ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

កំដៅ​ផែនដី​ឡើង​ក្តៅ​ខ្លាំង​គឺ​កើន​ទ្បើង​១​អង្សាសេ​តាំង​ពី​ដើម​សតវត្ស​ទី​២០


កំដៅ​ផែនដី​ឡើង​ក្តៅ​ខ្លាំង​គឺ​កើន​ទ្បើង​១​អង្សាសេ​តាំង​ពី​ដើម​សតវត្ស​ទី​២០

ផែន​ដី​របស់​យើង​កំពុង​មាន​សីតុណ្ហ​ភាព​ក្តៅ​ជាង​មុន។​ សីតុណ្ហ​ភាព​សាកល​ជា​មធ្យម​ភាគ​បាន​កើន​ទ្បើង​១​អង្សា​សេ​ចាប់​តាំង​ពី​ដើម​សត​វត្ស​ទី​២០ ​ហើយ​បាន​កើន​ទ្បើង​តាម​អត្រា​យ៉ាង​លឿន​ក្នុង​ប៉ុន្មាន​ទសវត្ស​មុន​នេះ។

ពួក​អ្នក​វិទ្យា​សាស្ត្រ​មាន​ជំនឿ​ថា​ ​ធាតុ​អាកាស​សាកល​ក្តៅ​ជាង​មុន​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ដល់កំណើន​ភាព​ធ្ងន់ធ្ងរ​នៃ​ការ​រាំងស្ងួត​ ​ទឹក​ ជំនន់​ ​ខ្យល់​ព្យុះ​នៅ​ទូទាំង​ពិភព​លោក​ និង​ការ​ទ្បើង​យឺតៗ​នៃ​កម្រិត​ទឹក​មហា​សមុទ្រ។ ​ផល​វិបាក​ដ៏​ធ្ងន់ធ្ងរ​នៃ​ការ​ប្រែប្រួល​ធាតុ​អា​កាស​របស់​ផែនដី​ជា​ប្រធាន​បទ​នៃ​ខ្សែ​ភាពយន្ត​ឯកសារ​ថ្មីៗ​បី​ដែល​បាន​ត្រូវ​ផ្តល់​ប្រាក់​កាស​ជា​ផ្នែក​ដោយ​មជ្ឈ​មណ្ឌល​ Pulitzer ​ផ្នែក​រាយ​ការ​អំពី​វិបត្តិ។

សម​ដូច​អ្នក​ស្រី​ Rosanne ​Skirble​ នៃ​វីអូអេ​ រាយការណ៍​ថា​ ​ ខ្សែ​កុន​ទាំង​នេះ​នាំ​យើង​ទៅ​កាន់់​ខ្សែ​ជួរ​មុខ​នៃ​ការ​ប្រែប្រួល​ធាតុ​អាកាស​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស ​Papua​ New​ Guinea ​តំបន់​ខាង​កើត​នៃ​ទ្វីប​អាហ្វ្រិក​និង​ប្រទេស​Bangladesh។​ លោក​ ឈឹម​ សុមេធ​ ប្រែ​សម្រួល​របាយ​ការ​នេះ​ដូច​ត​ទៅ៖

ខ្សែ​ភាពយន្ត​រឿង​ Sun​ Come ​Up ​ជា​រឿង​របស់​ប្រជុំ​កោះ ​Carteret​ នៅ​ទល់​មុខ​នឹង​ឆ្នេរ​សមុទ្រ​ប្រទេស​ Papua ​New​ Guinea​ ដែល​នៅ​ទីនោះ​អ្នក​ផលិត​ខ្សែ​កុន ​Jennifer ​Redfearn​ និយាយ​ថា​ អ្នក​កោះ​ទាំង​នេះ​គ្មាន​ជម្រើស​ទេ​ក្រៅ​ពី​ការ​ប្តូរ​កន្លែង​ទៅ​រស់​នៅ​ឯ​កន្លែង​ខ្ពស់​ជាង​មុន។

