ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

បញ្ហា​រសើប​នៅ​មាន​ក្នុង​ការ​ខ្វែង​គំនិត​របស់​សមាជិក​អាស៊ាន​

  • សុខ ខេមរា

វ៉ាស៊ីនតោន​៖ ទោះបីជា​សមាគម​អាស៊ាន​ប្តូរផ្តាច់​ដើម្បី​ធ្វើឲ្យ​សេចក្តី​ប្រកាស​អំពី​សិទ្ធិមនុស្ស​ មួយ​មានបទដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​ក៏​ពិតមែន​ តែបញ្ហា​រសើប​មួយចំនួន​ដែលជា​បញ្ហា​ របស់​ប្រទេស​ជា​សាមាជិក​អាស៊ាន​មួយ​ចំនួន​កំពុងតែ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ការ​ខ្វែង​គំនិត​គ្នា​ ហើយក៏​មិន​ត្រូវ​បាន​ដាក់​បញ្ចូល​នៅ​ក្នុង​សេចក្តី​ព្រាង​សេចក្តី​ប្រកាស​ ឬ​ចែង​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់​លាស់​នោះ​ដែរ។​

ក្រុមមន្ត្រី​ធ្វើ​កិច្ចការ​ខាង​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ក្នុង​តំបន់​និយាយ​ថា​ បញ្ហាទាំង​នេះ​អាចទាញ​ឲ្យក្រម​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ថ្មីនេះ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​បទដ្ឋាន​អន្តរជាតិ។​

សេចក្តី​ព្រាង​សេចក្តី​ប្រកាស​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​កាលពី​ថ្ងៃទី​២៦​ខែ​មិថុនា​ឆ្នាំ​ ២០១២​ដែល​មាន​៦​ទំព័រ​ ហើយ​ដាក់ពាក្យ ​«Confidential» ​ឬសម្ងាត់​លើគ្រប់​ទំព័រ​នោះ​បាន​បញ្ជាក់​ពី​ការប្តេជ្ញា​ចិត្តរបស់​សមាជិក​អាស៊ាន​ទាំង​១០​ប្រទេស​ក្នុងការ​អនុវត្តន៍​ការ​គោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ភាព​ប្រសើរ​ឡើង​នូវ​ការ​គោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ក្នុង​តំបន់។ ​សេចក្តីព្រាង​ដដែល​នោះ​មាន​រៀបរាប់​ពី​គោល​ការណ៍​ជា​ទូទៅ​នៃ​សិទ្ធិ​នយោបាយ​ និង​ពលរដ្ឋ​សិទ្ធិ​ចំពោះ​សេដ្ឋកិច្ច​ សង្គម​ និង​វប្បធម៌​ សិទ្ធិ​ដើម្បី​ការ​អភិវឌ្ឍ​និង​សិទ្ធិ​ដើម្បី​សន្តិភាព។​ ក៏ប៉ុន្តែ​បញ្ហា​មួយ​ចំនួន​ដែល​ក្រុមមន្ត្រី​សង្គម​ស៊ីវិល​ក្នុង​តំបន់​បារម្ភថា​អាចមាន​លក្ខណៈ​ក្រោម​បទដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​ហើយ​ចែង​មិនច្បាស់​ឬក៏​មិន​បាន​បញ្ចូល​ក្នុង​សេចក្តីព្រាង​សេចក្តី​ប្រកាស​សិទ្ធិ​មនុស្ស។​

បញ្ហា​ទាំង​នោះ​រួមទាំង​សិទ្ធិ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ សិទ្ធិ​ខាង​ផ្លូវភេទ​ ហើយ​និង​បញ្ហា​សន្តិសុខ ​សន្តិភាព​ វប្បធម៌ ​សីលធម៌ ​ជា​ដើម ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុងការ​ប្រទាញ​ប្រទង់គ្នា​ មុន​ពេល​សេចក្តីប្រកាស​ស្តី​សិទ្ធិមនុស្ស​អាស៊ាន​ត្រូវ​អនុម័ត​ នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​នៅ​ខែវិច្ឆកាឆ្នាំនេះ ។​

