ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

អ្នក​វិភាគ៖ កិច្ច​ប្រជុំ​អាស៊ាន​ជា​ជោគជ័យ ប៉ុន្តែ​បញ្ហា​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​នឹង​បន្ត


នាយក​មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា លោក ​អ៊ូ វីរៈ ​

ប្រទេស​កម្ពុជា​ត្រូវ​គេ​មើល​ឃើញ​ថា​ បាន​រៀបចំ​ប្រកប​ដោយ​ជោគជ័យ​នូវ​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​របស់​បណ្ដា​ប្រទេស​នៃ​សមាគម​ប្រជាជាតិ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ​(អាស៊ាន)​ លើក​ទី​២០ ​ក្នុង​ទឹកដី​របស់​ខ្លួន​ ក្នុង​ក្រុង​ភ្នំពេញ។ ​ជាមួយ​គ្នា​នេះ​ កិច្ចប្រជុំ​រយៈ​ពេល​ពីរ​ថ្ងៃ​ ដែល​បាន​បិទ​បញ្ចប់​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ពុធ​ បាន​រំលេច​ឲ្យ​ឃើញ​នូវ​ឥទ្ធិពល​យ៉ាង​ប្រទាញ​ប្រទង់​ដ៏​ធំ​មួយ​របស់​ប្រទេស​ចិន​ ក្នុង​រង្វង់​ប្រជាជាតិ​ទាំង​ដប់​ប្រទេស។​ នោះ​គឺ​ឥទ្ធិពល​របស់​ប្រទេស​ចិន​ក្នុង​ជម្លោះ​ក្នុង​ដែន​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​និង​ឥទ្ធិពល​របស់​ប្រទេស​ចិន​មក​លើ​នយោបាយ​កម្ពុជា​មួយ​ផ្នែក។

ក្រុម​មន្ដ្រី​ដែល​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ​បាន​លើក​ឡើង​ថា​ប្រទេស​វៀតណាម ​និង​ប្រទេស​ហ្វ៊ីលីពីន​បាន​លើក​មក​ពិភាក្សា​នូវ​បញ្ហា​ជម្លោះ​ដែន​សមុទ្រ​ដែល​ពួក​ខ្លួន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នោះ ​បើ​ទោះ​បី​ជា​កម្ពុជា​បាន​ប្រកាស​ឲ្យ​ដឹង​ជា​មុន​ថា ​ទំនង​ជា​មិន​មាន​ការ​ពិភាក្សា​លើ​ចំណុច​នេះ​ក្នុង​របៀបវារៈ​ទេ។

យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ​ប្រទេស​អាស៊ាន​មិន​បាន​រក​ឃើញ​នូវ​ភាព​ចុះ​សម្រុង​ណា​មួយ​សម្រាប់​បង្កើត​ក្រម​ប្រតិបត្តិ​មួយ (COC) សម្រាប់​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​ដែនដី​ក្នុង​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​នោះ​ទេ ​ហើយ​ភាព​មិន​ចុះ​សម្រុង​មួយ​ទៀត​គឺ ​ប្រទេស​សមាជិក​អាស៊ាន​មួយ​ចំនួន​ ដូច​ជា​ប្រទេស​កម្ពុជា​និង​អគ្គលេខាធិការ​អាស៊ាន​ លោក ​ស៊ូរិន ​ពិតស៊ូវ៉ាន់ ​ជាដើម​ ចង់​ឲ្យ​ប្រទេស​ចិន​ចូលរួម​ក្នុង​កិច្ចពិភាក្សា​បឋម​ជាមួយ​សមាជិក​អាស៊ាន​ មុន​នឹង​ការ​ចាប់​ផ្ដើម​ចរចា​ទាំងស្រុង​ទាក់ទង​នឹង​ជម្លោះ​នេះ។ ដោយ​ឡែក​ប្រទេស​ហ្វ៊ីលីពីន​ប្រកាន់​ជំហរ​ជំទាស់​និន្នាការ​នេះ។

លោក ​អ៊ូ វីរៈ ​នាយក​មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា ​សម្គាល់ឃើញ​ថា ​វិបត្តិ​នៃ​ជម្លោះ​នៃ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​សមាជិក​អាស៊ាន​មាន​ជំហរ​បែកបាក់​គ្នា។

