ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

ប្រធានាធិបតី​ភូមា​ស្វាគមន៍​ការ​ចូលរួម​របស់​អាមេរិក ​និង​សន្យា​​សហការ​​ជាមួយ​គណបក្ស​ប្រឆាំង


រដ្ឋមន្ត្រី​ការ​បរទេស​អាមេរិក លោកស្រី Hillary Rodham Clinton បក់ដៃ​មុន​នឹង​ចូល​ទៅ​ក្នុង​យន្តហោះ​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​​ច័ន្ទ​ទី​២៨​ខែ​វិច្ឆិកា​ឆ្នាំ​២០១១ នៅ​មុន​ដំណើរទស្សនកិច្ច​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង​និង​​ភូមា (មីយ៉ាន់ម៉ា)។

ប្រធានាធិបតី​របស់​ប្រទេស ​ភូមា​ លោក ថេន សេន (Thein Sein) បាន​ស្វាគមន៍​ការ​ចូលរួម​ពី​សំណាក់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ ហើយ​សន្យា​ថា​នឹង​សហការ​ជាមួយ​មេ​ដឹកនាំ​គាំទ្រ​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ លោកស្រី អ៊ោង សានស៊ូជី (Aung San Suu Kyi)។ លោក​ប្រធានាធិបតី​ក៏​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ពី​ការ​ទាមទារសុំ​ឲ្យ​មាន​កំណែទម្រង់កាន់​តែ​ច្រើន​ជាងមុន​ ប៉ុន្តែបាន​បដិសេធ​មិន​ព្រម​សារភាព​ថា​ រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោកបាន​ដាក់​ពន្ធនាគារអ្នក​ទោស​នយោបាយ​ឡើយ។

នៅ​ក្នុង​សន្និសីទ​ព័ត៌មាន​លើក​ដំបូង​បង្អស់​របស់​លោក​ចាប់​តាំង​ពី​លោកបាន​ក្លាយ​ជា​ប្រធានាធិបតីរបស់​ប្រទេស​ភូមា​កាល​ពី​ខែ​មីនា​ លោក ថេន សេន បាន​ស្វាគមន៍ផែនការ​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតី​ បារ៉ាក់ អូបាម៉ា (Barack Obama) ក្នុង​ការ​បញ្ជូន​លោក​ស្រីរដ្ឋមន្ត្រី​ការ​បរទេស​ ហ៊ីឡារី គ្លីនតុន (Hillary Clinton) នៅ​ក្នុង​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ចជា​ផ្លូវការ​មួយ រយៈពេល​៣​ថ្ងៃ​ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​ពុធ​ទី​៣០ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១១​នេះ។

បន្ទាប់​ពី​បាន​ថ្លែង​នៅ​ខាង​ក្រៅ​កិច្ចប្រជុំរបស់​សមាគម​ប្រជាជាតិ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ (Association of Southeast Asian Nations) នៅ​កោះ​បាលី​ (Bali) ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី (Indonesia) លោក​បាន​ប្រាប់​ក្រុម​អ្នក​កាសែត​កាល​ពី​ថ្ងៃ​សៅរ៍​ ក្នុង​សប្តាហ៍​នេះ​ថា​ ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​នេះ​នឹង​ក្លាយ​ទៅ​ជា​អ្វី​ដែលលោក​ពណ៌នា​ថា​ ជា​ការ​ប្រសិទ្ធិពរ​ជ័យជូន​ដល់​ប្រទេស​របស់​លោក។

លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ លោក​ប្រធានាធិបតី​ អូបាម៉ា​ បាន​ទទួល​ស្គាល់​ដំណើរ​វិវត្តន៍​ផ្នែក​នយោបាយ​នៅ​ភូមា។ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត​ លោក​និយាយ​ថា​ លោក​ប្រធានាធិបតី​ អូបាម៉ា​ បាន​និយាយ​ថា អ្វី​ដែល​កំពុង​កើត​ឡើង​នៅ​ភូមា​ មិន​ទាន់​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះ​នៅ​ឡើយ​ទេ។ លោក​ថ្លែងថា​ លោក​ប្រធានាធិបតី​ អូបាម៉ា​ បាន​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ដល់​ប្រទេស​ភូមា​ឲ្យ​ធ្វើ​កិច្ចការ​ច្រើន​ថែម​ទៀត ​ដើម្បី​ធ្វើ​កំណែ​ទម្រង់​ ហើយ​ថា​ សហរដ្ឋ​អាមេរិក​នឹង​តាម​ឃ្លាំ​មើល​យ៉ាង​ដិត​ដល់​ ​ដើម្បី​ពិនិត្យ​មើល​សភាពការណ៍។