ថ្លែង​ប្រាប់​វីអូអេ​តាម​រយៈ​សារ​អេឡិចត្រូនិច ​លោក ​រ៉ាហ្វែនឌី យ៉ាមីន​ (Rafendi Djamin) ​មន្ត្រី​តំណាង​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី​នៃ​គណៈ​កម្មាការ​អន្តរ​រដ្ឋាភិបាល​ អាស៊ាន​ ស្តីពី​បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ ហៅកាត់​ថា​ អៃចា​(AICHR)​ បាន​ទទួល​ស្គាល់​ថា​ មាន​បញ្ហាច្រើន​ក្នុង​សេចក្តីព្រាង​សេចក្តី​ប្រកាស​សិទ្ធិមនុស្ស​អាស៊ាន​ដែល​ត្រូវ​ពិភាក្សា​ដើម្បី​កែ​សម្រួល​និង​ទាមទារ​រកការ​យល់ព្រម​រួមគ្នា​ដើម្បី​ដាក់​បញ្ចូល​ចំណុច​ខ្វែងគ្នា​ទាំង​នោះ។​

«ក្នុងឋានៈ​ជា​តំណាង​អៃចា​នៃ​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី​ ខ្ញុំមាន​ក្តីបារម្ភ​ដូចគ្នា​ទាក់ទង​ នឹង​ចំណុច​សំខាន់ៗ​ទាំងនោះ។​ ដូចខ្ញុំ​បាន​ពន្យល់​ខាងដើម​គឺថា​ មាន​មាត្រា​ខ្លះ​ដែល​នៅ​តែត្រូវ​ការ​ពិភាក្សា​ឡើងវិញ​ឲ្យ​បាន​ដិតដល់​ដោយ​អៃចា​ ដើម្បី​ធ្វើឲ្យ​ សេចក្តី​ប្រកាស​នេះ​បានប្រសើរ​ឡើង​ ហើយ​ធ្វើឲ្យ​ប្រាកដប្រជាថា​មាត្រា​ទាំង​ឡាយ​នោះ​មិនធ្វើឲ្យ​ខូចខាត​ដល់​បទដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​ស្តីពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ មុន​ពេល​ អៃចា​ដាក់​សេចក្តីព្រាង​ទី២​ដល់​កិច្ចប្រជុំ​រដ្ឋមន្ត្រី​ការ​បរទេស​អាស៊ាន​ក្នុង​ទីក្រុង ញូយ៉ក​នៅខែ​កញ្ញា​នេះ»។​

លោក​ រ៉ាហ្វែនឌី ​យ៉ាមីន​ បាន​យល់​ឃើញ​ដែរ​ថា​ សីល​ធម៌សាធារណៈ​ និង​សន្តិ សុខជាតិ​ដែល​មាន​បញ្ហា​ មិនគួរ​ត្រូវ​ដាក់​បញ្ចូល​ក្នុង​សេចក្តី​ព្រាង​សេចក្តី​ប្រកាស​ ទេ។​ លោកថ្លែង​យ៉ាងដូច្នេះ​ដោយយោង​ទៅលើ​មាត្រាទី៨​នៃសេចក្តីព្រាង​សម្ងាត់ដែលបាន​ចែង​ថា៖​

«សិទ្ធិមនុស្ស ​និង​សេរីភាព​ជាមូលដ្ឋាន​នៃ​បុគ្គលម្នាក់ៗ​ត្រូវ​អនុវត្ត​ឲ្យ​ស្រប​នឹង​សិទ្ធិ​មនុស្ស​និង​សេរីភាព​ជាមូលដ្ឋាន​របស់អ្នកដទៃ​ដែរ។​ ការ​អនុវត្តសិទ្ធិ​មនុស្ស និង​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ជាមូលដ្ឋាន​នានា​ត្រូវ​ស្ថិត​នៅក្នុង​កម្រិត​ដូច​ដែល​មានចែង​ក្នុង​ច្បាប់​ជាស្រេច​ក្នុង​គោល​បំណង​ធានា​ដោយ​សមរម្យ​ចំពោះ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​និង​សេរីភាព​ជា​មូលដ្ឋាន​របស់​អ្នកដទៃ​ និង​ធ្វើតាម​តម្រូវការ​ដែល​សមស្រប​ទៅនឹង សន្តិសុខ​ជាតិ​ សណ្តាប់ធ្នាប់​សាធារណៈ ​សុខភាពសាធារណៈ​ សីលធម៌ ​សាធារណៈ​ក៏ដូច​ជា​សុខុមាលភាព​ទូទៅ​នៃ​មនុស្ស​ក្នុង​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ»។​

