ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

​ប្រធានា​ធិបតី​ភូមា​​សន្យា​ធ្វើ​កិច្ច​សហ​ប្រតិបត្តិ​ការ​ជា​មួយ​គណបក្ស​ប្រឆាំង


លោក​ប្រធានាធិបតី​បារ៉ាក់អូបាម៉ា (ឆ្វេង) និង​​លោកប្រធានា​ធិបតី​ថេនសេន​នៃ​ប្រទេស​ភូមា ថតរូប​ជា​មួយ​គ្នា​នៅ​សន្និសីទ​កំពូល​ប្រទេស​អាស៊ី​ខាង​កើត​នៅ​នូសា​ឌូអា​កោះ​បាលី​ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី​ ថ្ងៃ​ទី១៩ វិច្ឆកា​ឆ្នាំ​២០១១។​

ប្រធានា​ធិបតី​របស់​ប្រទេស ​ភូមាលោក ថេន សេន (Thein Sein) បាន​ស្វាគមន៍​ការ​ចូល​រួម​ពី​សំណាក់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ហើយ​សន្យា​ថា​នឹង​សហការ​ជា​មួយ​មេ​ដឹក​នាំ​គាំ​ទ្រ​លទ្ធិ​ប្រជាធិប​តេយ្យ លោក​ស្រី អ៊ោង សានស៊ូជី (Aung San Suu Kyi)។ លោក​ប្រធានា​ធិបតី​ក៏​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ពី​ការ​ទាមទារសុំ​ឲ្យ​មាន​កំណែ​ទម្រង់កាន់​តែ​ច្រើន​ជាងមុន ប៉ុន្តែបាន​បដិសេធ​មិន​ព្រម​សារភាព​ថា រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោកបាន​ដាក់​ពន្ធ​នាគារអ្នក​ទោស​នយោបាយ​ឡើយ។

នៅ​ក្នុង​សន្និសីទ​សារ​ព័ត៌​មាន​លើក​ដំបូង​បង្អស់​របស់​លោក​ចាប់​តាំង​ពីលោកបាន​ក្លាយ​ជា​ប្រធានាធិបតីរបស់​ប្រទេស​ភូមា កាល​ពី​ខែ​មីនា លោក ថេន សេនបាន​ស្វាគមន៍ផែន​ការ​របស់​លោក​ប្រធានា​ធិបតី បារ៉ាក់ អូបាម៉ា (Barack Obama) ក្នុង​ការ​បញ្ជូន​លោក​ស្រីរដ្ឋ​មន្ត្រី​ការ​បរទេស ហ៊ីឡារី គ្លីនតុន (Hillary Clinton) នៅ​ក្នុង​ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ចជា​ផ្លូវ​ការមួយ ក្នុង​ខែ​ក្រោយ​នេះ។

បន្ទាប់​ពី​បាន​ថ្លែង​នៅ​ខាង​ក្រៅ​កិច្ច​ប្រជុំរបស់​សមាគម​ប្រជាជាតិ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ (Association of Southeast Nations) នៅ​ទី​ក្រុង​បាលី ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី លោក​បាន​ប្រាប់​ក្រុម​អ្នក​កាសែត​កាល​ពី​ថ្ងៃ​សៅរ៍ ក្នុង​សប្តាហ៍​នេះថា ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ច​នេះនឹង​ក្លាយ​ទៅ​ជា​អ្វី​ដែលលោក​ពណ៌នា​ថា​ ជា​ការ​ប្រសិទ្ធិ​ពរ​ជ័យជូន​ដល់​ប្រទេស​របស់​លោក។

លោកមាន​ប្រសាសន៍​ថា លោក​ប្រធានា​ធិបតី អូបាម៉ា បាន​ទទួល​ស្គាល់​ដំណើរ​វិវត្តន៍​ផ្នែក​នយោបាយនៅ​ភូមា។ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត លោក និយាយ​ថា លោកប្រធានា​ធិបតី អូបាម៉ា បាន​និយាយ​ថា អ្វី​ដែល​កំពុង​កើត​ឡើង​នៅ​ភូមា មិន​ទាន់​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះ​នៅ​ឡើយ​ទេ។ លោកថ្លែងថា លោកប្រធានា​ធិបតី អូបាម៉ា បានលើក​ទឹក​ចិត្ត​ដល់​ប្រទេស​ភូមា​ឲ្យ​ធ្វើ​កិច្ច​ការ​ច្រើន​ថែម​ទៀត ​ដើម្បី​ធ្វើ​កំណែ​ទម្រង់ ហើយថា សហរដ្ឋ​អាមេរិក​នឹង​តាម​ឃ្លាំ​មើល​យ៉ាង​ដិត​ដល់​ ​ដើម្បី​ពិនិត្យ​មើលសភាព​ការណ៍។

