ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

មរណភាព​របស់​លោក​វ៉ាន់ ណាត ជា​ការ​បាត់​បង់​សាក្សី​សំខាន់


លោក​ វ៉ាន់​ ណាត ​មិនត្រឹម​តែ​ជា​ជន​រងគ្រោះ​ដែល​មាន​សំណាង​បំផុត​ដែល​អាច​គេច​រួច​ពី​ការ​សម្លាប់​ក្នុង​គុក​ទួលស្លែង​ និង​ជា​សាក្សី​សំខាន់​ម្នាក់​ក្នុង​សំណុំរឿង​០០១​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ ក៏ប៉ុន្ដែ​គាត់​ត្រូវ​បាន​ស្នើ​ឲ្យ​ធ្វើ​ជា​​សាក្សី​សក្ដានុពល​មួយ​រូប​សម្រាប់​សំណុំ

នៅ​ពេល​ដែល​ការ​កាត់ក្ដី​ពេញអង្គ​សេចក្ដី​ក្នុង​សំណុំរឿង​០០២​ ដែល​មាន​ជន​ជាប់​ចោទ​អតីត​មេដឹក​នាំ​កំពូល​ខ្មែរ​ក្រហម​ចំនួន​បួន​នាក់ មិន​ទាន់​ត្រូវ​បាន​កំណត់​កាល​បរិច្ឆេទ​ជាក់​លាក់​ អនាគត​សាក្សី​ម្នាក់​ក្នុង​សំណុំរឿង​នេះ​បាន​បាត់​បង់​ជីវិត។​ សាក្សី​រូប​នោះ​គឺ​លោក​វ៉ាន់​ ណាត ​អតីត​អ្នក​ទោស​គុក​ទួលស្លែង​ និង​ជា​វិចិត្រករ​យ៉ាង​ចំណាន​ម្នាក់​ដែល​នៅ​សល់​ពី​ស្លាប់​ក្នុង​របប​ខ្មែរ​ក្រហម។

លោក​ វ៉ាន់​ ណាត ​មិនត្រឹម​តែ​ជា​ជន​រងគ្រោះ​ដែល​មាន​សំណាង​បំផុត​ដែល​អាច​គេច​រួច​ពី​ការ​សម្លាប់​ក្នុង​គុក​ទួលស្លែង​ និង​ជា​សាក្សី​សំខាន់​ម្នាក់​ក្នុង​សំណុំរឿង​០០១​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ ក៏ប៉ុន្ដែ​គាត់​ត្រូវ​បាន​ស្នើ​ឲ្យ​ធ្វើ​ជាសាក្សី​សក្ដានុពល​មួយ​រូប​សម្រាប់​សំណុំរឿង​០០២​ផងដែរ។ ​គាត់​បាន​ស្លាប់​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ​សប្ដាហ៍​នេះ​ដោយសារ​ជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ។

មរណភាព​នៃ​អនាគត​សាក្សី​រូប​នេះ​ត្រូវ​បាន​មើល​ឃើញ​ថា​ សាលាក្តី​ផ្តោត​ការ​យកចិត្ត​ទុកដាក់​ខ្លាំង​ទៅ​លើ​សុខភាព​របស់​ជន​ជាប់​ចោទ តែ​មិន​សូវ​ខ្វល់​អំពី​សុខភាព​របស់​អតីត​ជនរង​គ្រោះ​ដោយ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ និង​ជា​សាក្សី​គន្លឹះ។

លោក​ ជុំ​ ម៉ី​ ជា​ប្រធាន​សមាគម​ជន​រងគ្រោះ​ដោយ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ឬ​សមាគម​ក្សេមក្សាន្ដ។​ លោក​គឺ​ជា​អតីត​ជន​រងគ្រោះ​ម្នាក់​ក្នុង​មន្ទីរ​ស​២១​ ឬ​គុក​ទួល​ស្លែង។​ លោក​ ជុំ ​ម៉ី ​អធិប្បាយ​ថា​ ការ​ស្លាប់​របស់​លោក​វ៉ាន់ ​ណាត​ បាន​បង្ហាញ​ពី​ភាព​ខុស​គ្នា​ស្រឡះ​នៃ​ការ​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​ផ្នែក​សុខភាព​រវាង​អតីត​មេដឹក​នាំ​កំពូលខ្មែរ​ក្រហម និង​រវាង​អតីត​ជន​រង​គ្រោះ​ដោយ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម។