លោក ​រ៉ាហ្វែនឌី យ៉ាមីន​ទទួល​ស្គាល់​ថា​ ក្នុងតំបន់​អាស៊ាន​១០​ប្រទេស​មាន​បរិបទ ​នយោបាយ​ខុសគ្នា​ កម្រិត​នៃ​ការ​ទទួល​យក​បាន​នូវ​គំនិត​និង​ការ​អត្ថាធិប្បាយ​អំពី​ការវិវត្តន៍​នៃ​បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​មាន​លក្ខណៈ​ខុស​ប្លែកពីគ្នា។​ លោក​ថ្លែង​ថា នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី​របស់លោក​ បញ្ហា​សេរីភាព​ទាក់ទង​នឹង​ផ្លូវ​ភេទ​ និង​សិទ្ធិ​ជនជាតិ​ភាគតិចក៏មិនទាន់​អាច​ទទួល​យក​បាន​ដែរ។​
លោក​បាន​បន្ថែមថា៖ ​
«យើង​ទាំងអស់គ្នា​ដឹង​ហើយ​ថា​ អៃចា​ធ្វើការ​តាម​រយៈ​ការ​ពិភាក្សា​និង​ដំណើរ​ការ​ព្រមព្រៀង​ជារួម​ ឬកុងសង់ស៊ីស។ ​ប្រសិន​ណា​ប្រទេស​មួយ​មិនទាន់​ទុកចិត្ត​ ហើយ​មិនព្រម​ទៅ​លើ​បញ្ហា​ណាមួយ​ទេ​ ពេល​នោះ​អៃចា​មិន​អាច​បង្កើត​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ដើម្បី​ដាក់​ខ​ទាំងនោះ​ក្នុង​សេចក្តី​ព្រាង​ទេ»។​ ​




លោក​ កៅ ​គឹមហ៊ួន ​រដ្ឋលេខាធិការ​នៃ​ក្រសួង​ការ​បរទេស​កម្ពុជា​ បាន​អះអាង​ថា​ សេចក្តី​ព្រាង​ទីមួយ​ដែល​លោក​បាន​ឃើញ​ពុំស្ថិត​ក្រោម​បទដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​ទេ។​

លោក​ថ្លែង​ថា ​អាស៊ាន​មាន​បញ្ហា​ច្បាប់​ទម្លាប់​ខុសៗ​គ្នា​ ដែល​មិន​អាច​បញ្ចូល​ បាន​គ្រប់​បញ្ហា​ក្នុង​សេចក្តី​ព្រាង​នោះ​ទេ។​

«រឿង​ដោយឡែក​ រឿងផ្សេងៗ​ហ្នឹង​ ជួន​កាល​គេ​មិន​ដាក់ទេ​ ព្រោះអី​ ពេល​អនុវត្ត ទៅ​វា​...ព្រោះ​អីវា​មាន​ឯកសារ​ផ្សេងៗ​ទៀត​នឹង​ចេញ​នៅ​ពេល​ក្រោយ។​ ដូចជា​ធម្មនុញ្ញ​អាស៊ាន​អញ្ចឹង​គេអត់​អាច​ដាក់​(បញ្ហា)​ទាំង​អស់​ក្នុង​ហ្នឹង​បាន​ទាំង​ស្រុង​ ទេ​ ព្រោះ​ដល់​ពេល​អនុវត្ត​ទៅ ​វាមាន​ឯកសារ​ផ្សេងៗ​ទៀត។​ អញ្ចឹង​សំខាន់​យើង​ ត្រូវ​មាន​គោល​ជំហររួម​ទាំង​១០​ប្រទេស​ហ្នឹង»។​

លោក​ កៅ កឹមហ៊ួន​បាន​លើក​យក​បញ្ហា​មួយ​គឺទោស​ប្រហារ​ជីវិត​ដែល​មិន​មាន​ទេ​ប្រទេស​កម្ពុជា។ លោកបញ្ជាក់​ថា៖​

«ប្រទេស​កម្ពុជា​យើង​ យើងមាន​គោល​ជំហរ​យើង​មួយ​ អត់មាន​ទេ​ទោស​ប្រហារ​ ជីវិត។​ តែយើង​មិនអាច​ទាមទារ​ឲ្យ​ប្រទេស​អាស៊ាន​៩ទៀត​ឯកភាព​ជាមួយ​យើង​ ទាំង​ស្រុង​បាន​ទេ។​ ជាឧទាហរណ៍​កម្ពុជា​មានច្បាប់​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ យើង​បាន​កំណត់​ ច្បាស់លាស់​ហូរហែរ ​តែ​ប្រទេស​ផ្សេងទៀត​ គេ​មាន​ច្បាប់​គេ​ផ្សេង​ទៀត។​ អញ្ចឹង​ ​យើង​មិនអាច​តម្រូវឲ្យ​ប្រទេស​៩ទៀត​មក​ធ្វើដូច​ប្រទេស​កម្ពុជា​យើង​បាន​ទេ។​ នេះ​ជា​ឧទាហរណ៍។​ នេះ​ជារឿង​អនុវត្ត​ដោយ​ឡែក។​ វាមាន​បញ្ហា​ផ្សេងៗ ​ដូច្នេះ យើង​ត្រូវពិនិត្យ​មើល​ជាក់ស្តែង»។​