ក្រុមមេ​ដឹក​នាំ​អាស៊ាននៅ​ឯ​ជំនួប​កំពូល​នេះ​ បាន​បោះ​ឆ្នោតអនុញ្ញាត​ឲ្យ​ប្រទេស​ភូមាធ្វើ​ជា​ម្ចាស់​ផ្ទះ ​នៃកិច្ចប្រជុំ​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​ក្នុងឆ្នាំ​២០១៤ បន្ទាប់​ពី​ការ​ផ្អាក​កាល​ពី​លើក​មុន ​ដោយ​សារតែ​ព័ត៌​មាន​ស្តី​អំពី​បញ្ហាសិទ្ធិ​មនុស្សរបស់​ប្រទេស​នេះ។

ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ចរបស់លោក​ស្រី គ្លីនតុន នឹង​ក្លាយ​ជា​ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ចថ្នាក់ខ្ពស់​បំផុតទៅ​កាន់​ប្រទេស ភូមា ពី​សំណាក់​មន្ត្រី​សហរដ្ឋ​អាមេរិកមួយ​រូប ក្នុង​រយៈ​ពេល​កន្លះ​សតវត្សរ៍ ហើយ​ធ្វើ​ឡើង​បន្ទាប់​ពី​រដ្ឋាភិបាល​ដែលគាំ​ទ្រ​ដោយ​ក្រុម​យោធា បាន​ចាត់​វិធាន​ការជា​ច្រើន​ដើម្បី​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ភាព​សេរី​ឡើង​វិញ។

ក្រុម​អជ្ញាធរ​ បាន​បន្ធូរ​កណ្តាប់​ដៃ​យ៉ាង​ណែន​របស់​ពួក​គេ​ទៅ​លើ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ បាន​អនុញ្ញាតឲ្យ​មានសហជីព​ការ​ងារ ផ្អាក​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនីដែលមិនប្រជា​ប្រិយ​ភាព និងដែលគាំ​ទ្រ​ដោយ​ប្រទេស​ចិន ដោះ​លែង​អ្នក​ទោសនយោបាយ​ជាង​២០០​នាក់ និង​បាន​បើក​កិច្ច​ប្រជុំ​ដោយផ្ទាល់​ជា​មួយមេ​ដឹក​នាំ​គណបក្សប្រឆាំង លោក​ស្រី អ៊ោង សានស៊ូជី។

កាល​ពី​សប្តាហ៍​មុន លោកស្រី​ អ៊ោង សានស៊ូជី និង​គណបក្ស​សម្ព័ន្ធ​ជាតិ​ដើម្បី​លទ្ធិ​ប្រជាធិប​តេយ្យរបស់​លោក​ស្រី ឬ​ហៅ​កាត់​ថា NLD បាន​ប្រកាសថា ពួក​គេ​នឹង​ចូល​ក្នុង​ឆាក​នយោបាយឡើង​វិញនៅ​ក្នុង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ទូទៅ​នា​ពេល​ខាង​មុខ។

លោក​ស្រី ខេលី ឃឺរី (Kelley Currie) ស្រាវ​ជ្រាវអំពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​លទ្ធិ​ប្រជាធិប​តេយ្យ​នៅក្នុង​ប្រទេស ​ភូមា សម្រាប់​វិទ្យា​ស្ថាន​គម្រោង​ឆ្នាំ​២០៤៩ (Project 2049 Institute) នៅ​ទី​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន ឌីស៊ី (Washington D.C.)។ លោក​ស្រីបាន​ប្រាប់​វីអូអេ នៅ​ក្នុង​បទ​សម្ភាសន៍​តាម​ប្រព័ន្ធ​ស្កាយ(Skype) ថា ការ​ចូល​រួម​របស់​គណបក្ស NLD នៅ​ក្នុង​ការ​បោះ​ឆ្នោត នាំ​មក​នូវ​ភាព​ជឿ​ជាក់​ដល់​ការ​អះ​អាង​របស់​រដ្ឋាភិបាលក្នុង​ការ​ធ្វើ​កំណែ​ទម្រង់។

