ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

ជម្រើស​​ទណ្ឌ​កម្ម​​ប្រឆាំង​​នឹង​ប្រធានា​ធិបតី​ អាយវ៉ូរី ខូស្ត


កងទ័ព​​រក្សា​សន្តិភាព​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​​ រក្សា​សណ្តាប់ធ្នាប់​ក្នុង​ទីក្រុង​ អាប៊ីចាន់​ ​ក្នុង​ពេល​មាន​ការព្រួយបារម្ភ​ ក្រោយពី​មាន​អំពើ​ហិង្សា​ក្រោយ​ការបោះឆ្នោត​ នៅថ្ងៃ​ទី២៩​ខែធ្នូ​កន្លង​ទៅ​នេះ។

ទីក្រុង​ប៉ារីស៖ ​សហ​គមន៍​អន្តរ​ជាតិគាប​សង្កត់ លោក​ ឡរ៉ិន បាហ្កបូ (Laurent Gbagbo) ដែល​ជាប្រធានា​ធិបតីនៃ​ប្រទេស​ ​អាយវ៉ូរី ខូស្ត (Ivory Coast) ​ឲ្យ​ចុះ​ចេញពី​ដំណែង ដោយ​ជ្រើស​យក​ទណ្ឌកម្ម​សេដ្ឋ​កិច្ច​ និង​នយោ​បាយធ្វើ​ជា​មធ្យោបាយ។

ជាង​មួយ​ខែមក​ហើយ​ ចាប់​តាំង​ពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើស​រើស​ប្រធានា​ធិបតី អាយវ៉ូរី ខូស្ត (Ivory Coast) ដែល​ប្រទេស​ភាគ​ច្រើនចាត់​ទុក​ថា ​លោក​ អាឡាសាន វ៉ាតារ៉ា (Alassane Ouattara) ជា​អ្នកឈ្នះ។ ប៉ុន្តែ​ លោកប្រធានា​ធិបតីដែល​កំពុងកាន់អំណាច​ ឡរ៉ិន បាហ្កបូ (Laurent Gbagbo) បាន​ក្រាញ​ននៀល​មិន​ព្រមបោះ​បង់ចោល​អំណាចទេ។ លោក​មាន​ពេល​បន្ថែមទៀត​រហូត​ដល់​ថ្ងៃអង្គារ បន្ទាប់​ពី​គណៈ​ប្រតិ​ភូនៃក្រុមមេដឹក​នាំ​ប្រទេសអាហ្រ្វិក​ខាង​លិច បរាជ័យ​ក្នុង​ការ​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​ឲ្យលោកចុះ​ចេញ​ពី​ដំណែង។ ការ​គំរាម​កំហែងធ្វើអន្តរា​គមន៍យោ​ធាពី​ក្រុម​ប្រទេស​ក្នុងតំបន់​អាហ្រ្វិក​ខាង​លិច ដែល​ហៅ​កាត់​ជា​ភាសា​អង់​គ្លេសថា ECOWAS ត្រូវ​បានផ្អាកមួយ​រយៈ​សិន ខណៈដែល​ការ​ចរចា​កំពុងបន្ត។

ប៉ុន្តែ លោក នុ អាគុអឺតេហ៍ (Nu Akuetteh) អ្នកវិភាគមួយរូបដែលមាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋ​ធានីវ៉ាស៊ីន​តោន និយាយថា ការ​ថ្កោល​ទោស​លោក បាហ្កបូ ជា​អន្តរ​ជាតិកំពុង​តែ​មានសភាព​ខ្លាំង​ឡើង។ អាគុអឺតេហ៍ គឺ​ជា​អតីត​នាយក​អង្គ​ការសកម្មភាពអាហ្រ្វ៊ិក (Africa Action) ដែល​ជា​អង្គការក្រៅ​រដ្ឋា​ភិបាលមួយ​របស់​សហ​រដ្ឋ​អា​មេ​រិក​ ហើយបានចំណាយ​ពេលជាច្រើន​ឆ្នាំ​ធ្វើ​ការ​នៅ​អាហ្រ្វិក​ខាង​លិច។ លោក​ថ្លែង​ថា៖

«ទ្វី​ប​អាហ្រ្វិក​មាន​វិបត្តិស្រដៀង​គ្នាជា​ច្រើន។ ប៉ុន្តែ ករណី​មួយ​នេះ​មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស​ខុសពី​គេ ដោយ​វាបាន​បង្ហាញ​ថាតើ​ ​សហគមន៍​អា​ហ្រ្វិក ​និងក្រុម​ប្រទេសក្នុង​តំបន់​អាហ្រ្វិកខាងលិច សហការ​គ្នា​យ៉ាង​ដូច​ម្តេច​ក្នុង​ការ​ជំរុញ​ឲ្យលោក បាហ្កបូ ​ចុះ​ចេញ​ពី​ដំណែង»។