ក៏ប៉ុន្តែ​លោក​ អ៊ូ វីរៈ ​នាយក​មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្សកម្ពុជា​បាន​កត់​សម្គាល់​ថា​ សេចក្តី​ប្រកាស​ស្តីពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាស៊ាន​អាច​នឹង​ផ្តល់​អំណាច​ដល់​រដ្ឋាភិបាល​ ដើម្បី​រិត​បន្តឹង​ផ្នែក​សិទ្ធិមនុស្ស​ ជាជាង​ការ​គោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស​គឺ​អាច​ផ្ទុយ​ទៅ​នឹង​ គោល​កាណ៍​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ជាសកល។

«ហើយនៅ​ពេលណា​រដ្ឋាភិបាល​ ជាអ្នក​សម្រេច​ជាទូទៅ​វាបាត់បង់​សិទ្ធិ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ដែលជួន​កាល​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល​ ឬ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​មិន​គាំទ្រ​រដ្ឋាភិបាល​ ឬគណបក្ស​កាន់​អំណាច។​ អាហ្នឹង​វា​នឹង​ប៉ះពាល់​ច្រើន។​ ហើយ​ខ្ញុំមើល​មែន​ទែនទៅ​ នៅក្នុង​សេចក្តី​ប្រកាស​នេះ​ វា​នឹង​ចង​ជើង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ច្រើន​ជាង​ការ​ការពារ​សិទ្ធិ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ»។​

លោកបាន​ថ្លែងបន្ថែម​ថា​ ពាក្យ​«សន្តិភាព​និង​សណ្តាប់ធ្នាប់» បញ្ហា​វប្បធម៌​និង​ភាព​មិនច្បាស់លាស់​មួយ​ចំនួន​ទៀត​គឺ​ជាក្តីព្រួយ​បារម្ភដែរ​នៅក្នុង​សេចក្តី​ព្រាង​សេចក្តី​ប្រកាស​សិទ្ធិមនុស្ស​អាស៊ាន​នេះ​ ដោយ​សារ​ថា​ពាក្យព​េចន៍​ទាំង​ឡាយ​នឹងធ្វើឲ្យ​អ្នកធ្វើ​បាតុកម្មតវ៉ា​ជួប​ផល​វិបាក​ទៅ​ថ្ងៃក្រោយ​ឬ​ត្រូវ​រារាំង។​

ស្រដៀង​គ្នា​នេះដែរ ​លោក ស្ស៉ីវេ យី ​(Shiwei Ye)​ តំណាង​អចិន្ត្រៃយ៍​ប្រចាំ​តំបន់​អាស៊ី​នៃ​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ក្នុង​ប្រទេស​បារាំង​គឺ​សហព័ន្ធ​អន្តរជាតិ​ដើម្បី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ (IFHR) ​បាន​ថ្លែង​ថា៖​

«ជា​ការណ៍ពិត​ ការដែល​គណៈកម្មាការ ​(AICHR)​ធ្វើ​កិច្ចការ​យ៉ាង​សម្ងាត់​អំពី​សេចក្តី​ព្រាងនោះ​ អាច​ជាការ​បញ្ជាក់​ពីក្តីបារម្ភ​របស់​សង្គម​ស៊ីវិល​ខ្លះ​ដែល​ថា ​សេចក្តី​ព្រាង​នេះ​អាចមាន​មាត្រា​ជាច្រើន​ស្ថិត​ក្រោម​បទដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​ ដែល​អាច​ត្រូវគេ​តាក់តែង​ដើម្បី​ធ្វើឲ្យ​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស​ក្នុង​ប្រទេស​ជា​ច្រើន​ក្នុង​រដ្ឋ​ជាសមាជិក​អាស៊ាន​ ក្លាយ​ជា​សកម្មភាព​ស្រប​ច្បាប់»។​