«វា​មាន​សារ​សំខាន់​ខ្លាំង​ណាស់ ហើយ​វា​បង្ហាញ​ពី​កម្រិត​នៃ​ការ​គាំ​ទ្រ​របស់​លោក​ស្រី​ ចំពោះ​អ្វី​ដែល​នឹង​បន្ត​ជា​មួយ​របប​នេះ ហើយ​ថា លោក​ស្រី​ មាន​ភាព​ជឿ​ជាក់​នៅ​ក្នុង​កម្រិត​ជាក់​លាក់​មួយ នៅក្នុង​ដំណើរ​ការ​នេះ។ ខ្ញុំ​មិន​គិត​ថា លោក​ស្រី​ នឹង​ដាក់​ខ្លួន​និង​គណបក្ស​របស់លោក​ស្រី​នៅ​ទី​នោះ​ទេ ប្រសិន​បើ​លោក​ស្រី​មិន​មាន​ភាព​ជឿ​ជាក់​មួយ​ចំនួន​ថា ពួក​គេនឹង​ទទួល​បាន​ការ​ផ្តល់​ឪកាស ​ដើម្បី​ប្រកួត​ប្រជែង​ដោយ​យុត្តិ​ធម៌​នោះ។ ហើយខ្ញុំ​គិត​ថា នោះ​ជា​អ្វី​ដែលសហរដ្ឋ​អាមេរិក និង​ប្រទេស​ដទៃ​ទៀត ដែល​គាំ​ទ្រ​ដល់​ប្រជាធិប​តេយ្យ​ភាវូប​នីយកម្ម​នៅ​ភូមា គួរធ្វើ​ការពិនិត្យ​មើល​យ៉ាង​ប្រុងប្រយ័ត្ន»។

ប៉ុន្តែ ឃឺរីនិង​ក្រុម​អ្នក​វិភាគ​ផ្សេង​ទៀត​ បាន​ព្រមាន​ចំពោះ​វិធាន​ការ​ទាំង​ឡាយ​ដែលត្រូវបាន​ធ្វើ​កន្លង​មក ដែល​នឹង​អាច​ត្រឡប់​ថយ​ក្រោយវិញ ដូចដែល​ធ្លាប់​បាន​កើត​មានឡើង​កាល​ពីពេល​មុនៗហើយ​ថា សកម្មភាព​របស់​រដ្ឋាភិបាលត្រូវ​តែ​ឃ្លាំ​មើល​យ៉ាង​ដិត​ដល់។

ពួក​គេ​ក៏​គូស​បញ្ជាក់ផង​ដែរ​ថា នៅ​មាន​អ្នក​ទោស​នយោបាយ​រាប់​ពាន់​នាក់​នៅ​ក្នុង​មន្ទីរ​ឃុំ​ឃាំងនៅ​ភូមា។ អ្នក​ទោស​ភាគ​ច្រើនបាន​ជាប់​ពាក់​ព័ន្ធ​នៅ​ក្នុង​ការ​តវ៉ា​ដើម្បីគាំទ្រ​លទ្ធិ​ប្រជាធិប​តេយ្យ ដែលត្រូវ​បាន​បង្រ្កាបយ៉ាង​ឃោរ​ឃៅ​ពី​សំណាក់​ក្រុម​យោធា។

លោក​ប្រធានា​ធិបតី ថេន សេន ដែល​ខ្លួន​លោក​ជា​អតីត​ឧត្តម​សេនីយ៍ បដិសេធ​មិន​ទទួល​ស្គាល់អ្នក​ទោស​នយោបាយ​ណា​មួយ​ឡើយ។

លោកថ្លែង​ថា ពួក​គេ​បាន​ដោះ​លែងអ្នក​ទោស​ជិត​២​ម៉ឺន​នាក់ ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការ​លើក​លែង​ទោស​ជា​ទូ​ទៅ។ តែ​ទោះ​យ៉ាង​ណា លោក និយាយ​ថា ពួក​គេ​មិន​ទទួល​ស្គាល់​ទេ​ថា អ្នក​ទោស​មួយ​ចំនួន​ជា​អ្នក​ទោស​មន​សិការ​នោះ​ឡើយ។ លោក​និយាយថា ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន និង​ទទួល​ការ​កាត់​ទោស ដោយ​សារ​តែ​ពួក​គេបាន​បំពាន​ច្បាប់​ដែល​នៅ​ជា​ធរមាន។

រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតី ថេន សេនបាន​ចូល​កាន់​ដំណែង​កាល​ពី​ខែ​មីនា បន្ទាប់​ពីការ​បោះ​ឆ្នោត​នៅ​ទូ​ទាំង​ប្រទេស ដែល​ត្រូវ​បាន​រិះ​គន់​ថា​ជាការ​បោក​បញ្ឆោត ដែល​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើងដើម្បី​រក្សា​អំណាច​របស់​របប​យោធា​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។

សូម្បី​តែ​មុន​ពេល​ការ​បោះ​ឆ្នោត រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​ដែលក្រុម​យោធាជា​អ្នក​រៀប​ចំសេចក្តី​ព្រាង ធានា​ដល់​ក្រុម​យោធា​នូវ​អាសនៈ​ចំនួន​១​ភាគ​៤​ក្នុង​ចំណោម​អាសនៈ​ទាំង​អស់​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋ​សភា។

លោក ដេវីដ ស្តេនប៊ឺក (David Steinberg) ជា​អ្នក​វិភាគ​អំពី​ប្រទេស​ភូមា នៅ​ឯ​សាកល​វិទ្យា​ល័យ​ចចថោន (Georgetown University) នៅ​ក្នុងទី​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោនឌី​ស៊ី។ លោកនិយាយ​ថា ក្រុម​យោធាគ្មាន​ចេតនាក្នុង​ការ​បោះ​បង់​អំណាច​ទេ ប៉ុន្តែ​អាច​បាត់​បង់​អំណាច​របស់​ខ្លួន ដូច​រដ្ឋាភិបាល​យោធា​មុនៗ ​នៅក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ីនិង​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូងដែរ។

«បញ្ហា​នេះ​ជា​បញ្ហា​ជាមូល​ដ្ឋាន​មួយ ហើយ​ថា ​មាគ៌ា​នៃ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​សង្គម​នៅ​ក្នុង​សង្គម​នោះ ត្រូវ​បាន​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​ក្រុម​យោធា ហើយ​នៅ​ពេល​ដែល​សង្គម​នោះ​ផ្លាស់​ប្តូរ វា​ត្រូវ​ការ​រយៈ​ពេលមួយ​ជំនាន់​មនុស្ស​ជា​មូលដ្ឋាន ​ដើម្បី​ធ្វើ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ។ ដូច្នេះ អ្នក​អាច​ងើប​ឡើង​តាម​រយៈ​នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ការ​អប់រំ សង្គម​ស៊ីវិល នៅ​ពេល​ដែលរឿង​រ៉ាវ​ទាំង​អស់​នេះ​កើត​ឡើង បន្ទាប់​មកតួនាទីរបស់ក្រុម​យោធាកាន់តែ​ថម​ថយ​ទៅ​វិញ»។

លោក ស្តេនប៊ឺក និយាយ​ថា មាន​ការ​ទទួល​ស្គាល់​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើង​នៅ​ប្រទេស​ភូមា ដែល​របប​គ្រប់​គ្រង​ដោយយោធារាប់​ទសវត្សរ៍​មក​នេះ បាន​ប្រែ​ក្លាយប្រទេស​នេះ​ពី​ប្រទេស​មាន​បំផុត​មួយ ទៅ​ជា​ប្រទេស​ក្រី​ក្រ​បំផុត។

លោកថ្លែង​ថា​ ការ​ធ្វើ​ជា​ម្ចាស់​ផ្ទះ​សម្រាប់​កិច្ច​ប្រជុំ​អាស៊ាន​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៤ នឹង​ធ្វើ​ឡើង​ ដើម្បី​ដាក់​ទម្ងន់សម្ពាធ​ផ្ទៃ​ក្នុង ដើម្បី​បន្ត​កំណែ​ទម្រង់​ជា​បន្ត​ទៀត៕

ប្រែសម្រួល​ដោយ លី សុខឃាង

XS
SM
MD
LG