«យើង​ផ្តល់​ឯកសារ​អំពី​ការ​ខូចខាត​ខ្លះ​ដែល​កើត​មានទ្បើង​ពី​ការ​កើន​ទ្បើង​នៃ​កម្រិត​ទឹក​សមុទ្រ​ កំណើន​ខ្យល់​ព្យុះ​ច្រើន​ជាង​មុន​ ការ​ខ្វះ​ប្រភព​ទឹក​សាប​ និង​អំពី​ ថា​តើ​ទឹក​សមុទ្រ​ធ្វើ​ឱ្យ​ខូច​បែប​ណា​ដល់​ដី​ដាំ​ដំណាំ​របស់​ពួក​គេ»។

Ursula ​Ravoka​និយាយ​ថា ​«ខ្ញុំ​ធំ​ទ្បើង​ដោយ​សប្បាយ​រីករាយ​ណាស់​នៅ​លើ​កោះ​នេះ។​ នៅពេល​នោះ​សមុទ្រ​មិន​ឃោរ​ឃៅ​ដូច​ពេល​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​ទេ»។

មិន​ហួស​ពី​ឆ្នាំ​២០១៥​ទេ ​ផ្ទះរបស់​អ្នកស្រី​នឹង​ត្រូវ​រំពឹង​ថា​ ឋិត​នៅ​ក្រោម​ទឹក។ ​នៅ​ពេល​នេះ​ អ្នក​ស្រី​ដឹក​នាំ​កិច្ច​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​តាំង​លំនៅ​ដ្ឋាន​ជា​ថ្មី​សម្រាប់​មនុស្ស​៣​ពាន់​នាក់។ ​យើង​សម្លឹង​មើល​នៅ​ពេល​ដែល​អ្នក​ស្រី​រក​កន្លែង​ថ្មី​មួយ​ដើម្បី​រស់​នៅ ​ហើយ​នៅ​តាម​ផ្លូវ​យើង​បាន​ឮ​សំទ្បេង​សោកស្តាយ​ប្រកប​ដោយ​ទុក្ខ​ព្រួយ​ពី​លោក ​John​ Sailik​ ដែល​ជា​ព្រឹទ្ធា​ចារ្យ​ជាទី​គោរព​ក្នុង​កោះ​Carteret។

«នៅ​ពេល​ដែល​ខ្ញុំ​ជា​ក្មេង​ប្រុស​តូច​ម្នាក់ ​កិច្ចការ​ពិសេស​បំផុត​របស់​ខ្ញុំ​គឺ​នេសាទ​ត្រី​ជាមួយ​ស្ន​របស់​ខ្ញុំ​នៅ​លើ​រលក​សមុទ្រ។​ ខ្ញុំ​នឹង​បាត់បង់​ទឹក​រលកនិង​ការ​សប្បាយ​រីករាយ​នៃ​កោះ​នេះ។​ ខ្ញុំ​នឹង​បាត់បង់​សំទ្បេង​ទឹក​រលក​នៅ​ពេល​យប់​ ហើយ​ខ្ញុំ​នឹង​មិន​ស្តាប់​វា​ទៀត​ទេ»។