លោក​ថ្លែង​ប្រាប់​វីអូអេ​ថា៖ «ទាក់ទង​នឹង​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​នេះ​ យើង​មើល​ទៅ​ឃើញ​ការ​បែកបាក់​គ្នា​ក្នុង​អាស៊ាន​ដោយសារ​ប្រទេស​មាន​ជម្លោះ​បួន​ធំៗ​ មិន​សប្បាយ​ចិត្ត​ក្នុង​របៀបវារៈ​នៃ​ការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​រវាង​អាស៊ាន​ជាមួយ​នឹង​ប្រទេស​ចិន។ ​បើ​សិន​ជា​ពុំមាន​ឥទ្ធិពល​ប្រទេស​ចិន​ទេ ​ខ្ញុំ​មើល​ឃើញ​ថា ​អាស៊ាន​គួរតែ​មាន​ភាព​ងាយស្រួល​ក្នុង​ការ​យល់ព្រម​នូវ​ Code of Conduct (COC) ដើម្បី​ចរចា​ជាមួយ​ចិន។ ​ប៉ុន្ដែ​ក្នុង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​ ការ​យល់ព្រម​នេះ​ មាន​ភាព​តានតឹង​ខ្លាំង ​ហើយ​ភាព​តានតឹង​ដោយ​សារ​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​មាន​ឥទ្ធិពល​ចិន»។

ជា​ការណ៍​ពិត​ នៅ​ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​របស់​ខ្លួន ​អាស៊ាន​ ដែល​មាន​សមាជិក​ចំនួន​ដប់​ប្រទេស​គឺ កម្ពុជា វៀតណាម ​ឡាវ ​ភូមា ​ឥណ្ឌូណេស៊ី​ ហ្វ៊ីលីពីន ​ម៉ាឡេស៊ី ​ព្រុយណេ ​ថៃ ​និង​សិង្ហបុរី ​បាន​បង្ហាញ​ជំហរ​សាមគ្គី​ជា​ធ្លុង​មួយ​ក្នុង​ការ​ទាមទារ​ឲ្យ​មាន​ការ​លើកលែង​ទណ្ឌកម្ម​នានា​លើ​ប្រទេស​ភូមា​ដោយ​លើក​ពី​ហេតុផល​ជឿនលឿន​ទៅ​រក​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​នៃ​របប​សឹក​មួយ​នេះ។​ ក៏ប៉ុន្ដែ​ចំណាំង​ផ្លាត​មួយ​ទៀត​ពី​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​នេះ ​គឺ​ស្រមោល​នៃ​ឥទ្ធិពល​របស់​ប្រទេស​ចិន​មក​លើ​អ្នក​នយោបាយ​កម្ពុជា។

លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ដ្រី​ ហ៊ុន ​សែន ​បាន​បង្វិល​ក្បាល​ម៉េក្រូ​ពី​សន្និសីទ​កាសែត​បញ្ចប់​កិច្ចប្រជុំ​នេះ​ ដើម្បី​ធ្វើ​ការ​វាយ​បក​លើ​អ្នក​វិភាគ​ អ្នក​នយោបាយ​ និង​មេដឹកនាំ​គណបក្ស​ជំទាស់ ​លោក ​សម ​រង្ស៊ី។

នៅ​ពេល​ដែល​មាន​ការ​បកស្រាយ​ពី​ការ​ជជែក​លើ​ជម្លោះ​ដែនដី​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង ​ហើយ​បាន​ហៅ​ការ​បកស្រាយ​ទាំង​នោះ​ថា ​ជា​ការ​មើលងាយ​ មើល​ថោក​ដល់​រដ្ឋាភិបាល ​និង​រូប​លោក​ផ្ទាល់។

