ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

ឥណ្ឌា​បង្រៀន​ប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ​ក្មេង​ខ្ចី​អំពី​របៀប​ធ្វើ​ការ​បោះ​ឆ្នោត


លោក​ Manmohan​ Singh​​(ស្តាំ)​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ឥណ្ឌា​ថ្លែង​ទៅកាន់​បណ្តាញ​ផ្សាយព័ត៌មានស្តីពីសម័យ​ប្រជុំសភា​​ក្នុង​​រដ្ឋធានី​​ញូដ្លែលី​ ​ថ្ងៃទី​១​ ខែ​សីហា​ ឆ្នាំ​២០១១។

ប្រទេស​ឥណ្ឌា​ ដែល​ជា​ប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ​ធំ​ជាង​គេ​ក្នុង​ពិភពលោក​កំពុង​បង្រៀន​ប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ​ថ្មី​ថ្មោង​ជា​ច្រើន​ពី​ជុំ​វិញ​ពិភពលោក​ អំពី​សិល្បៈ​នៃ​ការ​ធ្វើ​ការ​បោះឆ្នោត។​ ដូច​ដែល​ Anjana​ Pasricha​ រាយការណ៍​ពី​ទី​ក្រុង​ ញូ​ ឌែលី​ (New​ Delhi)​ មក​ថា​ ដោយ​មាន​ចំនួន​អ្នក​បោះឆ្នោត​ដ៏​ច្រើន​ក្រៃលែង​ ដល់​ទៅ​ជាង​ ៧០០​ លាន​នាក់​ ឥណ្ឌា​មាន​កិត្តិនាម​ថា​ជា​ប្រទេស​ដែល​បាន​ធ្វើ​ការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី​និង​យុត្តិធម៌។ក្នុង​ពេល​ ៤៧​ ឆ្នាំ​កន្លង​ទៅ​នេះ​ មន្រ្តី​ជាន់​ខ្ពស់​បំផុត​ម្នាក់​នៃ​គណកម្មការ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​ឥណ្ឌា​ លោក​ ស៊ូរីនដឺរ​ គូម៉ារ​ ម៉ិនឌីរ៉ាតា​ (Surinder Kumar Mendiratta)​ បាន​ជួយ​ធ្វើ​ពង្រាង​ច្បាប់​និង​ប្រព័ន្ធ​ សម្រាប់​រៀបចំ​ធ្វើ​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស។​ ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​កន្លង​ទៅ​នេះ​ លោក​បាន​ចែក​រំលែក​ជំនាញ​ការ​របស់​លោក​ជា​មួយ​ប្រទេស​ ជាច្រើន​ មាន​រួម​ទាំង​ប្រទេស អាហ្វហ្កានិស្ថាន​ និង​ អៀរ៉ាក់​ ទៅ​ដល់​ មោរីស្យ៊ុស​(Mauritius)​ និង​ ប៊ូតង់​ (Bhutan)។

លោក​ ម៉ិនឌីរ៉ាតា​ និយាយ​ថា​ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ទាំង​នេះ​ជា​ច្រើន​ ការ​រៀបចំ​ធ្វើ​ការ​បោះឆ្នោត​ដែល​អាច​ជឿ​ទុក​ចិត្ត​បាន​ ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​ដែល​មិន​ធ្លាប់​មាន​ពី​មុន​ទេ។

«ការ​បោះឆ្នោត​គឺ​ជា​រឿង​ថ្មី​ទាំង​ស្រុង​សម្រាប់​ពួក​គេ។​ ពួក​គេ​មិន​ដែល​បាន​អនុវត្ត​ទេ។​ ពោល​គឺ​ការ​បោះឆ្នោត​ពិត​ប្រាកដ​ ការ​រៀប​តាំង​កន្លែង​បោះឆ្នោត​ របៀប​ចុះ​ឈ្មោះ​អ្នក​បោះឆ្នោត​ រួច​តើ​មាន​ការ​រៀបចំ​ មាន​វគ្គ​បណ្តុះ​បណ្តាល​ និង​មាន​បញ្ហា​ប្រភេទ​ណា​ខ្លះ​ដែល​អាច​កើត​ឡើង។​ ចំណុច​ទាំង​អស់​នេះ​ យើង​បាន​ប្រាប់​ឲ្យ​គេ​ដឹង»។

