នាំ២០០៨។

ខណៈ​ដែល​ប្រទេស​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើង​ចូល​រួម​ក្នុង​ក្លឹប​ប្រទេស​ផលិត​ប្រេង​របស់​ទ្វីប​អាហ្រ្វិក​ ក្រុម​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​កំពុង​ព្យាយាម​ជួយ​ពួកគេ​ឲ្យ​គេច​ផុត​ពី​អ្វី​ដែល​ក្រុម​អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​ហៅ​ថា​ជា​បណ្តាសា​ប្រេង។​ ការ​និយាយ​បែប​នេះ​សំដៅ​ទៅ​រក​ប្រទេស​ដែល​ទទួល​រង​ដោយ​សារ​អំពើ​ហិង្សា​ ភាព​ក្រីក្រ​ អំណាច​ផ្តាច់ការ​ ការ​បំពុល​បរិស្ថាន​ និង​អំពើ​ពុក​រលួយ​ដែល​ចេះ​តែ​កើន​ឡើង​ ស្រប​ជាមួយ​នឹង​ភោគ​ទ្រព្យ​ប្រេង​របស់​ខ្លួន។

អត្ថបទ​កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​សរសេរ​ដោយ​មជ្ឈមណ្ឌល​សម្រាប់​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​សាកលលោក​ (Center​ for​ Global​ Development)​ ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ទី​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន​ ត្រូវ​បាន​ដាក់​ចំណង​ជើង​ថា​ «ប្រេង​សម្រាប់​ប្រទេស​អ៊ុយហ្គេនដា​ ឬ​ប្រជាពលរដ្ឋ​អ៊ុយហ្គេនដា?»​ សម្រាប់​ចំណង​ជើង​រង​ការ​ដាក់​ថា​ «តើ​ការ​ផ្ទេរ​សាច់​ប្រាក់​អាច​ទប់​ស្កាត់​បណ្តាសារ​ពី​ធនធាន​បាន​ដែរ​ឬ​ទេ?»​ គំនិត​នេះ​ដែល​គេ​បាន​ស្នើ​ឡើង​នោះ​គឺ​ សម្រាប់​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ អ៊ុយហ្គេនដា​ (Uganda)​ បែង​ចែក​ប្រាក់​ចំណូល​ដែល​បាន​មក​ពី​ប្រេង​នា​ពេល​អនាគត​ តាម​រយៈ​ការ​ផ្ទេរ​ប្រាក់​ផ្ទាល់ៗ​ទៅ​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​អ៊ុយហ្គេនដា​ ដែល​បន្ទាប់​មក​ទឹក​ប្រាក់​នោះ​ត្រូវ​ដក​ហូត​ពន្ធ។

ក្រុម​អ្នក​សរសេរ​របាយការណ៍​នេះ​ថ្លែង​ថា​ ពួក​គេ​ជឿ​ថា​ ប្រការ​នេះ​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ការ​ចំណាយ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​កាន់​តែ​មាន​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ជាង​មុន​ និង​មិន​សូវ​ទទួល​រង​នូវ​អំពើ​ពុក​រលួយ ​និង​មិន​ធ្វើ​ឲ្យ​អភិបាលកិច្ច​កាន់​តែ​ធ្លាក់​ចុះ​នោះ​ឡើយ។​ ពួកគេ​ក៏​ស្នើ​ឲ្យ​បញ្ជូន​ប្រាក់​ចំណូល​បាន​មក​ពី​ប្រេង​ទៅ​ឲ្យ​មូលនិធិ​អប់រំ​របស់​យុវជន​ អ៊ុយហ្គេនដា​ ផង​ដែរ។

អ្នក​សរសេរ​របាយការណ៍​ម្នាក់​គឺ​លោក​ អាឡិន​ ហ្គេល្ប​ (Alan​ Gelb)​ ជា​អតីត​មន្ត្រី​ធនាគារ​ពិភពលោក។