លោក​ថ្លែង​ថា៖ «ក្នុង​ពេល​ដែល​តំណាងរាស្ត្រ​របស់​បក្ស​ប្រឆាំង ​ដែល​ជា​កូនចៅ​របស់​លោក ​សម​ រង្ស៊ី ​បាន​លើកឡើង​ថា​ម៉េច ​បាន​ជា​មិន​យក​រឿង​ហ្នឹង​ មក​ពិភាក្សា​ក្នុង​អាស៊ាន។ ​បែរ​ជា​លោក​ សម​ រង្ស៊ី ​ប្រធាន​គណបក្ស​ទាត់ចោល​នូវ​វេទិកា​អាស៊ាន ​ចិន​ ស្តី​អំពី​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង ​ហើយ​ឲ្យ​ចរចា​ទ្វេភាគី ​រវាង​ប្រទេស​នីមួយៗ ​ដែល​លើក​យក​បញ្ហា​ទៅ​ជជែក។ ​តើ​សមត្ថភាព​របស់​មេដឹកនាំ​បែប​នេះ​នឹង​ដឹកនាំ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ឬ​អត់? ​ក្នុង​ការ​អនុវត្ត​នយោបាយ​ទាំង​នយោបាយ​ផ្ទៃ​ក្នុង​ និង​នយោបាយ​ការបរទេស។ ​កម្រិត​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណេះ ​មិន​ទាន់​មាន​លទ្ធភាព​អាច​ដឹកនាំ​ប្រទេស​បាន​ទេ»។

លោក ​សម ​រង្ស៊ី ​ប្រធាន​គណបក្ស​ សម ​រង្ស៊ី ​ត្រូវ​តុលាការ​ខ្មែរ​ផ្តន្ទា​ទោស​ទាក់ទង​នឹង​ការ​ដក​តម្រុយ​បង្គោល​ព្រំដែន ​និង​ទាក់ទង​នឹង​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​ការ​ក្លែង​បន្លំ​ឯកសារ​ កំពុង​និរទេស​ខ្លួន​ដោយ​ស្ម័គ្រចិត្ត​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស។ ​លោក​មិន​អាច​ទាក់ទង​បាន​ទេ​នៅ​ថ្ងៃ​នេះ។

លោក ​យឹម ​សុវណ្ណ ​តំណាងរាស្ដ្រ​មណ្ឌល​ក្រុង​ភ្នំពេញ ​និង​ជា​អ្នក​នាំពាក្យ​គណបក្ស​ សម ​រង្ស៊ី ​មិន​បកស្រាយ​ចំៗ​លើ​ឥទ្ធិពល​នៃ​ទំនាក់ទំនង​នយោបាយ​ចិន​និង​កម្ពុជា​ លើ​ប្រធានបទ​ខាង​លើ​នោះ​ទេ។ ក៏ប៉ុន្ដែ​មន្ដ្រី​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ដដែល​ចាត់​ទុក​ថា​ ការ​វាយប្រហារ​របស់​លោក​នាយករដ្ឋមន្ដ្រី​លើ​គណបក្ស​របស់​លោក​បាន​ប៉ះពាល់​ដល់​មុខមាត់​ប្រទេស​កម្ពុជា។ លោក យឹម សុវណ្ណ មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖

«យើង​គួរ​ថា​ទុក​វេទិកា​អាស៊ាន​នេះ ​ជា​វេទិកា​អន្តរជាតិ ​ហើយ​រក្សា​មុខមាត់​កម្ពុជា​ ដើម្បី​ធ្វើ​យ៉ាងម៉េច​ ឲ្យ​សក្តិសម​ជា​ប្រទេស​មួយ​ ដែល​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​របស់​អាស៊ាន​ទាំង​មូល។​ យើង​ធ្លាប់​ឆ្លងកាត់​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដ៏​ជូរចត់​ច្រើន​ទសវត្សរ៍​មក​ហើយ។ ​អីញ្ចឹង​ ការ​ដែល​ធ្វើ​អ្វី​ក៏ដោយ ​យើង​ត្រូវ​ប្រយ័ត្ន​ប្រយែង ​មិន​មែន​អ្នក​កាន់​អំណាច ​មាន​អំណាច ​ចេះ​តែ​ធ្វើ​ត្រូវ​រហូត​នោះ​ទេ»។