«ជន​ជាប់​ចោទ​ហ្នឹង ​ឧទាហរណ៍ ​ខ្ញុំ​ដឹង​ខ្លះៗថា​ដេក​សុទ្ធ​តែ​ពូក​ បាយ​មួយ​ថ្ងៃ​បី​ពេល។ ពេទ្យ​ប្រចាំ​ការ​ទៀត។​ អញ្ចឹង​គឺ​ថា​វា​អត់​មាន​យុត្តិធម៌​ទេ​សម្រាប់​ជន​រងគ្រោះ។​ វា​អត់​មាន​ថា​ស្មើរ​ភាព​គ្នា​ហ្នឹង។​ ឧទាហរណ៍​ ខ្ញុំ​នៅ​សារមន្ទីរ​ទួលស្លែង​ សូម្បី​កន្លែង​គេ​ដាក់​ខ្ញុំ​ ក៏​ខុស​ពី​ឌុច​ដែរ។ ​ឌុច​ដេក​លើ​ពូក​ ខ្ញុំ​ ដេក​នូវ​នឹង​ឥដ្ឋ។ ​អាហ្នឹង​ហើយ​បាន​ជា​ខ្ញុំ​ថា​លម្អៀង​ទៅ​ខាង​ជន​ជាប់​ចោទ»។

លោក​ជុំ ​ម៉ី ​ឆ្នាំ​នេះ​អាយុ ​៨០​ឆ្នាំ​ហើយ។ ​ឌុច​ដែល​ជាជន​ជាប់​ចោទ​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ក្នុង​គុក​ទួល​ស្លែង​ចំពោះ​ការ​ធ្វើ​ទារុណកម្ម និង​ការ​សម្លាប់​អ្នក​ទោស​យ៉ាង​តិច​១២.៣៨០​នាក់​ មាន​អាយុ​៦៩ ​ឆ្នាំ។ ​លោក​ជុំ ​ម៉ី ​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ សាក្សី​មាន​សារៈសំខាន់​ក្នុង​ការ​ផ្ដល់​ព័ត៌មាន​ដោយ​ផ្ទាល់នូវ​អ្វី​ដែល​ខ្លួន​បាន​ឆ្លងកាត់។

«បើ​ជា​សិន​ណា​គ្មាន​អ្នក​អស់​ហ្នឹង​ផ្តល់​ការ​ពិត​ឲ្យ​ទៅ​តុលាការ​ ក៏​តុលាការ​មិន​ដឹង​ធ្វើ​ម៉េច​ទេ។ សាក្សី​ រស់​ហ្នឹង​ហើយ​សំខាន់​ សាក្សី​រស់​ហ្នឹង។​ បាទ​ ហើយ​យើង​មើល​ឃើញ​ថា រឿង​អញ្ចឹង​ហើយ​អា​រឿង​ អ្នក​ងាប់​មើល​ឃើញ​តែ​រណ្តៅ​ អ្នក​ងាប់​នោះ​ដូច​វា​មិន​សូវ​ច្បាស់​លាស់​ប៉ុន្មាន​ទេ? ជន​រងគ្រោះ​ដូចជា​ ណាំ​ម៉ុន​ អញ្ចឹង។ គាត់​ថា​ទៅ​បំភ្លឺ​នៅ​តុលាការ​ហ្នឹង! គាត់​លើស​ឈាម​ លើស​អី​ គ្មាន​អ្នកណា​គិត​គាត់​ទេ»។