លោក ​ស្ស៉ីវេ យី ​បាន​ថ្លែងថា​ មាន​ចំណុច​ព្រួយ​បារម្ភ​ដែល​ថា​សេចក្តី​ប្រកាស​សិទ្ធិមនុស្ស​អាច​ស្ថិតនៅ​ក្រោម​បទដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​ ហើយ​ត្រូវគេ​ប្រើ​ប្រាស់​ដើម្បី​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ​ក្រុម​អ្នក​មាន​គំនិត​ជំទាស់​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​នោះ ​គឺ រួមមាន​ការ​រើស​អើង​លើរឿង​ទំនាក់​ទំនង​បញ្ហា​ភេទ​ដូចគ្នា​ បញ្ហា​អត្ត​សញ្ញាណ​ភេទ​ បញ្ហា​សីធម៌​សង្គម ​និង​បញ្ហា​សិទ្ធិ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ ដែល​អាច​មានការ​គាំពារ​តិចតួច។​ បន្ថែម​លើនេះ​ទៀត​ លោក ​យី​បាន​អធិប្បាយ​ថា​ បញ្ហា​សន្តិសុខ​ដ៏គួរ​ឲ្យ​បារម្ភនោះ ​នឹង​ស្ថិត​ក្នុង​សេចក្តី​ព្រាង​សេចក្តី​ប្រកាស​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាស៊ាន​នោះ។​

«សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​អាចមាន​និយាយយោង​ទៅដល់​សន្តិសុខ​ជាតិ​ ដែល​ជា គោល​ការណ៍​ច្បាប់​ដ៏ស្រពិច​ស្រពិល​មួយ​ដែល​គេ​អាច​ប្រើវា​ដើម្បី​ដាក់​កម្រិត​ដល់​សិទ្ធិនានា។​ ដូច​លោក​អ្នក​ដឹងស្រាប់​ហើយ​គឺ​ថា​ មានច្បាប់​ស្តីពី​សន្តិសុខ​ច្រើន​ក្នុង​តំបន់​ដែល​គេ​ប្រើប្រាស់​ដើម្បី​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស»។​

លោក​ យី ​និយាយ​យោង​ដល់ច្បាប់​សន្តិសុខ​ក្នុង​ប្រទេស​សឹង្ហបូរី​ ប្រទេស ម៉ាឡេស៊ី ​និង​ប្រទេសថៃ​ ដែល​ជា​សមាជិក​អាស៊ាន​ ហើយ​ដែល​មាន​សកម្មជន​ជំទាស់​ជាច្រើន​ត្រូវ​ចាប់ខ្លួន​ដាក់គុក ​និង​កាត់ទោស​ដោយ​ច្បាប់​សន្តិសុខ​នោះ។ ​
ថ្លែងប្រាប់​វីអូអេ​តាមរយៈ​សារអេឡិចត្រូនិច​លោក​ ថានី ថុងភក្ឌី​ អ្នក​នាំពាក្យ ​ក្រសួងការ​បរទេស​ថៃ​បាន​ថ្លែង​ថា៖​

«ក្តីបារម្ភរបស់​ក្រុមអង្គការ​សិទ្ធិមនុស្ស​ដែលថា​ សេចក្តីព្រាង​សេចក្តី​ប្រកាស​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាស៊ាន​នឹង​ដាក់ទោស​ឬធ្វើ​ទុក្ខបុក​ម្នេញ​ដល់​ក្រុម​អ្នក​រិះគន់​គឺជា​រឿង​មិន​សម​ហេតុផល​ទេ។​ លោក​ថ្លែង​ថា​ សេចក្តី​ព្រាង​នេះ​គឺជាការ​បញ្ជាក់​មួយ​នៃ​ការ​តាំងចិត្ត​ផ្នែក​នយោបាយ​រួម​របស់​យើង​(អាស៊ាន)។​ សេចក្តីព្រាង​នេះ​មាន​ចំណុច​គោល​ជាច្រើន​ស្តីអំពី​វិធីការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ជា​មូលដ្ឋាន​និង​ការធ្វើ​ឲ្យ​ប្រសើរ​នូវ​តម្លៃ​សិទ្ធិ​ទាំងនេះ​ទៅ​តាម​បទដ្ឋាន​រួម ​និង​ទទួល​យក​បាន។​ តាម​គោល​បំណង​របស់​មេដឹកនាំ​របស់​យើង​តម្រូវ​ឲ្យ​ជំរុញ​ និង​ការពារ​សិទ្ធិមនុស្ស។ សេចក្តី​ប្រកាស​នេះ​មិន​អាច​ត្រូវ​ប្រើប្រាស់​ដើម្បី​ចោទ​ប្រកាន់​និង​ដាក់ទោស​ក្រុម​អ្នករិះគន់​ដោយសារ​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​ផ្ទុយ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​ទេ»។​

លោក ​ថានី​និង​ក្រុម​ប្រទេស​មួយ​ចំនួនទៀត ​រួមទាំង​កម្ពុជាផង ​បាន​បង្ហាញ​ជំហរ​រឹងមាំថា​ ​ត្រូវធ្វើ​ក្រម​មួយ​តាម​បទដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​ ដូចជា​សេចក្តី​ប្រកាស​សិទ្ធិមនុស្ស​ជាសកល ​ធម្មនុញ្ញ​អសប​និង​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​ឯទៀត។​ លោក​ថានី​បន្ថែមថា៖​