ដូច​គ្នា​និង​លោក​ ម៉ិនឌីរ៉ាតា​ មន្រ្តី​ដទៃ​ទៀត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​កំពុង​តែ​ជួយ​ប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ​ក្មេង​ខ្ចី​ជា​ច្រើន​ ធ្វើ​សេចក្តី​ព្រាង​អំពី​វិន័យ​និង​ទម្រង់ការ​ និង​រៀន​ឲ្យ​បាន​ចេះ​ស្ទាត់​អំពី​របៀប​ចាត់​ចែង​ការ​បោះឆ្នោត។​ កាល​ពី​ខែ​មិថុនា​ គណកម្មការ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​បាន​បង្កើត​វិជ្ជាស្ថាន​អន្តរជាតិ​សម្រាប់​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​និង​ចាត់​ចែង​ការ​បោះឆ្នោត​ (International​ Institute​ for​ Democracy​ and​ Election​ Management)​ នៅ​ក្នុង​ទី​ក្រុង​ ញូ​ ឌឺលី​ ដើម្បី​សម្រប​ទៅ​តាម​សំណើរ​កាន់​តែ​កើន​ឡើង​ពី​ប្រទេស​ជា​ច្រើន​ដែល​សុំ​ឲ្យ​បង្រៀន​មន្រ្តី​បោះឆ្នោត​របស់​ខ្លួន។​ មន្រ្តី​ពី​ប្រទេស​ កេនយ៉ា(Kenya)​ ជា​អ្នក​មក​ចូល​រួម​វគ្គ​បណ្តុះ​បណ្តាល​នៅ​ទី​នេះ​មុន​គេ។

ប្រព័ន្ធ​បោះឆ្នោត​នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​កំពុង​នាំ​ឲ្ប​មាន​ការ​ចាប់អារម្មណ៍​យ៉ាងច្រើន។​ នៅ​ក្នុង​ទស្សនកិច្ច​មួយ​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​កាល​ពី​ខែ​កក្កដា​ លោក​ស្រី​រដ្ឋមន្រ្តី​ការ​បរទេស​ សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ ហ៊ិលឡារ៉ី​ គ្លិនតុន​ Hillary Clinton)​ មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន​និង​ក្រុង​ ញូ​ ដែលី​ កំពុង​ធ្វើ​សហប្រតិបត្តិការ​និង​គ្នា​ដើម្បី​គាំទ្រ​ចលនា​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទៅ​រក​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ជា​ច្រើន​ ចាប់​តាំង​ពី​មជ្ឈឹម​បូព៌ា​ប្រទេស​ទៅ​ដល់ ទ្វីប​អាហ្វ្រីក​ខាង​ជើង។

«គណកម្មការ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​របស់​ឥណ្ឌា​ ដែល​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​បទដ្ឋាន​ខ្ពស់​បំផុត)​ក្នុង​សាកលលោក​អំពី​ការ​រៀបចំ​ធ្វើ​ការ​បោះឆ្នោត​នោះ​ (sound of applause)​ កំពុង​ចែក​រំលែក​ការ​អនុវត្តន៍​ដ៏​ល្អ​បំផុត​ជា​មួយ​សមភាគី​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ជា​ច្រើន​ជា​ស្រេច​ទៅ​ហើយ​ មាន​រួម​ប្រទេស​ អេហ្ស៊ីប​ (Egypt)​ និង​ អៀរ៉ាក់»។

គណកម្មការ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ដ៏​វែង​ឆ្ងាយ​មួយ​ ដើម្បី​ឲ្យ​បាន​សម្រេច​នូវ​បទដ្ឋាន​ខ្ពស់​ទាំង​នេះ។​ ក្នុង​រយៈ​ពេល​ជិត​បួន​ទសវត្សរ៍​ ក្រោយ​ការ​បោះឆ្នោត​ទូទៅ​ទី​មួយ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ១៩៥១​ អំពើ​ហិង្សា​ច្រើន​តែ​ធ្វើ​ឲ្យ​សៅហ្មង​ដល់​ការ​បោះឆ្នោត​ ហើយ​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​នាក់​ត្រូវ​បាត់​បង់​ជីវិត​នៅ​ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍​ដែល​ទាក់​ទង​និង​ការ​បោះឆ្នោត។​ បទ​ចោទ​ប្រកាន់​អំពី​ការ​ក្លែង​ និង​ការ​បន្លំ​សន្លឹក​ឆ្នោត​មាន​ធ្វើ​ពាស​ពេញ​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋ​ដាច់​ស្រយាល​និង​ជនបទ។​ នៅ​ក្នុង​កន្លែង​ទាំង​នេះ​ មាន​ការ​តវ៉ា​អំពី​ «ការ​ដណ្តើម​យក​បន្ទប់​បោះឆ្នោត»​ គឺ​ជា​ករណី​មួយ​ដែល​ជន​ឧក្រិដ្ឋ​ទាក់​ទង​ជា​មួយ​គណបក្ស​នយោបាយ​ណា​មួយ​ធ្វើ​ការ​បំភិត​បំភ័យ​អ្នក​បោះឆ្នោត​ រួច​ច្រក​បំពេញ​សន្លឹក​ឆ្នោត​ដែល​គាំទ្រ​បេក្ខជន​គណបក្ស​នោះ​ទៅ​ក្នុង​ប្រអប់​សន្លឹក​ឆ្នោត។​ ក៏​ប៉ុន្តែ​ក្នុង​ពេល​ពីរ​ទសវត្សរ៍​ចុង​ក្រោយ​ គណកម្មការ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​បាន​សំអាត​ឥរិយាបថ​របស់​ខ្លួន។​ អំពើ​ហិង្សា​បាន​ចុះ​មក​នៅ​ទាប​បំផុត​ ដោយ​ធ្វើ​ការ​បោះឆ្នោត​បន្តៗ​គ្នា​ជា​ច្រើន​សប្តាហ៍​ជាជាង​ច្រើន​ថ្ងៃ​ ដើម្បី​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​កម្លាំង​សន្តិសុខ​អាច​ប្តូរ​ពី​កន្លែង​មួយ​ទៅ​កន្លែង​មួយ​បាន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ដ៏​ធំ​ធេង​នេះ​ ដើម្បី​ទៅ​ជួយ​ការ​ពារ​សន្តិសុខ។​ ការ​បោះឆ្នោត​ទូទៅ​ ឆ្នាំ​ ២០០៩​ បាន​ប្រព្រឹត្ត​ធ្វើ​ក្នុង​ប្រាំ​ដំណាក់​ មាន​រយៈ​ពេល​មួយ​ខែ។

