ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ស្វះ​ស្វែង​រក​ការ​ដក​តំណែង​លោក Gambari

  • Gary Thomas

នៅ​ក្នុង​រូប​ដែល​ចេញ​ផ្សាយ​ដោយ​ទីភ្នាក់ងារ​ព័ត៌មាន​ភូមា​នេះ រដ្ឋមន្ត្រី​ការបរទេស​ភូមា Nyan Win ចាប់​ដៃ​ជាមួយ​ប្រេសិត​ពិសេស​របស់​អ.ស.ប.​ Ibrahim Gambari នៅ​មុន​ពេល​ជំនួប​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ​ទី​១៨​ខែ​សីហា​ឆ្នាំ​២០០៨​ក្នុង​ទី​ក្រុង​ Yangon។

ឯកសាររបស់​ក្រសួងការ​បរទេស​ដែល​ត្រូវ​បាន​លាត​ត្រដាង​កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​បង្ហាញ​ថា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ស្វះ​ស្វែង​ឲ្យ​មាន​ការ​ដក​តំណែងបេសកជន​ពិសេសរបស់អង្គការ​សហ​ប្រជា​ជាតិប្រចាំ​នៅ​ប្រទេស​ភូមា។ ទូរលេខសម្ងាត់​ថ្មីៗ​មួយ​ចំនួន​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចេញ​ផ្សាយ​ដោយ​សកម្មជននៃគេហទំព័រ​ WikiLeaks ក៏​បាន​ចង​ក្រង​ឯកសារស្តី​ពី​ការ​មិនសប្បាយ​ចិត្តរបស់​ប្រទេស​ចិន​ជាមួយ​ក្រុម​ឧត្តម​សេនីយ៍របស់​ភូមា​និង​ពាក្យ​ចចាមអារ៉ាមអំ​ពីលទ្ធភាព​នៃកិច្ច​សហ​ប្រតិបត្តិការ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​កូរ៉េ​ខាង​ជើង​ជាមួយ​ភូមា។

នៅ​ក្នុង​ទូរ​លេខមួយ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៨​លោក​ស្រី Condoleeza Rice អតីតរដ្ឋ​មន្ត្រី​ការ​បរទេស​បាន​ស្នើ​សុំ​ស្ថាន​បេសកកម្មរបស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ប្រចាំ​នៅអង្គការសហ​ប្រជា​ជាតិ​ ឲ្យសុំ​ដក​តំណែងលោក​ Ibrahim Gambari ​ដែល​ជាប្រេសិត​ពិសេស​របស់​លោក​អគ្គ​លេខា​ធិការអង្គការ​សហប្រជាជាតិ ប្រចាំ​នៅ​ភូមា។

នៅ​ក្នុង​ចំណុច​សម្រាប់​ពិភាក្សា​មួយ​ចំនួន​ដែល​ត្រូវ​ពាំ​នាំ​ទៅជូន​ លោក​អគ្គ​លេខា​ធិការ​ បាន គីមូន ឬ​អគ្គ​លេខា​ធិការ​រង​របស់​លោក ទូរ​លេខ​នេះ​បាន​សុំ​ឲ្យមានការ​បញ្ចប់​«ប្រកប​ដោយកិត្តិយស»​នូវ​មុខ​តំណែង​របស់​លោក​ Gambari។

ទូរ​លេខ​នេះ​បាន​ដក​ស្រង់​នូវ​អ្វី​ដែលហៅ​ថា​ជា​ភាព​គ្មាន​ការ​រីក​ចម្រើនសោះរបស់លោក Gambari ទៅ​លើ​បញ្ហា​សំខាន់ៗនៅ​ភូមា​ពោល​គឺការ​ចរចារវាង​រដ្ឋាភិបាល​និង​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ ជា​ពិសេស លោក​ស្រី អ៊ុង សានស៊ូគ្យី ព្រម​ទាំង​ការ​ដោះ​លែងអ្នក​ទោស​នយោបាយ​ជា​ដើម។​ ទូរ​លេខ​នេះ​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា​ការ​បរាជ័យ​មួយ​ចំនួន​ដែល​មិន​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​រីក​ចម្រើន​ ត្រូវបាន​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​លទ្ធផល​នៃ​ភាព​ដាច់​អហង្ការបស់​របប​នេះ​ ប៉ុន្តែ​ថាលោក​ Gambari​ មិន​បាន​ដាក់សម្ពាធ​ទៅ​លើក្រុមឧត្តមសេនីយ៍ឲ្យ​បាន​ខ្លាំង​ក្លា​ តាម​ដែល​លោក​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​នោះឡើយ​ហើយ​ថា លោកមាន​សុទិ្ទដិ្ឋ​និយមមិន​ប្រាកដ​ប្រជា​អំពី​ទស្សនៈ​វិស័យ​ចំពោះការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​នៅភូមា។