ក្រុម​មេ​ដឹកនាំ​អាស៊ាននៅ​ឯ​ជំនួប​កំពូល​នេះ​ បាន​បោះឆ្នោត​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ប្រទេស​ភូមាធ្វើ​ជា​ម្ចាស់​ផ្ទះ ​នៃកិច្ចប្រជុំ​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​ក្នុងឆ្នាំ​២០១៤​ បន្ទាប់​ពី​ការ​ផ្អាក​កាល​ពី​លើក​មុន ​ដោយ​សារ​តែ​ព័ត៌មាន​ស្តី​អំពី​បញ្ហាសិទ្ធិ​មនុស្សរបស់​ប្រទេស​នេះ។

ដំណើរ​ទស្សនកិច្ចរបស់លោក​ស្រី គ្លីនតុន នឹង​ក្លាយ​ជា​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ចថ្នាក់ខ្ពស់​បំផុតទៅ​កាន់​ប្រទេស​ភូមា​ពី​សំណាក់​មន្ត្រី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​មួយ​រូប​ ក្នុង​រយៈ​ពេល​កន្លះ​សតវត្សរ៍​ ហើយ​ធ្វើ​ឡើង​បន្ទាប់​ពី​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​គាំទ្រ​ដោយ​ក្រុម​យោធា​បាន​ចាត់​វិធានការជា​ច្រើន​ដើម្បី​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ភាព​សេរី​ឡើង​វិញ។

ក្រុម​អាជ្ញាធរ​បាន​បន្ធូរ​កណ្តាប់​ដៃ​យ៉ាង​ណែន​របស់​ពួក​គេ​ទៅ​លើ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ បាន​អនុញ្ញាតឲ្យ​មាន​សហជីព​ការងារ​ ផ្អាក​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនីដែល​មិន​មាន​ប្រជាប្រិយភាព​ និង​ដែលគាំ​ទ្រ​ដោយ​ប្រទេស​ចិន​ ដោះ​លែង​អ្នក​ទោសនយោបាយ​ជាង​២០០​នាក់​ និង​បាន​បើក​កិច្ច​ប្រជុំ​ដោយ​ផ្ទាល់​ជាមួយ​មេដឹកនាំ​គណបក្សប្រឆាំង​ លោក​ស្រី អ៊ោង សានស៊ូជី (Aung San Suu Kyi)។

កាល​ពី​សប្តាហ៍​មុន​ លោកស្រី​ អ៊ោង សានស៊ូជី និង​គណបក្ស​សម្ព័ន្ធ​ជាតិ​ដើម្បី​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​របស់​លោក​ស្រី​ ឬ​ហៅ​កាត់​ថា​ NLD បាន​ប្រកាសថា​ ពួក​គេ​នឹង​ចូល​ក្នុង​ឆាក​នយោបាយឡើង​វិញនៅ​ក្នុង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ទូទៅ​នា​ពេល​ខាង​មុខ។

លោក​ស្រី ខេលី ឃឺរី (Kelley Currie) ស្រាវជ្រាវអំពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ និង​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅក្នុង​ប្រទេស​ភូមា​ សម្រាប់​វិទ្យា​ស្ថាន​គម្រោង​ឆ្នាំ​២០៤៩ (Project 2049 Institute) នៅ​ទី​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន។ លោក​ស្រី​បាន​ប្រាប់​វីអូអេ​ នៅ​ក្នុង​បទ​សម្ភាសន៍​តាម​ប្រព័ន្ធ​ស្កាយផ៍​ ( Skype) ថា​ ការ​ចូល​រួម​របស់​គណបក្ស NLD នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ នាំ​មក​នូវ​ភាព​ជឿជាក់​ដល់​ការ​អះអាង​របស់​រដ្ឋាភិបាលក្នុង​ការ​ធ្វើ​កំណែ​ទម្រង់។