កត្តា​មួយ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ភាព​ខុស​គ្នា​ដ៏​សំខាន់​ជាង​គេ​គឺ​ប្រហែល​ដោយ​សារ​ការ​ចាប់​ប្រើ​ប្រព័ន្ធ​បោះឆ្នោត​អេឡិចទ្រោនិក​ (electronic)។​ នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​ អ្នក​បោះឆ្នោត​គ្រាន់​តែ​សង្កត់​លើ​គ្រឿង​ចុច​មួយ​នៅ​លើ​ម៉ាស៊ីន​អេឡិចទ្រោនិក​ ជាជាង​បោះត្រា​លើ​សន្លឹក​ឆ្នោត​ប្រពៃណី។

លោក​ វី​ អេះ​ សំផាត់​ (V.S. Sampath)​ ស្នងការ​បោះឆ្នោត​ និយាយ​ថា​ ម៉ាស៊ីន​បោះឆ្នោត​អេឡិចទ្រោនិក​ ឬ​ហៅ​កាត់​ថា​ EVM​ ស្ទើរ​តែ​បាន​បំបាត់​ការ​លួច​បន្លំ​និង​អំពើ​ក្លែង​ក្លាយ​ដទៃ​ទៀត​ទាំង​ស្រុង។

«កាល​ពី​មុន​ នៅ​ពេល​ប្រើ​ប្រអប់​សន្លឹក​ឆ្នោត​ ក្រុម​អ្នក​ឥត​សណ្តាប់​ធ្នាប់​ខ្លះ​អាច​ចូល​ទៅ​កន្លែង​បោះឆ្នោត​ នៅ​ពេល​កន្លះ​ម៉ោង​ឬ​ ៤៥​នាទី​ចុង​ក្រោយ​ នៅ​ពេល​ដែល​កន្លែង​ទាំង​នោះ​មាន​សភាព​ដូច​ជា​អស់​មនុស្ស​ហើយ​ --​ រួច​អ្វី​ដែល​យើង​ហៅ​ថា​ ការ​ដណ្តើម​យក​បន្ទប់​បោះឆ្នោត​ បាន​កើត​ឡើង។​ សម្រាប់​សន្លឹក​ឆ្នោត​ដែល​មិន​ទាន់​បោះត្រា​ ពួក​គេ​ឈរ​ច្រក​បំពេញ​ប្រអប់​សន្លឹក​ឆ្នោត​ ដែល​ទាំង​អស់​នេះ​អាច​ធ្វើ​ហើយ​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ ១៥​ ឬ​ ២០​នាទី​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។​ ម៉ាស៊ីន​ EMV​ បាន​ដើរ​តួនាទី​ជា​អ្នក​ការ​ពារ​មិន​ឲ្យ​មាន​ការ​ដណ្តើម​យក​បន្ទប់​បោះឆ្នោត។ល។​ ម៉ាស៊ីន​ទាំង​នោះ​មាន​ភាព​រ៉ឹង​មាំ​ណាស់​ ទោះ​បី​ជា​មាន​អ្នក​ណា​ចង់​ចាប់​យក​ម៉ាស៊ីន​នេះ​ក៏​ដោយ​ក៏​គេ​មិន​អាច​បំផ្លាញ​ទិន្នន័យ​នៅ​ក្នុង​នោះ​បាន​ដែរ។​ គេ​អាច​ស្រង់​យក​មក​វិញ​បាន​ទាំង​អស់»។