«ជារឿង​ដ៏​សំខាន់​ដែល​ត្រូវ​បញ្ជាក់​ថា​ រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​នឹង​មិន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ ឯកសារ​ដ៏មាន​សារៈសំខាន់​នេះ​ស្ថិត​នៅក្រោម​បទដ្ឋាន​នានា​ដែល​មិនអាច​ទទួល​យក​បាន​ជា​អន្តរជាតិ​ទេ។​ ហើយ​យើង​កំពុងធ្វើការ​យ៉ាង​ជិតស្និត​ជាមួយ​តំណាង​ប្រទេស​ថៃ​នៃគណៈកម្មាការ​អៃចា​ដើម្បី​ធានា​ថា​ សេចក្តី​ប្រកាស​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាច​ដោះស្រាយ​តម្រូវ​ការ​នានា​របស់​ពលរដ្ឋ​អាស៊ាន​យ៉ាងពិត​ប្រាកដ»។​
លោកក៏​បាន​សង្កត់ធ្ងន់​ដែរ​ថា ​សិទ្ធិ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ឬ​សិទ្ធិ​ខាង​ភេទ​ដូចគ្នា​ អត្ត​សញ្ញាញ​ភេទ​ជាដើម​នោះ​គឺ​ជារឿង​សំខាន់​ពិត​ប្រាកដ។​ក៏ប៉ុន្តែ​លោក​ថ្លែង​ថា៖​

«យើងកំពុង​ស្ថិតក្នុង​ដំណើរ​ការ​ចរចារ​នៅឡើយ​ដើម្បី​តាក់តែង​សេចក្តី​ប្រកាស​សិទ្ធិមនុស្ស​អាស៊ាន​នេះ។​ តែ​គេ​ត្រូវចាំ​ថា ​សមាគម​អាស៊ាន​គឺជា​សង្គម​និង​សហគមន៍​ចម្រុះ​មួយ។ ​ជារឿង​ដែល​សំខាន់​ក្នុង​ការ​រក​ឲ្យ​ឃើញ​បញ្ហា​ជាក់លាក់​នៃ​ភាព​ខុសគ្នា​នានា​ ហើយ​ធ្វើកិច្ចការ​ដោយ​ជំហរ​ដែល​អាច​ទទួល​យក​បាន​រួមគ្នា​មួយ»។​

សេចក្តីព្រាង​សេចក្តីប្រកាស​ដដែល​ត្រង់ចំណុច​នៃគោលការណ៍​ជាទូទៅ បានចែង​ឲ្យដឹង​ពីសិទ្ធិមនុស្ស​ដែលត្រូវ​មានតុល្យភាព​និងមានការ​ទទួលខុសត្រូវ របស់បុគ្គល​ចំពោះមុខច្បាប់។​ ចំណុចនេះ​ចែងយ៉ាងដូច្នេះ​ថា៖

«ការអនុវត្ត​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ និង​សេរីភាព​ជាមូលដ្ឋាន​ត្រូវតែ​មាន​តុល្យភាព​ជា​មួយ​នឹង​សកម្មភាព​នៃ​កាតព្វកិច្ច​ដែល​ទាក់ទង​គ្នា​នោះ​ ព្រោះ​ថា​ មនុស្ស​គ្រប់​គ្នា​មាន​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​នានា​ចំពោះ​បុគ្គល​ដទៃ​ ចំពោះ​សហគមន៍​ និង​ចំពោះ​សង្គម ​ដែល​គេរស់​នៅ។​ នៅ​ទីបំផុត​ វា​ជា​ការ​ទទួល​ខុសត្រូវ​ចម្បង​នៃ​រដ្ឋ​ជាសមាជិក​អាស៊ាន​ទាំងអស់​ ក្នុង​ការ​ធ្វើឲ្យ​ប្រសើរ​ឡើង​ និង​ការពារ​រាល់​សិទ្ធិ​មនុស្ស ​និង​សេរីភាព​ជាមូលដ្ឋាន»។​

ក្រៅពី​បាន​ចែង​អំពី​សិទ្ធិស្តី្រ ​កុមារ ​មនុស្សចាស់​ ជន​ពិការ ​ពលករ​ចំណាក​ស្រុក ​សេចក្តី​ព្រាង​សេចក្តី​ប្រកាស​ដដែល​បាន​បញ្ជាក់​អំពី​ការ​ប្រើប្រាស់​តុលាការ ​និង​អាជ្ញាធរ​ ជា​វិធាន​ការ​សម្រាប់​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស។​