«វា​មាន​សារៈសំខាន់​ខ្លាំង​ណាស់​ ហើយ​វា​បង្ហាញ​ពី​កម្រិត​នៃ​ការ​គាំ​ទ្រ​របស់​លោក​ស្រី​ ចំពោះ​អ្វី​ដែល​នឹង​បន្ត​ជាមួយ​របប​នេះ​ ហើយ​ថា​ លោក​ស្រី​ មាន​ភាព​ជឿ​ជាក់​នៅ​ក្នុង​កម្រិត​ជាក់លាក់​មួយនៅក្នុង​ដំណើរការ​នេះ។ ខ្ញុំ​មិន​គិត​ថា​ លោក​ស្រី​នឹងមិន​ដាក់​ខ្លួន​និង​គណបក្ស​របស់លោក​ស្រី​នៅ​ទី​នោះ​ទេ​ ប្រសិន​បើ​លោក​ស្រី​មិន​មាន​ភាព​ជឿ​ជាក់​មួយ​ចំនួន​ថា​ ពួក​គេនឹង​ទទួល​បាន​ការ​ផ្តល់​ឱកាស ​ដើម្បី​ប្រកួត​ប្រជែង​ដោយ​យុត្តិធម៌​នោះ។​ ហើយខ្ញុំ​គិត​ថា​ នោះ​ជា​អ្វី​ដែលសហរដ្ឋ​អាមេរិក​ និង​ប្រទេស​ដទៃ​ទៀត​ ដែល​គាំ​ទ្រ​ដល់​ប្រជាធិបតេយ្យ​ភាវូបនីយកម្ម​នៅ​ភូមា​ គួរធ្វើ​ការពិនិត្យ​មើល​យ៉ាង​ប្រុងប្រយ័ត្ន»។

ប៉ុន្តែ ឃឺរី (Currie) និង​ក្រុម​អ្នក​វិភាគ​ផ្សេង​ទៀត​ បាន​ព្រមាន​ចំពោះ​វិធានការ​ទាំង​ឡាយ​ដែលត្រូវ​បាន​ធ្វើ​កន្លង​មក​ ដែល​នឹង​អាច​ត្រឡប់​ថយ​ក្រោយវិញ​ ដូច​ដែល​ធ្លាប់​បាន​កើត​មាន​ឡើង​កាល​ពី​ពេល​មុនៗ​ ហើយ​ថា សកម្មភាព​របស់​រដ្ឋាភិបាលត្រូវ​តែ​ឃ្លាំ​មើល​យ៉ាង​ដិត​ដល់។

ពួក​គេ​ក៏​គូស​បញ្ជាក់​ផង​ដែរ​ថា​ នៅ​មាន​អ្នក​ទោស​នយោបាយ​រាប់​ពាន់​នាក់​នៅ​ក្នុង​មន្ទីរ​ឃុំឃាំងនៅ​ភូមា។ អ្នក​ទោស​ភាគ​ច្រើនបាន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នៅ​ក្នុង​ការ​តវ៉ា​ដើម្បីគាំទ្រ​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ដែលត្រូវ​បាន​បង្រ្កាបយ៉ាង​ឃោរឃៅ​ពី​សំណាក់​ក្រុម​យោធា។

លោក​ប្រធានា​ធិបតី​ ថេន សេន ដែល​ខ្លួន​លោក​ជា​អតីត​ឧត្តមសេនីយ៍​បដិសេធ​មិន​ទទួល​ស្គាល់អ្នក​ទោស​នយោបាយ​ណា​មួយ​ឡើយ។

លោក​ថ្លែង​ថា​ ពួក​គេ​បាន​ដោះលែងអ្នក​ទោស​ជិត​២​ម៉ឺន​នាក់​ ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការ​លើក​លែង​ទោស​ជា​ទូទៅ។ តែ​ទោះ​យ៉ាង​ណា​ លោក​និយាយ​ថា​ ពួក​គេ​មិន​ទទួល​ស្គាល់​ទេ​ថា​ អ្នក​ទោស​មួយ​ចំនួន​ជា​អ្នក​ទោស​មនសិការ​នោះ​ឡើយ។ លោក​និយាយ​ថា​ ពួក​គេ​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​ និង​ទទួល​ការ​កាត់​ទោស​ដោយ​សារ​តែ​ពួក​គេបាន​បំពាន​ច្បាប់​ដែល​នៅ​ជា​ធរមាន។

រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតី​ ថេន សេន​ បាន​ចូល​កាន់​តំណែង​កាល​ពី​ខែ​មីនា​ បន្ទាប់​ពីការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​ ដែល​ត្រូវ​បាន​រិះគន់​ថា​ជាការ​បោក​បញ្ឆោត​ ដែល​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើងដើម្បី​រក្សា​អំណាច​របស់​របប​យោធា​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។

សូម្បី​តែ​មុន​ពេល​ការ​បោះឆ្នោត​ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ដែលក្រុម​យោធា​ជា​អ្នក​រៀបចំសេចក្តី​ព្រាង​ ធានា​ដល់​ក្រុម​យោធា​នូវ​អាសនៈ​ចំនួន​១​ភាគ​៤​ក្នុង​ចំណោម​អាសនៈ​ទាំង​អស់​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋសភា។

លោក ដេវីដ ស្តែនប៊ឺក (David Steinberg) អ្នក​វិភាគ​អំពី​ប្រទេស​ភូមា​នៅ​ឯ​សាកលវិទ្យាល័យ​ចចថោន (Georgetown University) នៅ​ក្នុង​ទី​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន​ (Washington D.C.)។ លោក​និយាយ​ថា​ ក្រុម​យោធាគ្មាន​ចេតនា​ក្នុង​ការ​បោះបង់​អំណាច​ទេ​ ប៉ុន្តែ​អាច​បាត់បង់​អំណាច​របស់​ខ្លួន​ ដូច​រដ្ឋាភិបាល​យោធា​មុនៗ ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី​ (Indonesia) និង​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង (South Korea) ដែរ។

«បញ្ហា​នេះ​ជា​បញ្ហា​ជាមូលដ្ឋាន​មួយ​ ហើយ​ថា ​មាគ៌ា​នៃ​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​សង្គម​នៅ​ក្នុង​សង្គម​នោះ​ ត្រូវ​បាន​គ្រប់គ្រង​ដោយ​ក្រុម​យោធា​ ហើយ​នៅ​ពេល​ដែល​សង្គម​នោះ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ វា​ត្រូវ​ការ​រយៈ​ពេលមួយ​ជំនាន់​មនុស្ស​ជា​មូលដ្ឋាន ​ដើម្បី​ធ្វើ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ។ ដូច្នេះ​ អ្នក​អាច​ងើប​ឡើង​តាម​រយៈ​នយោបាយ​ សេដ្ឋកិច្ច​ ការ​អប់រំ​ សង្គម​ស៊ីវិល​ នៅ​ពេល​ដែលរឿងរ៉ាវ​ទាំង​អស់​នេះ​កើត​ឡើង​ បន្ទាប់​មកតួនាទីរបស់ក្រុម​យោធា​កាន់តែ​ថម​ថយ​ទៅ​វិញ»។

លោក​ ស្តែនប៊ឺក​ និយាយ​ថា​ មាន​ការ​ទទួល​ស្គាល់​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើង​នៅ​ប្រទេស​ភូមា​ ដែល​របប​គ្រប់គ្រង​ដោយ​យោធា​រាប់​ទសវត្សរ៍​មក​នេះ​ បាន​ប្រែ​ក្លាយប្រទេស​នេះ​ពី​ប្រទេស​មាន​បំផុត​មួយ​ ទៅ​ជា​ប្រទេស​ក្រី​ក្រ​បំផុត។

លោក​ថ្លែង​ថា​ ការ​ធ្វើ​ជា​ម្ចាស់​ផ្ទះ​សម្រាប់​កិច្ច​ប្រជុំ​អាស៊ាន​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៤​ នឹង​ធ្វើ​ឡើង​ ដើម្បី​ដាក់​ទម្ងន់សម្ពាធ​ផ្ទៃ​ក្នុង​ដើម្បី​បន្ត​កំណែ​ទម្រង់​ជា​បន្ត​ទៀត៕

ប្រែសម្រួល​ដោយ លី សុខឃាង

XS
SM
MD
LG