ខ្សែ​ភាពយន្ត​រឿង​ Sun ​Come​ Up​ បាន​ត្រូវ​បញ្ចាំង​ដំបូង​នៅ​ឯ​មហោ​ស្រព​ខ្សែកុន​ឯកសារ ​ឈ្មោះ ​Full Frame ​Documentary​ Film ​Festival ​នៅ​ឆ្នាំ​២០១០​នេះ​ នៅ ​Durham​ រដ្ឋ ​North ​Carolina។​ អ្នកស្រី​ Redfearn ​និយាយ​ថា ​អ្នកកោះ ​Carteret​ ឋិត​ក្នុង​ចំណោម​ពួក​ជន​ភៀសខ្លួន​ខាង​ធាតុ​អាកាស​ទី​មួយ​របស់​ពិភព​លោក។​ ​អង្គការ​អន្តរ​ជាតិ​សម្រាប់​ការ​ផ្លាស់​លំនៅ​ដ្ឋាន​ទស្សន៍​ទាយ​ថា​ ​ចំនួន​មនុស្ស​ដែល​ខ្ចាត់​ព្រាត់​ពី​ផ្ទះ​សំបែង​ដោយសារ​ការ​កើន​ទ្បើង​នៃ​កម្រិត​ទឹក​មហា​សមុទ្រ​នឹង​ទ្បើង​ដល់​២​រយលាន​នាក់​ មិន​ហួស​ពី​ឆ្នាំ​២០៥០​ទេ។​ ​អ្នក​ស្រី​ Redfearn​ សង្ឃឹម​ថា​ ​ខ្សែកុន​របស់​អ្នកស្រី​នឹង​ជួយ​បង្កើន​ការ​ដឹង​យល់​ដើម្បី​ប្រែ​ក្រទ្បះ​និន្នាការ​នេះ។

«ខ្ញុំ​ចង់​ឱ្យ​អ្នក​ស្រុក​ដើរ​ចេញ​ពី​ទីនេះ​ជាមួយ​ការ​ដឹង​យ៉ាង​ជ្រាលជ្រៅ​មួយ​អំពី​អ្វី​ដែល​មាន​ន័យថា​ ត្រូវ​ស្វែងរក​មាតុភូមិ​ថ្មី​មួយ។​ ខ្ញុំ​ចង់​ឱ្យ​ការណ៍​នេះ​ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រជារាស្ត្រ​មាន​ការ​រំភើប​ចិត្ត។​ ខ្ញុំ​ចង់​ឱ្យ​ការណ៍​នេះ​ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រជា​រាស្ត្រ​ខឹង​សម្បារ​ធ្វើ​ឱ្យ​អ្នក​ស្រុក​មាន​ទុក្ខ​ព្រួយ ​ធ្វើ​ឱ្យ​ពួកគេ​តប់​ប្រមល់​ក្នុង​ចិត្ត​ ហើយ​ខ្ញុំ​ចង់​ធ្វើ​ឱ្យ​កំហឹង​នេះ ​ការ​តប់​ប្រមល់​នេះ ​និង​ការ​មាន​ទុក្ខព្រួយ​នេះ​ឱ្យ​ទៅ​ជា​សកម្ម​ភាព។

គម្រោង​ការ​ Common ​Language​ មាន​មូលដ្ឋាន​ក្នុង​ក្រុង​ Seattle​ បាន​ផលិត​ខ្សែ​ភាពយន្ត​ឈ្មោះ​ Water​ Wars។​ ខ្សែ​កុន​នេះ​ពិនិត្យ​មើល​យ៉ាង​ដិត​ដល់​អំពី​ការ​ខ្វះ​ទឹក​នៅ​ក្នុង​ផ្នែក​ខាង​ត្បូង​នៃ​ប្រទេសEthiopie​ និង​ការ​រាំងស្ងួត​ ដែល​បាន​បណ្តាល​ឱ្យ​ដី​ស្រែ​ចម្ការ​នៅ​ទីនោះ​គ្មាន​ការ​ផ្តល់​ទឹក​ទ្បើយ។​ ពួក​អ្នក​ឃ្វាល​សត្វ​ពាហនៈ​បាន​ត្រូវ​បង្ខំ​ចិត្ត​នាំ​សត្វ​របស់​ពួកគេ​ទៅ​កន្លែង​ឆ្ងាយ​ដើម្បី​រកទឹក។​ លោក​ Jon​ Sawyer ​និយាយ​ថា ពួក​អ្នក​នៅ​ជិត​ខាង​គ្នា​ប្រជែង​គ្នា​ដើម្បី​ប្រភព​ទឹក​ដែល​ខ្វះខាត​នេះ។​ លោក​ Sawyer​ ជានាយក​នៃ​មជ្ឈមណ្ឌល​ Pulitzer​ ស្តីពី​ការ​រាយ​ការណ៍​អំពី​វិបត្តិ​ដែល​ជា​ក្រុម​ដែល​បាន​នាំ​ខ្សែ​ភាពយន្ត​ឈ្មោះ ​Water​ Wars ​ឱ្យ​ចូល​រួម​ក្នុង​មហោ​ស្រព​ខ្សែ​ភាពយន្ត​បរិដ្ឋាន​ក្នុង​រដ្ឋធានី​Washington។