សម្រាប់​ពេល​នេះ សម្ពាធសេដ្ឋ​កិច្ច ​និង​នយោបាយ​គឺជា​មធ្យោ​បាយនៃ​ជម្រើស។ សហព័ន្ធអឺរ៉ុប ​និងសហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​ បានរិតត្បិត​លើ​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​របស់​លោក បាហ្កបូ និងបក្ខពួករបស់​លោក។​ ធនាគារពិភព​លោកបានបង្កកប្រាក់កម្ចីទៅ​ឲ្យប្រទេស​ អាយវ៉ូរី​ ខូស្ត ហើយធនាគារកណ្តាលអា​ហ្រ្វិកខាងលិច បានបង្វែរ​ការគ្រប់​គ្រង​ប្រាក់​បំរុង​របស់រដ្ឋ​ទៅ​ឲ្យ​លោក វ៉ាតារ៉ា។

ប្រទេស​បារាំង​ កាណាដា សហព័ន្ធ​អឺរ៉ុប និង​អង្គ​ការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ ឈប់​ទទួល​ស្គាល់ឯក​អគ្គ​រដ្ឋ​ទូត​របស់​លោក បាហ្កបូ ទៀត​ហើយ។ ឯក​អគ្គ​រដ្ឋ​ទូត​ប្រចាំ​នៅ​អង្គសហ​ប្រជា​ជាតិ ដែល​លោក វ៉ាតារ៉ា​ ទើប​តែង​តាំង​ថ្មី បាន​ចាប់​ផ្តើម​ការ​ងារ​របស់​ខ្លួន​រួច​ហើយ។​កាសែត​ ឡឺ ហ្វ៊ីហ្ការ៉ូ (Le Figaro) ​របស់​បារាំង​បាន​រាយ​ការណ៍​ថា សហព័ន្ធ​អឺរ៉ុប​ប្រហែល​ជា​ដាក់​ទណ្ឌ​កម្ម​ថ្មី​បន្ថែម​ទៀត​នៅ​ដើម​ខែ​មករា​នេះ ប្រសិន​បើ​លោកបាហ្កបូ មិន​ព្រម​ចុះ​ចេញ​ពី​អំណាច។

លោក អាគុអឺតេហ ជឿ​ជាក់​ថា ​ទណ្ឌ​កម្ម​តឹង​តែង​ជាង​នេះ​បន្ថែម​ទៀតត្រូវ​តែ​មាន​នាពេល​ឥឡូវ​នេះ ដែល​រួម​បញ្ចូល​ទាំង​ការ​បង្កក​គណនីធនាគារ​ក្រៅ​ប្រទេស​របស់​លោក បាហ្កបូ និង​ភរិយា​របស់​លោក​ផង។ លោកមាន​ប្រសាសន៍​ថា៖

«ខ្ញុំ​យល់​ស្រប​ទាំង​ស្រុង​ថា យើង​ត្រូវ​តែ​ព្យាយាមដាក់​ទណ្ឌ​កម្ម​ជា​មុនសិន។ ប៉ុន្តែ​ ​ទណ្ឌ​កម្ម​នោះ​ត្រូវ​តែ​ធ្ងន់​ធ្ងរ។ ខ្ញុំគិត​ថា​ ទណ្ឌ​កម្ម​កន្លង​មក​ធ្វើ​ឡើង​មិន​រហ័ស ​និងធ្ងន់​ធ្ងរគ្រប់​គ្រាន់នៅ​ឡើយ​ទេ»។

លោក វ៉េណានស៍ កូណាន (Venance Konan) ដែលជា​អ្នក​និពន្ធ​ និង​ជា​អ្នក​កាសែត​ឯក​រាជ្យ​ជាតិ​ អាយ​វ៉ូរី ខូស្ត​ ដ៏​ល្បី​ល្បាញ​មួយ​រូប​ ដែល​មាន​មូល​ដ្ឋាន​នៅ​ក្នុង​ទី​ក្រុងអាប៊ីដ្យាន (Abidjan) ​បាន​យល់​ស្រប​នឹង​តម្រូវ​ការ​នៃ​ការ​ដាក់​ទណ្ឌ​កម្ម​ផ្នែក​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ឲ្យបានខ្លាំង​ក្លា​ជាងនេះបន្ថែមទៀត ដោយ​លោក​បាន​ថ្លែង​ថា៖

«យើង​សង្ឃឹម​ថា សហ​គមន៍​អន្តរ​ជាតិ​នឹង​បង្កើន​សម្ពាធ ហើយ​យើង​សង្ឃឹម​ថា​សម្ពាធ​នេះ​នឹង​មាន​ប្រសិទ្ធិភាព។​ សម្ពាធ​នេះ​នឹងមិន​មាន​ប្រសិទ្ធិភាព​លើលោកបាហ្កបូទេ ពី​ព្រោះ​ខ្ញុំ​គិត​ថា គាត់​គឺ​ពិត​ជាមនុស្ស​ផ្តេសផ្តាសណាស់ ប៉ុន្តែសម្ពាធនេះត្រូវ​មាន​ប្រសិទ្ធិភាព​លើ​ពួក​យោធា​ដែល​ការ​ពារ​គាត់»។