លោក​ Gambari​ ត្រូវ​បាន​ផ្លាស់​ភារកិច្ច​កាល​ពី​មួយ​ឆ្នាំ​មុន ​ទៅ​ធ្វើ​ជា​ប្រធានបេសក​កម្មថែ​រក្សា​សន្តិភាព​អង្គការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ និង​សហភាព​អាហ្វ្រិក នៅ​តំបន់​ Darfur។

ទូរលេខ​នេះ​ក៏​បាន​ដក​ស្រង់​ពី​ការបាត់​បង់​ការ​ជឿ​ទុក​ចិត្ត​លើ​លោក​ Gambari​ ពី​ក្រុមចលនាគាំ​ទ្រ​លទ្ធិ​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​នៅ​ភូមាដែរ។ តាម​ពិត​ មេ​ដឹក​នាំ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​បាន​រិះ​គន់​លោក Gambari ​ជា​រឿយៗ​ថា​គ្មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ក្នុងការជំរុញ​បុព្វ​ហេតុសិទិ្ធ​មនុស្ស។

នៅ​ពេល​ត្រូវ​បាន​ទាក់​ទង​នៅ​ឯតំបន់​ Darfur ដោយ​វីអូអេ ​លោក​ Gambari​ បាន​បដិសេធ​មិនធ្វើអត្ថា​ធិប្បាយ​ដោយ​ផ្ទាល់​ទៅលើទូរ​លេខនេះទេ។ តែ​ទោះ​យ៉ាង​ណា​លោកបាន​គូស​បញ្ជាក់​ថា លោក​នៅ​តែកាន់​មុខ​តំណែងរយៈ​ពេល​មួយ​ឆ្នាំ​កន្លះ​ទៀត​បន្ទាប់​ពី​មាន​សំណើរ​របស់លោកស្រីរ៉ាយ៍ រដ្ឋ​មន្ត្រី​ការ​បរទេស​មុន​ពេល​ទៅ​កាន់ការ​ងារ​ដែល​មាន​ភាព​លេច​ធ្លោ​ជាង​មុនទៅទៀត។ លោក​ក៏​បាន​អះ​អាង​ថា​បាន​ទទួល​កិត្តិយស​ដោយ​ផ្នែក​ពី​ការ​ដោះ​លែង លោក​ស្រីអ៊ុង សាន​ស៊ូ​គ្យី ពី​ការ​ឃុំ​ឃាំង​ក្នុង​ផ្ទះ​កាល​ពី​ខែ​មុន​ដោយ​បាន​ថ្លែង​ថា ​ការ​ដោះ​លែង​នោះបានមកដោយ​សារ​តែ​មូល​ដ្ឋានគ្រឹះ​ដែលលោក​បាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ​នៅ​ភូមា​ ដែល​ត្រូវ​បាន ស្គាល់​ថា​ជា​ ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ានោះ។

«វា​ច្បាស់​ណាស់​ថា មូល​ដ្ឋាន​គ្រឹះ​នោះ​មួយ​ផ្នែក ​គឺ​ជា​លទ្ធផល​នៃ​ការ​ងារ​យ៉ាង​ច្រើន​ ដែល​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​មុន​ពេលការ​ដោះ​លែង​ ដូច​អ្នក​បាន​ជ្រាប​ហើយ​ថា ​មានរាប់បញ្ចូលទាំង​ការ​ជួប​គ្នា​ចំនួន​៨​លើក ​រវាង​រូប​ខ្ញុំ​ផ្ទាល់ ​និងលោក​ស្រី ​នៅ​ក្នុង​ការ​ជួប​ប្រជុំ​ចំនួន​៨​ដងផ្សេងៗគ្នា​ និង​ការជួប​គ្នា​ចំនួន​១០​ដងជាមួយមេដឹកនាំ​ជាន់​ខ្ពស់មី​យ៉ាន់​ម៉ា»។