វិធាន​ផ្ទៃ​ក្នុង​របស់​សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម​មិន​បាន​ចែង​ពី​ការ​គាំពារ​ផ្នែក​សុខភាព​សាក្សី​ ឬ​ជន​រងគ្រោះ​ដែល​ស្នើ​សុំ​តាំង​ខ្លួន​ជា​ដើម​បណ្ដឹង​រដ្ឋប្បវេណី​នោះ​ទេ។​ ដោយ​ឡែក​វិធាន​ទី​៣២​នៃ​វិធាន​ផ្ទៃ​ក្នុង​បាន​ចែង​ពី​ភាព​ចាំ​បាច់​ដែល​ត្រូវ​ត្រួត​ពិនិត្យ​សុខភាព​ដល់​ជន​ជាប់​ចោទ​ ឬ​ជន​ត្រូវ​ចោទ​ ប្រយោជន៍​គឺ​ដើម្បី​ធានា​ដល់​សម្បទា​ ផ្នែក​រាងកាយ​ និង​ផ្លូវ​ចិត្ត​ក្នុង​ការ​ចូល​រួម​ដំណើរ​ការ​ជម្រះ​ក្ដី។

លោក​ ឆាំង ​យុ នាយក​មជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា​ហាក់​ដូច​ជា​សម្តែង​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​នៅ​ពេល​ដែល​លោក​លើក​ឡើង​ថា ​បញ្ហា​សុខភាព​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជន​រង​គ្រោះ​បាត់​បង់​ជីវិតជា​បន្ដ​បន្ទាប់​ម្ដង​មួយៗ។

«ជន​រង​គ្រោះ​យើង​ខ្លះ​ហ្នឹង​សូម្បី​តែ​មាន​ញ្ហា​បន្តិច​បន្តួច​ក៏​រក​គ្រូ​ពេទ្យ។ ​សុខភាព​ធម្មតា​ហ្នឹង​មិន​មាន​ផង ​អញ្ចឹង​វា​ធ្វើ​ឲ្យ​សេវា​ថែទាំ​សុខភាព ​ដែល​យើង​ផ្តល់​ឲ្យ​មេ​ដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​ហ្នឹង ​វា​ដូច​ជា​មិន​ស្មើភាព​ចំពោះ​ជន​រងគ្រោះ​បាទ។ ហើយ​មួយ​ថ្ងៃ​ទៅ​មួយ​ថ្ងៃ ​ជនរង​គ្រោះ​ចេះ​តែ​បាត់បង់​ទៅៗ ​ដោយ​មិន​បាន​ផ្តល់​នូវ​យុត្តិធម៌​ណា​មួយ​ជូន​គាត់។ ហើយ​បើសិន​ជា​យើង​គិត​ថា ​ប្រជាជន​ទាំង​អស់​អាច​ស្វែង​រក​សេវា​ថែទាំ​សុខភាព ​ទំនើប​បាន​ហ្នឹង ​ខ្ញុំ​គិត​ថា ​វា​ជួយ​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​មិន​ឲ្យ​ស្លាប់​ទេ។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​លោក​ ឆាំង​ យុគ ​យល់​ថា​ បញ្ហា​ផ្លូវ​ច្បាប់​ដែល​បាន​ចែង​រួច​ទៅ​ហើយ​ក្នុង​វិធាន​ផ្ទៃ​ក្នុង​របស់​សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម​គឺ​ជា​ច្រក​មួយ​ដែល​ពិបាក​នឹង​ពិភាក្សា​គ្នា។ ​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​លើ​សុខភាព​របស់​ជន​ជាប់​ចោទ​គឺ​ជា​ការ​បម្រើ​ផល​ប្រយោជន៍​យុត្តិធម៌​សម្រាប់​រយៈពេល​យូរ។​ ប៉ុន្ដែ​គឺ​វា បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​ឈឺ​ចាប់​សម្រាប់​ជន​រង​គ្រោះ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ការ​ប្រៀប​ធៀប​ក្នុង​ពេល​នេះ។