លោក កូណាន និយាយ​ថា ការ​រឹត​បន្តឹង​ផ្នែក​ហិរញ្ញ​វត្ថុនឹង​ដក​ហូត​មធ្យោ​បាយ​របស់លោក បាហ្កបូ ក្នុង​ការ​បើកប្រាក់​ខែឲ្យ​ពួក​ទាហាន​ទាំង​អស់​នោះ។ ប្រសិនបើ​ពួក​គេ​មិនបានទទួល​បាន​ប្រាក់​ខែ ពួក​គេប្រហែលជា​ប្រឆាំង​តបនឹង​គាត់​វិញ។

ក្នុង​ពេល​ជា​មួយ​គ្នា​នោះ​ ក្រុម​អ្នក​សង្កេត​ការ​ណ៍បាន​ព្រមាន​ថា ជម្រើស​មួយ​ទៀត​នោះគឺ​ថា អន្តរា​គមន៍​ផ្នែក​យោ​ធា​ដើម្បី​បណ្តេញ​លោក បាហ្កបូ ចេញ​ពី​អំណាច អាច​នឹង​បង្ក​ឲ្យ​មានការ​ប្រយុទ្ធ​រាលដាលទៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ផ្សេងៗ​ទៀត​ក្នុង​ទ្វី​ប​អាហ្រ្វិក។​ កូណា​ន ថ្លែង​ថា៖

«យើងបារម្ភ​ថា ជម្រើស​ផ្នែក​យោធា​អាច​បង្ក​ឲ្យស្លាប់​មនុស្ស​យ៉ាង​ច្រើន។ ប៉ុន្តែ​ នៅ​ទី​បំផុត​ ប្រសិន​បើទណ្ឌ​កម្ម​ និង​សម្ពាធ​អន្តរ​ជាតិ គ្មាន​ប្រសិទ្ធិភាព​លើ​លោក ​បាហ្កបូ នោះ​ ជម្រើស​ផ្នែក​យោ​ធា​ប្រហែល​ជា​ជម្រើស​ចុង​ក្រោយ»។

ខណៈ​ដែល​ពេល​វេលា​បាន​អូស​បន្លាយ អ្នក​វិភាគ អាគុអឺតេហ និយាយ​ថា អំណាចនឹងស្ថិតក្នុង​ដៃ​របស់​លោក បាហ្កបូ។ បន្ទាប់​ពី​ជម្លោះ​អស់​រយៈ​ពេល​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ ប្រជា​ពលរដ្ឋ​អាយវ៉ូរី​ ខូស្ត មាន​ការ​នឿយ​ណាយ។​ ហើយ​លោក បាហ្កបូ ​ជំនាញខាងពន្យា​ពេល ដើម្បីខ្លូន​អាច​បន្ត​កាន់អំណាច​រយៈ​ពេល​៥​ឆ្នាំ​បន្ថែម​ទៀត បន្ទាប់​ពី​អណត្តិ​ប្រធានា​ធិបតី​របស់គាត់អស់​សុពល​ភាព។ លោក​ អាគុអឺតេហ​និយាយថា៖

«គាត់​គិត​ថា ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​នឹង​បាត់​បង់​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍ ហើយសហ​គមន៍​អន្តរ​ជាតិ​នឹង​ប្តូរ​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍​របស់គេ​ទៅ​កន្លែង​ផ្សេង​ទៀត»។

ប្រសិន​បើទណ្ឌ​កម្ម​បរា​ជ័យ អ្នក​វិភាគ​ជន​ជាតិ​បារាំង​លោក ប៊ូម៉ូដ (Bourmaud) និយាយ​ថា វា​នឹង​បង្ហាញ​អំពី​ភាព​មាន​កម្រិត​នៃ​ការងារ​ការទូត​អន្តរ​ជាតិ​ និង​ការ​រួបរួម​នៃ​ទ្វីប​អាហ្រ្វិក។ ប៉ុន្តែ លោក​ជឿ​ជាក់​ថា ប្រសិន​បើ​ទណ្ឌ​កម្ម​ជោគ​ជ័យ វា​អាច​បង្កើត​ជា​គំរូ​មួយ​សម្រាប់ដោះ​ស្រាយ​វិបត្តិ​នៅ​ក្នុង​ទ្វីប​អាហ្រ្វិក​នា​ពេល​អនាគត៕

ប្រែ​សម្រួល​ដោយ​ ឌី​ ខាំ​បូលី

XS
SM
MD
LG