គោល​ការណ៍​ជាទូទៅ​នៃ​សេចក្តីព្រាង​ដដែល​បាន​និយាយ​បន្ថែម​ថា ​ការ​គោរព​និង​ការ​អនុវត្ត​សិទ្ធិ​មនុស្ស​គឺយោង​ទៅ​លើ​ស្ថានការណ៍​នៃ​ប្រទេស​នីមួយៗ​និង​សមភាព​នៃ​សិទ្ធិ៖​
«រាល់បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ និង​បញ្ហា​សេរីភាព​ជាមូលដ្ឋាន​ក្នុង​សេចក្តី​ប្រកាស​នេះ​ ត្រូវតែ​ធានា​បាន​នូវលក្ខណៈ​ស្មើភាព​ និង​សមរម្យ​ ជំហរ​ដូចគ្នា​ និង​មាន​សារៈ​សំខាន់ដូច​គ្នា។​ ជាមួយគ្នា​នេះដែរ​ ការ​ទទួល​ស្គាល់​ការណ៍​ពិត​នៃ​បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ ត្រូវតែ​គិត​ពិចារណា​ទៅតាម​បរិបទ​ថ្នាក់ជាតិ​និង​តំបន់​ ដោយ​គិតដល់​សាវតា​ភាព​ខុសគ្នា​ខាង​នយោបាយ​ សេដ្ឋកិច្ច ​ច្បាប់ ​សង្គម ​វប្បធម៌ ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ​និង​សាសនា»។​

ម្យ៉ាងទៀត​ ចំពោះ​សិទ្ធិ​នយោបាយ​ និង​ពលរដ្ឋ​ សេចក្តីព្រាង​ដដែល​បាន​ ប្រកាន់​យកតាម​គោល​ការណ៍​ ឬសេចក្តី​ប្រកាស​ជា​សកល​ស្តីពី​បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ ដោយ​អនុញ្ញាត​ឲ្យមាន​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​ សេរីភាព​ក្នុង​ការ​ស្វែងរក​យោបល់ ​ដោយ​គ្មាន​ការ​រំខាន​ សិទ្ធិទទួល​ និង​ផ្តល់​ព័ត៌មាន ​សិទ្ធិ​ជួប​ប្រជុំ​ និង​ប្រមូល​ផ្តុំ​តវ៉ា ​ដោយ​អហិង្សា​ជាដើម។​

បន្ថែម​លើនេះ​ ចំពោះ​សិទ្ធិ​ខាង​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច ​សង្គម ​វប្ប​ធម៌វិញ​ សេចក្តី​ព្រាង​សេចក្តី​ប្រកាស​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាស៊ាន​បានចែង​ពី​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​រក​ចំណូល ​កិច្ចការងារ ​សុខាភិបាល ​សន្តិសុខ​សង្គម​ ការ​គាំពារ​ ការ​ចូលរួម​ជា​សមាជិក​ ឬ​បង្កើត​សហជីព​ សិទ្ធិ​ទទួល​បាន​ការអប់រំ​ដើម្បី​ការ​យល់​ដឹង​ពី​សង្គម​ សាសនា​ ពូជសាសន៍ ​និង​ការ​ពង្រីក​សកម្មភាព​នានា​ក្នុង​សមាគម​អាស៊ាន​សម្រាប់​ការ​ថែ​រក្សា​សន្តិភាព។​

មួយ​វិញទៀត​ចំពោះ​សិទ្ធិ​ដើម្បីការ​អភិវឌ្ឍន៍​ និង​សិទ្ធិ​ដើម្បី​សន្តិភាព​វិញ​ សេចក្តី​ព្រាងសេចក្តី​ប្រកាស​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាស៊ាន​នេះ​មិន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ប្រើ​ប្រាស់​សិទ្ធិ​ សេរីភាព​ផ្ទុយពី​គោល​ការណ៍​សមភាព​ទេ​ រាប់ចាប់​ពីការ​អភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ​សង្គម​ វប្បធម៌​ និង​នយោបាយ​ផង​ដែរ។​ សេចក្តីព្រាង​ដដែល​នោះ​បញ្ជាក់​ថា៖​

«មនុស្ស​គ្រប់រូប​និង​ពលរដ្ឋ​អាស៊ាន​មាន​សិទ្ធិ​ទទួល​បាន​នូវ​សន្តិភាព​ក្រោម គម្រោង​សន្តិសុខ​ និង​ស្ថិរភាព​នៃ​សមាគម​អាស៊ាន ​អព្យាក្រិត្យភាព​និង​ សេរីភាព។ ​សិទ្ធិ​របៀបនេះ​ដែល​ត្រូវ​ដាក់ក្នុង​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​នេះ​អាច​នឹងត្រូវ​ទទួល​ស្គាល់​ ដោយ​ពេញ​លេញ»។​