លោក ​អ៊ូ ​វីរៈ ​យល់​ថា ​កំហឹង​របស់​លោក​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ​លើ​លោក​ សម ​រង្ស៊ី ​អ្នក​នយោបាយ​ និង​អ្នកវិភាគ ​មិន​បាន​សម្តែង​ឲ្យ​ឃើញ​ជាក់ស្ដែង​ថា ​កម្ពុជា​ទទួល​ឥទ្ធិពល​អំណាច​នយោបាយ​របស់​ប្រទេស​ចិន​ទាំង​ស្រុង​នោះ​ទេ។ ​ប៉ុន្ដែ​លោក​យល់​ស្រប​នឹង​លោក ​យឹម ​សុវណ្ណ ​ថា​ ប្រតិកម្ម​របស់​លោក​ហ៊ុន ​សែន ​បែប​នេះ​ធ្វើ​ឲ្យ​ខូច​ដល់​មុខមាត់​កម្ពុជា​ ក្នុង​បរិយាកាស​នៃ​ការ​ប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​ និង​ជា​ការ​ហែក​ត្រដាង​នូវ​នយោបាយ​ផ្ទៃក្នុង​របស់​ប្រទេស។

តែ​ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី​ លោក​ អ៊ូ ​វីរៈ ​មើល​ឃើញ​និន្នាការ​របស់​ប្រទេស​ចិន​ចង្អុល​ទ្រនិច​មក​រក​ប្រទេស​កម្ពុជា​ តាមរយៈ​ព្រឹត្តិការណ៍​ចុង​ក្រោយ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ នៅ​ពេល​ដែល​ក្រុង​ប៉េកាំង​មើល​ឃើញ​ថា​ ប្រទេស​ភូមា​ដែល​ខ្លួន​បាន​គាំទ្រ​បាន​បត់​ខ្លួន​ទៅ​រក​របប​សេរីនិយម​មួយ។

លោក​និយាយ​ថា៖ «ការ​បើក​ទិស ​គឺ​សឹងតែ​១៨៨​ដឹក្រេ ​ដែល​ភូមា​ចាប់​ផ្តើម​ស្រវ៉ា​ចាប់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ និង​សហគមន៍​អ៊ឺរ៉ុប ​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេស​ចិន ​មាន​ការ​ព្រួយបារម្ភ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ឥទ្ធិពល​នៃ​ការ​បាត់បង់​ឥទ្ធិពល​មួយ​ក្នុង​តំបន់​នេះ។ ​ហើយ​អីញ្ចឹង ​យើង​ឃើញ​ថា​ ការ​ចាប់​យក​ប្រទេស​កម្ពុជា ​ជា​រឿង​យុទ្ធសាស្ត្រ​របស់​ប្រទេស​ចិន​ផង​ដែរ»។

លោក​ប្រធានាធិបតី​ប្រទេស​ចិន ​ហ៊្វូ ​ជីនតាវ ​បាន​បញ្ចប់​ដំណើរទស្សនកិច្ច​ចំនួន​បួន​ថ្ងៃ​របស់​ខ្លួន​នៅ​កម្ពុជា​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២ ​ខែ​មេសា ​គឺ​មួយ​ថ្ងៃ​មុន​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន។ ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ចំនួន​ដប់​ត្រូវ​បាន​ចុះហត្ថលេខា​ ហើយ​ប្រទេស​ចិន​បាន​ផ្ដល់​នូវ​ជំនួយ​ជា​ទឹកប្រាក់​ជាង​៧៥​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក​ដល់​កម្ពុជា។

លោក​បណ្ឌិត ​ឈាង ​វណ្ណារិទ្ធ ​នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​វិទ្យាស្ថាន​ខ្មែរ​សម្រាប់​សហប្រតិបត្តិការ​និង​សន្តិភាព (CICP) មិន​បាន​មើល​ឃើញ​ថា ​ឥទ្ធិពល​នយោបាយ​ចិន​បាន​ជះស្រោច ​មក​លើ​ការ​ដាក់​របៀប​វារៈ​នៃ​ការ​ជជែក​អំពី​ជម្លោះ​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ដ៏​ចម្រូងចម្រាស់​នោះ​ទេ។ ​លោក​ថា ​ការ​ដាក់​របៀបវារៈ​ មិនមែន​ស្ថិត​នៅ​លើ​ជំហរ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ជា​ប្រធាន​អាស៊ាន​នោះ​ទេ។ ប៉ុន្ដែ​គឺ​ជា​ការ​សម្រេច​រួម​ជា​ឯកច្ឆន្ទ​របស់​ប្រទេស​ជា​សមាជិក។