ទូរលេខ​នេះ​ជា​ទូរលេខ​មួយ​ក្នុងចំណោម​សារទំនាក់ទំនង​ការទូត​មួយ​ស៊េរី​ចុង​ក្រោយ​បំផុត​ដែល​ទទួល​បាន​និង​ចេញផ្សាយ​ដោយWiliLeaks។

ទូរ​លេខ​ដែល​លេច​ធ្លាយ​មួយ​ទៀត​ចុះ​កាល​បរិច្ឆេទ​ថ្ងៃ​ទី១៨ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០០៨ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថាប្រទេស​ចិន ក៏​បាន​អស់​ភាព​អត់​ធ្មត់ជា​មួយអ្នកដឹកនាំរបស់​ភូមា​ដែរ។ ទូរ​លេខ​នេះបាន​ដកស្រង់សម្តីឯក​អគ្គ​រដ្ឋ​ទូត​ចិន​ប្រចាំ​នៅ​ភូមា​ដោយ​និយាយ​ថា​ភាព​ដាច់​អហង្ការបស់​ក្រុម​ឧត្តមសេនីយ៍​ បាន​កំពុង​ធ្វើ​ឲ្យ​សភាព​ការណ៍​អាក្រក់​ស្រាប់​ កាន់​តែ​ធ្ងន់​ធ្ងរ​ឡើង។ លោកឯក​អគ្គ​រដ្ឋ​ទូតបាន​ប្រាប់ភារៈធារីសហ​រដ្ឋ​អាមេរិកថា​ការ​ភ័យ​ខ្លាចបាត់​បង់​អំណាច​និង​ផល​ប្រយោជន៍​សេដ្ឋកិច្ច​ អាច​ជា​អ្វីដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ក្រុម​ឧត្តម​សេនីយ៍​ទាំង​នេះគេចចេញពី​តុចរចា។

ទូរ​លេខ​កាល​ពី​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៨ បាន​ផ្តល់​ទស្សនៈ​ដ៏​ម៉ឺង​ម៉ាត់​ពី​ខាង​រដ្ឋា​ភិបាល​និង​ក្រុមប្រឆាំង។ ទូរលេខ​នេះ​ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ទៀត​ថា​ក្រុម​ឧត្តម​សេនីយ៍​ បន្ត​តោង​អំណាចតាមរយៈប្រព័ន្ធ​ដ៏​ទូ​លំ​ទូ​លាយនៃការ​ឧបត្ថម្ភសេដ្ឋកិច្ច​ដែល​ប្រដូច​ទៅ​នឹង​ក្រុមជន​អន្ធពាល ​ឬ​ម៉ា​ហ្វី​យ៉ា។ ទូរ​លេខ​នេះ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ពាក្យ​ចចាម​អារ៉ាម​ស្តី​ពី​ការ​បែក​បាក់​នៅ​ថ្នាក់​លើ​នៃរដ្ឋាភិ​បាលយោធា ​បាន​ចេញ​ពី​អ្វី​ដែល​ទូរ​លេខ​នេះ​បាន​ពិពណ៌នា​ថា​ជា​ការ​វិភាគ​គ្មាន​ប្រភព​ព័ត៌​មាន និង​ជា​ការ​គិត​ដែល​មិន​អាច​ទៅរួច​ពី​សំណាក់ក្រុម​និ​រទេស​ជាតិ​ភូមា​និង​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍ខាង​ក្រៅ​ប្រទេស។ ទូរលេខ​នេះ​បាន​ថ្លែង​ថា​ខណៈ​ដែលមាន​ការ​មិន​ចុះ​សម្រុង​គ្នា​មួយ​ចំនួន​ ឧត្តម​សេនីយ៍ទាំង​នេះ​នៅ​រួម​គ្នាដោយ​សារតែ​ផលប្រយោជន៍​ផ្ទាល់​ខ្លួនពួក​គេ។