«យើង​កំពុង​ពិនិត្យ​មើល​ដោយ​ពិត​ប្រាកដ​អំពី​ថា​ តើ​ពួក​អ្នក​ឃ្វាល​សត្វ​ក្នុង​វាល​ស្មៅ​ឋិត​នៅ​បែបណា​ក្នុង​ចំណោម​ពួក​ជន​រងគ្រោះ​ដំបូងៗ​នៃ​ការ​ប្រែ​ប្រួល​ធាតុ​អាកាស​សាកល?​ តើ​ការណ៍​នេះ​មាន​ផល​ប៉ះពាល់​បែប​ណា​ដល់​របៀប​រស់​នៅ​របស់​ពួក​គេ​និង​លទ្ធភាពនៃ​ការ​មាន​ជម្លោះ​ដែល​ជា​លទ្ធផល​មួយ»។

ខ្សែ​កុន ​Water​ Wars​ ចូលរួម​ជាមួយ​ពួក​អ្នក​ឃ្វាល​សត្វ​ក្នុង​វាលស្មៅ​នៅ​ក្នុង​កន្លែង​សោះ​កក្រោះ​មាន​ស្មៅ​ងាប់ ​មាន​ដើម​ឈើ​ស្ងួត​ក្រេះ​ និង​មាន​ដីហុយ។​ ពួក​អ្នក​ជំនាញ​ការ​ទស្សន៍​ទាយថា​ ការ​រាំង​ស្ងួត​នឹង​មាន​ភាព​ធ្ងន់ធ្ងរ​ថែម​ទៀត​ជាមួយ​ការ​ប្រែប្រួល​ធាតុ​អាកាស​ ​ហើយ​ពួក​ប្រទេស​ក្រីក្រ​ ដូច​ជា​ប្រទេស ​Ethiopie​ ជា​ដើម​នឹង​មាន​ផល​ប៉ះពាល់​ធ្ងន់ធ្ងរ​បំផុត។

ខ្សែ​ភាពយន្ត​ទីបី​ឈ្មោះ​ Easy ​Like​ Water​ ពិនិត្យ​មើល​អំពី​វិបត្តិ​ទឹក​ក្នុង​ប្រទេស ​Bangladesh។​ ប្រទេស​ជាតិ​តូច​នេះ​ក្នុង​ទ្វីប​អាស៊ី​ខាងត្បូង​មាន​ប្រជារាស្ត្រ​១៥០​លាន​នាក់​នៅ​លើ​ឆ្នេរ​ឆក​សមុទ្រ​ Bengal​ បាន​ប្រឈម​មុខ​នឹង​ទឹក​ជំនន់ និង​ខ្យល់​ព្យុះ​ខ្លាំង​ទ្បើងៗ។​ យើង​បាន​ដឹង​អំពី​វិបត្តិ​នេះ​ដែល​កំពុង​កើន​ខ្លាំង​ទ្បើងៗ​ពី​លោក​ស្ថាបត្យករ​ Mohammed ​Rezwan ​ដែល​បាន​ផលិត​ទូក​មួយ​ចំនួន​ដើរ​ដោយ​ចំណាំង​ព្រះ​អាទិត្យ​និង​មាន​ការ​ទាក់ទង​ជា​មួយ​បណ្តាញ ​Internet​ ផង​ដែរ។