«ខ្ញុំ​គិត​ថា​ ជា​បឋម​ អត្ថបទ​នេះ​មាន​សក្តានុពល​ក្នុង​ការ​បង្ក​ឲ្យ​មាន​ការ​ពិភាក្សា​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ អ៊ុយហ្គេនដា​ ស្តី​ពី​បញ្ហា​នៃ​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ។​ តើ​ប្រទេស​ អ៊ុយហ្គេនដា​ ឬ​ពលរដ្ឋ​ អ៊ុយហ្គេនដា​ គួរ​ធ្វើ​យ៉ាង​ដូច​ម្តេច​ តើ​ពួកគេគួរ​រំពឹង​អ្វី​ខ្លះ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​ នៅ​ពេល​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​ចាប់​ផ្តើម​ប្រើប្រាស់​ប្រាក់​នេះ។​ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ​ នៅ​តាម​បណ្តា​ប្រទេស​ភាគ​ច្រើន​ ប្រាក់​ចំណូល​បាន​មក​ពី​ប្រេង​ គឺ​ជា​ទ្រព្យ​សម្បតិ្ត​របស់​ប្រទេស​ ឬ​ពលរដ្ឋ​របស់​ប្រទេស​នោះ​ ហើយ​រដ្ឋាភិបាល​កំពុង​ប្រើ​ប្រាស់​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​នេះ​ជំនួស​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​របស់​ខ្លួន»។

កន្លង​មក​ ក្រុម​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​ អ៊ុយហ្គេនដា​ ចង្អុល​តាម​ទិសដៅ​មួយ​ទៀត​ ដោយ​បាន​ចំណាយ​ប្រាក់​ចំណូល​បាន​មក​ពី​ប្រេង​ទៅ​លើ​គម្រោង​ហេដ្ឋា​រចនាសម្ព័ន្ធ​ ជា​វិស័យ​ដែល​លោក​ ហ្គែល្ប​ និយាយ​ថា​ ជា​ពិសេស​ងាយ​ទទួល​រង​ដោយ​អំពើ​ពុក​រលួយ​ ព្រម​ទាំង​ការ​ចាក់​គ្រឹះ​និង​ការ​ឧបត្ថម​ខាង​នយោបាយ។

ទោះ​បី​ជា​ជម្រើស​ណា​មួយ​ក៏​ដោយ​ដែល​ត្រូវ​គេ​សម្រេច​យក​នៅ​ទី​បំផុត​ លោក​ ហ្គែល្ប​ កំពុង​អំពាវនាវ​ដល់​ក្រុម​អ្នក​កាសែត​ សកម្មជន​សង្គម​ស៊ីវិល​ និង​ក្រុម​អ្នក​តាក់​តែង​ច្បាប់​ អ៊ុយហ្គេនដា​ ឲ្យ​បង្កើន​ការ​យល់​ដឹង​របស់​ពួកគេ​ទៅ​លើ​កិច្ចការ​ជំនួញ​ទាក់​ទង​នឹង​ប្រេង​ ដើម្បី​ឲ្យ​ពួកគេ​អាច​តាម​ដាន​សាច់​ប្រាក់​ទាំង​នោះ​ និង​ដាក់​សម្ពាធ​តាម​រយៈ​ការ​យល់​ដឹង។

«ចូរ!​ ស្វែង​រក​ចំណុច​សំខាន់ៗ​ដែល​អ្នក​គ្រប់​គ្នា​អាច​ចោទ​សួរ​ ទាមទារ​ និង​រំពឹង​ទុក​អំពី​តម្លាភាព​ និង​ព័ត៌មាន​បើក​ចំហរ។​ ចំណុច​ទីមួយ​គឺ​ វិក័យប័ត្រ​បូករួម​ដែល​បាន​មក​ពី​វិស័យ​ប្រេង។​ ទី​ពីរ​ មនុស្ស​គ្រប់​រូប​នឹង​ចង់​បាន​រូបភាព​ដ៏​ច្បាស់​លាស់​មួយ​អំពី​មធ្យោបាយ​ដែល​វិក័យប័ត្រ​ទាំង​នេះ​ត្រូវ​យក​ទៅ​ប្រើ​ ហើយ​បាន​លទ្ធផល​អ្វី​ខ្លះ​ ថា​តើ​កិច្ចសន្យា​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​ជូន​យ៉ាង​ដូច​ម្តេច​ ព្រម​ទាំង​កិច្ច​ការ​ដទៃ​ទៀត»។