ប៉ុន្តែ​ មាន​ការ​បែក​បាក់​គ្នា​ដែរ​នៅ​ក្នុង​ចលនា​គាំ​ទ្រ​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​របស់​ភូមា។ ទូរ​លេខក៏​បានឲ្យ​ដឹង​ដែរ​ថា​ខណៈ​ដែល​លោក​ស្រីអ៊ុង សាន​ស៊ូ​គ្យី មាន​ប្រជាប្រិយ​ភាព​យ៉ាង​ខ្លាំង​តែ​ គណបក្ស​សម្ព័ន្ធ​ភាព​ជាតិ​ដើម្បី​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ (National League for Democracy) របស់​លោក​ស្រី មិន​មានកម្រិត​ដូច​លោក​ស្រី​ទេ។ ទូរ​លេខ​បាន​បញ្ជាក់​ដែរ​ថា​មនុស្ស​ជំនាន់​ក្រោយ មិន​សប្បាយចិត្តជាមួយ​នឹងគណបក្ស​នេះ​ដែល​អនុវត្ត​តាម​ឋានានុ​ក្រម​យ៉ាង​តឹង​រ៉ឹង​ និង​គ្រប់​គ្រង​ដោយសកម្ម​ជន​វ័យ​ចំណាស់ ដែល​ខក​ខាន​មិនបានស្តាប់​គំនិតរបស់​សកម្មជន​ក្មេងៗ​របស់​ពួក​គេ។

លោក​ស្រី អ៊ុង សាន​ស៊ូ​គ្យី ត្រូវ​បាន​ដោះ​លែង​ពី​ការ​ឃុំ​ឃាំងក្នុង​ផ្ទះរយៈ​ពេល​៧​ឆ្នាំ ​កាល​ពី​ខែ​មុន​ ក្រោយ​ពីការ​បោះ​ឆ្នោត។ គណបក្ស​របស់​លោក​ស្រី បាន​ធ្វើ​ពហិការ​មិន​ចូល​រួម​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ដែល​ក្រុមអ្នក​រិះ​គន់និយាយ​ថា​ ត្រូវ​បាន​រៀប​ចំ​ដើម្បី​ធានា​ឲ្យ​មាន​សម្លេង​ភាគ​ច្រើនសម្រាប់​ក្រុម​ឧត្តម​សេនីយ៍។​ តែ​ទោះ​យ៉ាង​ណា​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​បែប​នោះ​ត្រូវ​បាន​រិះ​គន់ពី​សំណាក់​សមាជិក​គណបក្ស​វ័យ​ក្មេង​មួយ​ចំនួន​ហើយ​សកម្មជន​វ័យ​ក្មេងដែល​អាក់​អន់​ចិត្តមួយចំនួន​បាន​ផ្តាច់ចេញ​ពី​គណបក្ស​សម្ព័ន្ធ​ភាព​ជាតិ​ដើម្បី​លទ្ធិ​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​ ហើយបានចូល​រួម​ការ​បោះឆ្នោត។

ឯកសារ​របស់គេ​ហ​ទំព័រWikiLeaks ​ក៏​បាន​លើក​ឡើង​ពីលទ្ធភាព​នៃ​សហ​ប្រតិបត្តិ​ការ​នុយ​ក្លេ​អ៊ែរកូរ៉េ​ខាង​ជើង​និងការ​ជួយ​ឧបត្ថម្ភ​កម្ម​វិធីកាំ​ជ្រួច​ទៅ​ឲ្យ​ភូមា។ តែ​ទោះ​យ៉ាង​ណា​នៅ​ក្នុងទូរ​លេខ មិន​បាន​ផ្តល់​ការ​អះ​អាង​ច្បាស់​លាស់ពី​របាយការណ៍​ទាំង​នោះ​ទេ៕

ប្រែសម្រួល​ដោយ​ លី សុខឃាង

XS
SM
MD
LG