មន្រ្តី​បោះឆ្នោត​និយាយ​ថា​ ទោះ​បី​ជា​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍​ជា​ច្រើន​នៅ​ចូល​ចិត្ត​ប្រើ​សន្លឹក​ឆ្នោត​ក្រដាស​ក៏​ដោយ​ ក៏​ពួក​គេ​មាន​ទំនុក​ទុក​ចិត្ត​ថា​ ម៉ាស៊ីន​ដែល​ធ្វើ​ក្នុង​ស្រុក​មិន​អាច​ចូល​លួច​បន្លំ​ក្លែង​ក្លាយ​បាន​ទេ​ ហើយ​កំពុង​ដើរ​តួនាទី​ដ៏​សំខាន់​មួយ​នៅ​ក្នុង​ការ​ធានា​ឲ្យ​មាន​ការ​បោះឆ្នោត​ប្រកប​ដោយ​យុត្តិធម៌​ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​មួយ​ដែល​មាន​អ្នក​បោះឆ្នោត​មាន​ឬស​គល់​ខុស​ប្លែក​គ្នា​យ៉ាង​ច្រើន។

ប្រទេស​ ប៊ុយតង់​ និង​ ណេប៉ាល់​ (Nepal)​ ក៏​បាន​ប្រើ​ម៉ាស៊ីន​បោះឆ្នោត​ធ្វើ​នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​ នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ដែរ។​ ប្រទេស​ខ្លះ​ ដូច​ជា​ បង់ក្លាដេស្ហ​ (Bangladesh)​ នីស្ហេរីយ៉ា​ (Nigeria)​ កិនញ៉ា​ និង​ កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង​ក៏​បាន​សំដែង​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍​ក្នុង​ការ​ទិញ​ម៉ាស៊ីន​ទាំង​នេះ​ដែរ។

មន្រ្តី​បោះឆ្នោត​និយាយ​ថា​ នៅ​មាន​បញ្ហា​ខ្លះ​ដែល​ត្រូវ​ដោះ​ស្រាយ។​ ឧទាហរណ៍​ដូច​ជា​ ពួក​គេ​ចង់​បំបាត់​លទ្ធភាព​នៃ ការ​សូក​ប៉ាន់​ឬ​ការ​ទិញ​សន្លឹក​ឆ្នោត​ដោយ​បេក្ខជន។​ ក៏​ប៉ុន្តែ​សេចក្តី​សម្រេច​ជា​សរុប​ទៅ​គឺ​ថា​ ទោះ​បី​ជា​មាន​ការ​រអាក់​រអួល​ខ្លះ​ក៏​ដោយ​ ក៏​ប្រព័ន្ធ​ប្រជាធិបតេយ្យ​របស់​ឥណ្ឌា​ពឹង​ផ្អែក​ទៅ​លើ​ការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី​និង​យុត្តិធម៌។

មន្រ្តី​ដូច​ជា​លោក​ ម៉ិនឌីរ៉ាតា​ ជា​ដើម​ មាន​សេចក្តី​ត្រេកអរ​ ដោយ​សារ​មេរៀន​ដែល​អស់​លោក​បាន​រៀន​អស់​ពេល​ជា​ច្រើន​ទសវត្សរ៍​ ឥឡូវ​នេះ​កំពុង​ជួយ​ដល់​ប្រទេស​ដទៃៗ​ទៀត។

«មនុស្ស​គ្រប់​រូប​ក្រឡេក​មើល​មក​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​ថា​ជា​មេ​ដឹកនាំ​មួយ​ ....​រឿង​នេះ​ពិត​ជា​ធ្វើ​ឲ្យ​យើង​មាន​មោទនភាព។​ យើង​ជា​អ្នក​លក់​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ»។

ហើយ​មន្រ្តី​ជា​ច្រើន​នាក់​ដូច​រូប​លោក​ សង្ឃឹម​ថា​នឹង​អាច​ធ្វើ​ការ​ជា​មួយ​ប្រទេស​ជា​ច្រើន​ទៀត​ ក្នុង​ពេល​ច្រើន​ឆ្នាំ​ទៅ​ខាង​មុខ​ ដើម្បី​ជួយ​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ឲ្យ​អាច​ចាក់​ឬស​បាន​រ៉ឹងមាំ​ជាង​មុន៕

ប្រែ​សម្រួល​ដោយ ជឹង ប៉ូជីន

XS
SM
MD
LG