សេចក្តី​ព្រាង​សេចក្តី​ប្រកាស​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាស៊ាន​បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ដែរ​ថា ​សមាគម​
អាស៊ាន​នឹង​ធ្វើ​កិច្ច​សហការ​ក្នុង​ការ​ធ្វើឲ្យ​ប្រសើរឡើង​ផ្នែក​សិទ្ធិ​មនុស្ស ​និង​ការ​ការពារ​ ហើយ​និង​កិច្ច​សហ​ប្រតិបត្តិការ​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​សន្តិភាព ​ភាពសុខដុម​និង​ស្ថិរភាព​ក្នុង​តំបន់។​

ថ្លែង​ប្រាប់​វីអូអេ​ផ្នែក​ខេមរៈភាសា​កាលពី​សប្តាហ៍ថ្មីៗ​ លោក ​ស៊ូរិន ពិត​សុវណ្ណ ​អគ្គលេខាធិការ​អាស៊ាន​ បាន​បញ្ជាក់​ពីការ​ប្តូរផ្តាច់​របស់​អាស៊ាន​ចំពោះ​ការ​អនុម័ត​សេចក្តីព្រាង​សេចក្តីប្រកាស​អំពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាស៊ាន​នៅ​ខែ​វិច្ឆកាខាង​មុខ។ លោក ​ស៊ូរិន ពិតសុវណ្ណ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ជារឿង​សំខាន់​ដែល​មាន​ឯកសារ​សំខាន់​មួយ​នេះ ​ពីព្រោះ​នេះ​ជារឿង​ប្តូរផ្តាច់​មួយ​របស់​រដ្ឋជា​សមាជិក​អាស៊ាន​ទាំងអស់​ ធ្វើតាម​បទដ្ឋាន​នៃ​ឥរិយាបទ​ស្តីពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ ស្តីពីការ​គោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស ​ស្តីពី​ការការ​ពារ​សិទ្ធិមនុស្ស​ ស្តីពីការ​លើក​កម្ពស់​សិទ្ធិមនុស្ស ​និង​ការ​យល់​ដឹង​ពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស។​

«ដូច្នេះ​សេចក្តី​ប្រកាស​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​ដែល​គ្រប់​ដណ្តប់​ជារួមដែល​ពិត​ជា​នឹង​ធ្វើឲ្យ​យើង​ទាំងអស់គ្នា​ប្តូរផ្តាច់​ធ្វើតាម​បទដ្ឋាន​មួយនេះ​ គឺ​ជា​បទដ្ឋាន​មួយ​ឈុត​ស្តីពី​សិទ្ធិមនុស្ស»។ ​

ក្រុមមន្ត្រី​សង្គម​ស៊ីវិល​ពុំត្រូវ​គេ​ចែក​ជូន​នូវក្រម​ឬ​សេចក្តី​ព្រាង​សេចក្តី​ប្រកាស​ស្តីពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ ហើយ​និង​មិន​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មានការ​ចូលរួម​ដោយ​ទូលំទូលាយ​ដើម្បី​ជជែក​ពីការ​តាក់តែង​សេចក្តី​ប្រកាស​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាស៊ាន​នោះ​ទេ​ ទោះ​បីជា​មេដឹកនាំ​កំពូល​អាស៊ាន​ទាំង​១០​ប្រទេស​ដែល​កម្ពុជា​ជា​ម្ចាស់ផ្ទះ​ ត្រូវ​សម្រេច​អនុម័ត​នៅខែវិច្ឆកាខាង​មុខ​ ហើយ​មានគោល​បំណង​ឲ្យ​បង្កើត​ឲ្យមាន​ក្រម​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មួយ​ដើម្បី​អនុវត្ត​រួមគ្នា​ក្នុង​ប្លុក​ដែល​មាន​ពល​រដ្ឋ៦០០​លាន​នាក់​ក្តី។​
ប្រទេស​អាស៊ាន​ទាំង១០​មាន​កម្ពុជាដែល​ជាប្រធាន​ប្តូរ​វេន​នៅឆ្នាំ​នេះ​ ប្រ៊ុយ​ណេ​ ភូមា ​វៀតណាម ​ឡាវ ​ហ្វ៊ីលីពីន​ ឥណ្ឌូនេស៊ី ​ម៉ាឡេស៊ី ​ថៃ ​និង​សីង្ហបូរី៕​
XS
SM
MD
LG