ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

ឥទ្ធិពល​សេដ្ឋកិច្ច​និង​នយោបាយ​ចិន​កើន​ឡើង​នៅ​អាស៊ី


កុងទីនឺ​ទំនិញ​ជា​ច្រើន​នេះ​ ត្រៀម​នឹង​បញ្ជូន​ឡើង​កប៉ាល់​នៅ​កំពង់ផែ​នៃ​ទីក្រុង​ស៊ៀងហៃ​ ប្រទេសចិន​។

កាល​ពី​ឆ្នាំ​មុន ចិនបាន​ទទួល​ឋានៈ​ជា​ប្រទេស​មាន​សេដ្ឋកិច្ច​ជឿន​លឿនបំផុត​លំដាប់​ទី២​ក្នុងពិភពលោកដែល​ខ្ពស់​ជាង​ជប៉ុន។ ការសិក្សាកាលពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ ​ដោយ​ក្រុម​អ្នក​ស្រាវជ្រាវនៅ​អូស្ត្រាលី ពិនិត្យ​មើល​ឥទ្ធិពល​សេដ្ឋកិច្ចរបស់​ចិន​ដែល​កំពុង​កើន​ឡើង​នៅ​ក្នុង​តំបន់ និង​ចោទ​សួរ​ថាតើ​ឥទ្ធិពល​សេដ្ឋកិច្ចរបស់​ទីក្រុង​ប៉េកាំង នឹង​នាំ​ទៅ​រក​ឥទ្ធិពលនយោបាយ​ និង​យោធា​ដ៏​សម្បើម​នៅទ្វីប​អាស៊ី​ដែរ​ឬ​ទេ។

ចិនបាន​ក្លាយ​ជា​ដៃ​គូ​ពាណិជ្ជកម្ម​ធំ​ជាង​គេ​បំផុតរបស់​អូស្ត្រាលីចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ២០០៧​មក ហើយការ​ទិញធ្យូង​ថ្ម ដែក និង​ទំនិញ​ដទៃ​ទៀតរបស់​ចិនបាន​ផ្តល់​កម្លាំង​ជំរុញ​ដ៏​ចម្បងសម្រាប់​សេដ្ឋកិច្ចរបស់​អូស្រ្តាលី។ ពាណិជ្ជកម្ម​នេះមាន​លក្ខណៈដូចគ្នា​នៅ​ទូទាំង​អាស៊ី ​ដែល​ពាណិជ្ជកម្មចិនបាន​ជួយ​ជំរុញសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេស​មួយ​ចំនួនដូចជា ជប៉ុន កូរ៉េ​ខាងត្បូង​ និង​ឥណ្ឌា​ជាដើម។

ប៉ុន្តែ​បើ​ទោះ​ជាមាន​ទំនាក់​ទំនងសេដ្ឋកិច្ចទាំង​នេះក៏ដោយ ក៏​វា​នៅ​មិន​ទាន់​ច្បាស់​ថា​តើអំណាច​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ទីក្រុង​ប៉េកាំងនឹង​នាំ​ទៅ​រក​ឥទ្ធិពលនយោបាយ ​និង​យោធា​ក្នុង​តំបន់កាន់​តែ​ធំធេង​ជាង​មុន។

លោក ចន លី (John Lee) ជា​អ្នក​វិភាគ​នៅវិទ្យាស្ថាន​ឡូវី​ (Lowy Institute) ដែល​ជា​ក្រុមពិនិត្យ​មើល​គោល​នយោបាយឯករាជ្យ​ដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុង​ស៊ីដនី និងជា​អ្នកនិពន្ធនៃ​ការ​សិក្សាកាល​ពី​ពេលថ្មីៗ​នេះស្តី​ពីទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច ​និង​នយោបាយ​ក្នុង​តំបន់​របស់​ចិន។ លោក​ថ្លែង​ថា​ ​ដោយសារ​តែ​តម្រូវការ​របស់​អតិថិជន​ចិនមាន​កម្រិត​ទាប ហើយ​ការចូល​ទៅ​កាន់ទីផ្សារនៅ​ទី​នោះពី​សំណាក់ក្រុមហ៊ុនបរទេសត្រូវបានរិតត្បិត ក្រុមប្រទេសជិត​ខាង​របស់​ទីក្រុងប៉េកាំង​នឹងបន្ត​ពឹង​ផ្អែកលើពាណិជ្ជកម្មជាមួយគ្នា​ទៅវិញ​ទៅ​មក និង​ជាមួយមហាអំណាច​សេដ្ឋកិច្ច​របស់លោក​ខាង​លិច ដូចជា​សហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុបជាដើម។