«ខ្ញុំ​មាន​ជំនឿ​ថា​ ប្រសិន​បើ​ក្រុម​កុមារ​មិន​អាច​ទៅ​សាលារៀន​បាន​ទេ​ ​ នោះ​សាលារៀន​គួរ​ទៅ​រក​ពួក​គេ»។

ផ្លូវ​មាន​ទឹក​លិច​អាច​បិទ​សាលារៀន​រហូត​ដល់​បួន​ខែ​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ។ ​អ្នក​ផលិត​ខ្សែ​ភាពយន្ត​ Glenn​ Baker ​និយាយ​ថា​ ​ទូក​ដើរ​ដោយ​កម្លាំង​ចំណាំង​ព្រះ​អាទិត្យ​ជួយ​បំពេញ​ការ​ខ្វះខាត​ខាង​ការ​សិក្សា​អប់រំ​និង​ជួយ​បំពេញ​សេចក្តី​ត្រូវ​ការ​ឯ​ទៀតៗ​របស់​សហគមន៍​ផង​ដែរ។

«មិនមែន​មាន​តែ​សាលារៀន​បណ្តែត​ទឹក​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ដែល​លោក​ Rezwan​ បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ភាព​ខុស​ប្លែក​មួយ។ ​លោក​មាន​បណ្ណា​ល័យ​បណ្តែត​ទឹក​ មន្ទីរ ​clinics​ បណ្តែត​ទឹក​ ​ទីជម្រក​ធាតុ​អាកាស​បណ្តែត​ទឹក ​សួន​ដាំ​ដំណាំ​បណ្តែត​ទឹក។ ហើយ​លោក​មាន​ទស្សនៈ​វិស័យ​អំពី​សហគមន៍​ទាំង​មូល​ដែល​នឹង​អណ្តែត​លើ​ទឹក។​ នៅ​ពេល​នេះ​ ខ្ញុំ​មិន​និយាយ​ថា​ នេះ​ជា​ចម្លើយ​តែ​មួយ​គត់​ដល់​ការ​ប្រែប្រួល​ធាតុ​អាកាស​ទេ​ ក៏​ប៉ុន្តែ​នេះ​ជា​ប្រជារាស្ត្រ​ដែល​ប្រកាន់​យក​យុទ្ធ​សាស្ត្រ​សម្រប​សម្រួល​មួយ​ ដោយ​ធ្វើ​អ្វី​ដែល​ពួក​គេ​ត្រូវ​ធ្វើ​ដើម្បី​រស់»។

មជ្ឈ​មណ្ឌល ​Pulitzer​ ស្តីពី​ការ​រាយ​ការណ៍​អំពី​វិបត្តិ​បាន​គាំទ្រ​ជា​ផ្នែក​ដល់​ខ្សែ​កុន​ឯកសារ​ទាំង​បី​នេះ​គឺ​ រឿង​ Easy ​Like ​Water,​ Water ​Wars​ និង​រឿង ​Sun ​Come​ Up។​ លោក​ Jon ​Sawyer​ នាយក​នៃ​មជ្ឈ​មណ្ឌល​នេះ​សង្ឃឹម​ថា​ ​ខ្សែ​ភាពយន្ត​ទាំងនេះ​នឹង​ជំរុញ​ឱ្យ​មាន​ភាព​និយម​សកម្មភាព​សាធាណៈ​ច្រើន​ជាង​មុន​ដល់​បញ្ហា​ធាតុ​អាកាស​ប្រែប្រួល​និង​បញ្ហា​ទឹក។​ រូប​កាត់​ចេញ​ពី​ខ្សែកុន​ទាំងនេះ​មាន​ផ្សាយ​ក្នុង​គេហ​ទំព័រ​នៃ​មជ្ឈ​មណ្ឌល​ Pulitzer​ គឺ www.PulizerCenter.org៕

XS
SM
MD
LG