ឥឡូវ​នេះ​ រដ្ឋាភិបាល​ អ៊ុយហ្គេនដា​ កំពុង​និយាយ​ថា​ ប្រទេស​នេះ​អាច​មាន​អណ្តូង​ប្រេង​ទំហំ​ដល់​ទៅ​ ៦​ពាន់​លាន​ធុង​ ដោយ​ផលិតកម្ម​ត្រូវ​បាន​រំពឹង​ថា​នឹង​ចាប់​ផ្តើម​នៅ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​ចេញ​ពី​អាង​ទឹក​បឹង​ អាល់​ប៊ឺត​ (Lake​ Albert​ Basin)។

កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ លោក​ អ៊ៀន​ ហ្គែរី​ (Ian​ Gary)​ អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​ម្នាក់​ទៀត​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​ អ៊ុយហ្គេនដា​ ដើម្បី​ចែក​រំលែក​មេរៀន​ដែល​បាន​រៀន​ពី​ប្រទេស​ផលិត​ប្រេង​ថ្មី​មួយ​ គឺ​ប្រទេស​ ហ្គាណា​ ដែល​លោក​បាន​កំពុង​សិក្សា​យ៉ាង​ដិត​ដល់​ដើម្បី​ធ្វើ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការងារ​របស់​លោក​ជាមួយ​ក្រុម​ អុកហ្វាម​អាមេរិកា​ (Oxfam​ America)។

លោក​ ហ្គែរី​ បាន​គាំទ្រ​ដល់​ដំណើរការ​ផ្តល់​អាជ្ញាប័ណ្ណ​រុក​រក​ប្រេង​ដោយ​ចំហរ។​ ក្រុមហ៊ុន​ត្រូវ​បង់​ប្រាក់​សម្រាប់​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ មុន​ពេល​ក្រុមហ៊ុន​ទាំង​នោះ​អាច​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ចាប់​ផ្តើម​រុក​រក​ប្រេង។​ «មាន​បញ្ហា​ជា​ច្រើន​ ដែល​បាន​លេច​ឡើង​នៅ​ប្រទេស​ ហ្គាណា​ ស្តីពី​បញ្ហា​ថា​តើ​អ្នក​នយោបាយ​អាច​នៅ​ពី​ក្រោយ​ក្រុមហ៊ុន​តូចៗ​ និង​ក្រុមហ៊ុន​ដែល​មិន​សូវ​មាន​គេ​ស្គាល់​ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​នៅ​លើ​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ប្រេង​ទាំង​នេះ​ខ្លះ​ឬ​ទេ។

ការ​ខក​ចិត្ត​មួយ​ទៀត​សម្រាប់​លោក​ ហ្គែរី​ បាន​កើត​ឡើង​ នៅ​ពេល​ដែល​កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ ហ្គាណា​ បាន​បែង​ចែក​ប្រាក់​ចំនួន​ ៣០០​លាន​ដុល្លារ​ពី​ប្រាក់​ចំណូល​លើស​ផែនការ​ដែល​បាន​មក​ពី​ការ​ផលិត​ប្រេង​ទៅ​ក្នុង​ថវិកា​បច្ចុប្បន្ន​ ជា​ជាង​ផ្តល់​ប្រាក់​ទាំង​នោះ​ទៅ​ក្នុង​គណនេយ្យ​សន្សំ​ប្រាក់​ និង​មូលនិធិ​សិ្ថរភាព​ ដែល​ទើប​បង្កើត​ថ្មី។​ មូលនិធិ​នេះ​ធ្វើ​ឡើង​សម្រាប់​ផ្តល់​ហិរញ្ញវត្ថុ​ដល់​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ ព្រម​ទាំង​ការពារ​ជន​ជាតិ​ ហ្គាណា​ មិន​ឲ្យ​ទទួល​រង​នូវ​ភាព​អស្ថិរភាព​នៃ​តម្លៃ​ប្រេង។