ក៏ប៉ុន្ដែ​ លោក​បណ្ឌិត ​ឈាង ​វណ្ណារិទ្ធ ​ទទួល​ស្គាល់​ថា ​ឥទ្ធិពល​របស់​ប្រទេស​ចិន​បាន​និង​កំពុង​សាយភាយ​ក្នុង​តំបន់​ និង​នៅ​ក្នុង​ពិភពលោក។ លោក​ថ្លែង​ប្រាប់​វីអូអេ​ថា៖

«ឥទ្ធិពល​ចិន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ហ្នឹង ​គឺ​ជា​និន្នាការ​កើត​ឡើង។ ​ហើយ​ទូទាំង​ពិភពលោក​ តួនាទី​ចិន​កំពុង​តែ​កើន​ឡើង​ខ្លាំង។ ​ចំពោះ​ តើ​ឥទ្ធិពល​របស់​ចិន​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ពី​គោលជំហរ​របស់​កម្ពុជា​ ក៏​ដូច​ជា​នយោបាយ​ការបរទេស​កម្ពុជា​នោះ ​ខ្ញុំ​ពិបាក​នឹង​និយាយ ​ពីព្រោះ​ថា​បញ្ហា​នេះ​នៅ​តែ​ជា​បញ្ហា​ស្មុគស្មាញ​នៅ​ឡើយ។ ​ក៏ប៉ុន្ត​កម្ពុជា​យើង​នៅ​តែ​បន្ត ​បើ​តាម​ការ​មើល​ឃើញ​របស់​ខ្ញុំ​ នៅ​តែ​បន្ត​ជំហរ​ឯករាជ្យ»។

លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ដ្រី ​ហ៊ុន ​សែន ​ក៏​បាន​បកស្រាយ​ចំពោះ​ជំហរ​អាស៊ាន ​និង​ប្រទេសចិន​ នៅ​ក្នុង​សន្និសីទ​កាសែត​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ពុធ​ផងដែរ។ លោក​និយាយ​ថា៖

«អ្នក​វិភាគ​មួយ​ចំនួន ​នៅ​ពល​ដែល​ការ​ប្រជុំ​អាស៊ាន​មក​ដល់ ​គេ​តែងតែ​លើក​ឡើង​ ហាក់​ដូច​ជា​ភាគី​ចិន ​និង​ អាស៊ាន​ត្រៀម​រៀបចំ​អាវុធ​យុទ្ធភណ្ឌ​ដើម្បី​ចូល​ធ្វើ​សង្គ្រាម​មួយ។ នេះ​ជា​ការ​យល់​ខុស​ទាំង​ស្រុង។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ ​មេដឹកនាំ​ចិន​ឬ​អាស៊ាន​ទាំង​អស់​ សុទ្ធតែ​បាន​ត្រៀម​រៀបចំ​ខ្លួន ​ដើម្បី​ឈាន​ឆ្ពោះ​ពង្រឹង ​ដែ​គូ​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​អាស៊ាន​ ចិន។ ​កុំភ្លេច​ថា ​អាស៊ាន ​និង​ចិន ​គឺ​ជា​ដៃគូ​យុទ្ធសាស្ត្រ។​ពាណិជ្ជកម្ម​ធំ​លេខ​មួយ​របស់​អាស៊ាន ​គឺ​ចិន​នេះ​ឯង»។

នៅ​ក្នុង​សន្និសីទ​នោះ​ដែរ​ លោក ​ហ៊ុន ​សែន ​ក៏​បាន​បញ្ជាក់​ឡើងវិញ​ពី​ជំហរ​មិន​ទន់ជ្រាយ​របស់​កម្ពុជា​ ​ចំពោះ​នយោបាយ​ការទូត​ជាមួយ​ប្រទេស​ចិន៕

XS
SM
MD
LG