«ចិនជា​មហា​អំណាច​ពិបាកទុក​ចិត្ត​យ៉ាង​ខ្លាំង​នៅ​ក្នុង​តំបន់ ទោះជាប្រទេស​នេះ​បាន​ក្លាយ​ជា​ដៃ​គូ​ពាណិជ្ជកម្មដ៏​លើស​លប់របស់​ប្រទេស​ជាច្រើន​នៅ​ទ្វីប​អាស៊ី​ដូចជាជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង អូស្ត្រាលី និង​សូម្បី​តែ​ឥណ្ឌា​ជាដើម​ នោះក៏ដោយ​។ រាល់​រដ្ឋធានី​ធំៗ​នៅ​អាស៊ី​កាន់​តែ​ជិត​ស្និទ្ធិ​ជាមួយទី​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន ដើម្បីកម្រិត​ការងើបឡើងរបស់ចិន។ ដូច្នេះ ខាងផ្នែកប្រសិទ្ធិភាព និងជា​យុទ្ធសាស្ត្រ ​អ្នកមានប្រទេសជា​ច្រើន​រួបរួមគ្នាតទល់ជាមួយចិន ទោះបី​ជា​ចិន​មាន​សេដ្ឋកិច្ចលូតលាស់​ និងមាន​សារៈសំខាន់​ក្នុងនាមជា​ដៃ​គូ​ពាណិជ្ជកម្មជាមួយប្រទេស​ទាំង​អស់​នោះក៏ដោយ»។

នៅក្នុងរបាយការណ៍​របស់​ខ្លួន វិទ្យាស្ថាន​ឡូវី ឲ្យដឹង​ថា ប្រទេសជិតខាងជាច្រើនរបស់​ចិនក៏​មាន​ការ​ខ្វាយខ្វល់​ក្នុង​ចិត្ត​ដែរចំពោះឥទ្ធិពលយោធាដែល​ចេះ​តែ​កើន​ឡើងរបស់​ចិន ​ជាពិសេសទាក់​ទង​នឹងជម្លោះនៅ​តាម​សមុទ្រ នៅ​ក្នុង​សមុទ្រ​លឿង និង​សមុទ្រ​ចិនភាគ​ខាងត្បូង។

ចិនបាន​ទទូច​ថា ខ្លួន​ជា​ដៃគូ​ប្រកប​ដោយ​សន្តិភាព​នៅអាស៊ី ហើយ​ចង់​ដោះស្រាយជម្លោះ​ដែនទឹក​របស់​ខ្លួនតាម​រយៈ​ការ​ចរចា។ ប៉ុន្តែ​ការ​ពង្រីក​ចំណាយ​ផ្នែកកងទ័ព​ជើងទឹក និង​យោធា ​របស់​ខ្លួន​បង្កឲ្យមានការ​សង្ស័យ។

ខណៈ​ដែលរបាយការណ៍​របស់​វិទ្យាស្ថាន​ឡូវីមើល​ឃើញ​ពី​មន្ទិល​សង្ស័យ​ទាំង​នោះថា​ បាន​កម្រិត​ឥទ្ធិពល​របស់​ចិន ​មានក្រុម​អ្នក​វិភាគជាតិ​អូស្រ្តាលី​ផ្សេង​ទៀត​មិន​យល់​ស្រប។ លោក អាន់ឌ្រូ ដេវីស (Andrew Davies) ជា​អ្នក​វិភាគនៅ​ឯ​វិទ្យាស្ថាន​គោលនយោបាយ​យុទ្ធសាស្ត្រ​អូស្ត្រាលី (Australian Strategic Policy Institute)។ លោក​ មាន​ប្រសាសន៍​ថា ​ភាព​រីក​លូត​លាស់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច និងការ​ចំណាយ​ផ្នែក​យោធា​យ៉ាង​ច្រើនសន្ធឹក​សន្ធាប់​របស់​ចិនអាច​លប់​លើ​ឥទ្ធិពលរបស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិកនៅ​អាស៊ី។