«អ្វី​ដែល​យើង​កំពុង​មើល​ឃើញ​នា​ពេល​ឥឡូវ​នេះ​គឺ​ភាព​គ្មាន​វិន័យ​បន្តិច​ពី​សំណាក់​រដ្ឋាភិបាល​ និង​ការ​ងាក​ចេញ​ពី​ផ្លូវ​ច្បាប់​ចាប់​ពី​ដំបូង​ ដូច្នេះ​នោះ​ជា​ការ​ព្រួយបារម្ភ​ពី​ខាង​ភាគី​យើង​ ដែល​ចាប់​ពី​ដើម​ឡើង​ រដ្ឋាភិបាល​កំពុង​ងាក​ចេញ​ពី​លក្ខខណ្ឌ​ផ្លូវ​ច្បាប់។​ ជា​ការ​ពិត​ណាស់​ដែល​ថា​ ថវិកា​ត្រូវ​បាន​រៀប​ចំ​ហើយ​ មុន​ពេល​ដែល​ច្បាប់​ស្តី​ពី​ការ​គ្រប់​គ្រង​ប្រាក់​ចំណូល​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ឲ្យ​អនុវត្ត​ ប៉ុន្តែ​វា​ជា​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ដែល​នៅ​ក្នុង​សម័យ​អន្តរកាល​ រដ្ឋាភិបាល​មិន​គោរព​តាម​ពាក្យ​ពេចន៍​ដែល​មាន​ចែង​នៅ​ក្នុង​ច្បាប់»។

ប្រទេស​ ហ្គាណា​ បាន​ចាប់​ផ្តើម​នាំ​ប្រេង​ចេញ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​នេះ​ ដែល​មិន​ដល់​បួន​ឆ្នាំ​ផង​ក្រោយ​ពី​ការ​រក​ឃើញ​អណ្តូង​ប្រេង​ដ៏​ធំ​មួយ​នៅ​ក្នុង​សមុទ្រ។​ លោក​ ហ្គែរី​ បាន​ថ្លែង​ថា​ ក្រប​ខ័ណ្ឌ​ផ្លូវ​ច្បាប់​និង​ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​ មិន​មាន​លទ្ធភាព​អាច​តាម​ទាន់​បញ្ហា​ថ្មីៗ​ ដែល​ ហ្គាណា​ ប្រឈម​មុខ​នោះ​ទេ​ ដោយ​រាប់​បញ្ចូល​ទាំង​ការ​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​ការ​ការពារ​បរិស្ថាន​ដ៏​ប្រសើរ​ជាង​មុន​ផង។

ដោយ​មាន​ប្រទេស​ជិត​ខាង​ដូច​ជា​ គោឌីវ័រ​ (Ivory Coast) លីប៊ីរីយ៉ា​ (Liberia) និង​ ស៊ីរ៉ាឡេអូន​ (Sierra​ Leone)​ ត្រៀម​បង្កើន​ការ​រុក​រក​ប្រេង​នៅ​ក្នុង​ដែន​ទឹក​របស់​ខ្លួន​ដែរ​ លោក​ ហ្គែរី​ មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ គ្មាន​ការ​ខ្វះ​ខាត​មេរៀន​ដើម្បី​យល់​ដឹង​អំពី​ការ​អនុវត្ត​ដ៏​ប្រសើរ​បំផុត​ក្នុង​ការ​ជៀស​វាង​ពី​អ្វី​ដែល​ហៅ​ថា​ជា​ បណ្តាសា​ប្រេង​នោះ​ឡើយ៕

ប្រែ​សម្រួល​ដោយ​ លី សុខឃាង

XS
SM
MD
LG