«ខ្ញុំ​គិត​ថា​ បញ្ហា​ប្រឈម​ខាង​យុទ្ធសាស្ត្រក្នុងរយៈពេល​២០​ឆ្នាំ​ខាង​មុខ​គឺការ​បន្តងើប​ឡើង​របស់​ចិន និងការ​ធ្លាក់​ចុះរបស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក និង​ថា​តើកត្តា​នោះ​នឹង​បាត់​បង់​នូវ​អ្វី​ដែល​យើង​ពណ៌នា​ថា ជា​ភាព​រួមគ្នាជា​សកល។ ផ្នែក​មួយ​នៃរឿង​រ៉ាវ​នេះ រួម​ទាំង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ផង ដែល​កំពុង​ពិនិត្យ​មើល​កង​កម្លាំង​របស់​ខ្លួនដែលដាក់​ពង្រាយនៅ​ទូទាំងពិភព​លោក ប៉ុន្តែ​ជាពិសេស​ នៅមហាសមុទ្រ​ប៉ាស៊ីហ្វិក​ភាគ​ខាងលិច​ ហើយបញ្ហា​មួយដែល​ស្តែង​ឲ្យ​ឃើញ​កាន់តែ​ច្បាស់កាល​ពី​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ គឺ​ថា​មូលដ្ឋានរបស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិកនៅប្រទេស​ជប៉ុន និង​ហ្គួម (Guam) ងាយទទួល​រងគ្រោះ​ពីសមត្ថភាព​របស់​ចិន​ដែល​ចេះ​តែ​កើន​ឡើង»។

ក្រុម​អ្នក​វិភាគ​នៅ​វិទ្យាស្ថាន​ឡូវី និយាយ​ថា សហរដ្ឋ​អាមេរិកបាន​កំពុង​ទាក់​ទងអាស៊ីឡើងវិញកាលពីប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ថ្មីៗ​នេះ​ប្រកប​ដោយ​ជោគជ័យ​ ដែល​ពង្រឹង​សម្ព័ន្ធ​ភាពដែលមាននៅ​ទីនោះ​ស្រាប់​ជាមួយ​ជប៉ុន និង​អូស្រ្តាលី និង​បង្កើត​ទំនាក់​ទំនងថ្មី​ជាមួយឥណ្ឌា និង​វៀតណាម។

កាល​ពី​ខែ​មិថុនា អូស្ត្រាលី​បានចាប់ផ្តើម​ត្រួត​ពិនិត្យមើល​សមត្ថភាពការពារ​ប្រទេស​របស់​ខ្លួន ដែល​អាច​នាំទៅ​ដល់​ការ​ផ្តោត​អារម្មណ៍​សាជាថ្មីទៅ​លើ​ការ​ការពារ​តំបន់​ឆ្នេរ​ភាគពាយព្យ​ដែល​សម្បូរណ៍​ទៅ​ដោយ​ធនធាន​របស់​ប្រទេស​នេះ។ រដ្ឋាភិបាល​ថ្លែង​ថា​ ការ​វាយតម្លៃ​ឡើង​វិញកំពុង​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ដើម្បី​ទប់​ទល់​នឹងឥទ្ធិពល​យោធា​ដែល​កំពុង​ងើប​ឡើង​របស់​ចិនដោយ​ទទូច​ឡើង​ថា ទីក្រុង​កង់បេរ៉ា​ (Canberra) ជឿ​ជាក់​ថា ទីក្រុង​ប៉េកាំងនឹង​ងើបឡើង​ក្នុង​នាម​ជា «តួឯក»​ប្រកប​ដោយ​ការ​ទទួល​ខុសត្រូវនៅក្នុងកិច្ចការតំបន់៕

ប្រែសម្រួល​ដោយ​លី សុខឃាង

XS
SM
MD
LG