«នេះ​ជា​រឿង​មួយ​ដ៏​ឈឺ​ចាប់​ក្នុង​ការ​ដែល​យើង​ចង់​ឲ្យ​មេដឹក​នាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​រស់​បាន​យូរ។ ​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ បង​ប្អូន​យើង​ ឪពុក​ម្តាយ​យើង​ដែល​រស់​ពី​សម័យ​ខ្មែរ​ក្រហម​ ដូច​ជា​ស្លាប់​មុន​ ឃើញ​តុលាការ​មុន​ទៅ​ទៀត។​ អញ្ចឹង​ ខ្ញុំ​គិត​ថា ​វា​ជា​កាតព្វកិច្ច​របស់​តុលាការ​ក្នុង​ការ​ពន្យល់​ដើម្បី​ឲ្យ​ជន​រងគ្រោះ​បាន​យល់​ ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ធ្វើ​យ៉ាង​នេះ»។

លោក ​ឌឹម ​សុវណ្ណារុំ​ មន្ដ្រី​ទទួល​បន្ទុក​ផ្នែក​កិច្ចការ​សាធារណៈ​របស់​សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម​មាន​ប្រសាសន៍​ដោយ​យោង​ទៅ​លើ​ការ​ការ​ពារ​ជន​ជាប់​ចោទ​សម្រាប់​ជា​ផលប្រយោជន៍​នៃ​យុត្តិធម៌​ដូច​គ្នា​នេះ​ដែរ។​ ជា​មួយ​គ្នា​នេះ​ លោក​បញ្ជាក់​ថា​ សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម​មាន​ថវិការ​មាន​កំណត់​សម្រាប់​បំពេញ​បេសកម្ម​របស់​ខ្លួន។

«គំនិត​មធ្យោបាយ​របស់​តុលាការ​ក៏​មាន​កំណត់ ​អញ្ចឹង​បេសកម្ម​របស់​តុលាការ​ធ្វើ​យ៉ាង​ម៉េច​ ធ្វើការ​ជំនុំ​ជម្រះ​ក្តី​ស្វែង​រក​យុត្តិធម៌​ ស្វែង​រក​ការ​ពិត​ឲ្យ​បាន​ឆាប់​រហ័ស ​ឲ្យ​បាន​ឃើញ ​ហើយ​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​ ទៅ​ដល់​ការ​ចូល​រួម​ទៅ​នឹង​នីតិ​វិធី​តុលាការ​ ទើប​តុលាការ​មាន​មធ្យោបាយ​ដើម្បី​ចាត់ការ​របស់​ខ្លួន​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ឲ្យ​ផល​ប្រយោជន៍​នៃ​ការ​ស្វែង​រក​យុត្តិធម៌​ ការ​ពិត​ហ្នឹង​មិន​ជាប់​នឹង​ឧបសគ្គ»។

ដោយ​ឡែក​លោក​ អ៊ឹម ​សុភា ​ប្រធាន​ផ្នែក​សម្រប​សម្រួល​ផ្នែក​គាំពារ​ជន​រងគ្រោះ​របស់​សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម​ពន្យល់​ថា ជន​រងគ្រោះ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ជ្រើស​រើស​ឲ្យ​ធ្វើ​ជា​សាក្សី​នឹង​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ការ​យក​ចិត្តទុក​ដាក់​រាប់​បញ្ចូល​ទាំង​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ផ្នែក​សុខភាព​ផង​ដែរ​ ក៏ប៉ុន្ដែ​ ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​នេះ​នឹង​ធ្វើ​ឡើង​តែ​ក្នុង​ពេល​ដែល​សាក្សី​ចូល​រួម​ក្នុង​នីតិ​វិធី​ជម្រះ​ក្ដី​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។

«នៅ​ក្នុង​ដំណើរការ​នីតិ​វិធី​ យើង​មាន​ផ្នែក​មួយ​ទៀត​គឺ​ហៅ​ថា ផ្នែក​គាំពារ​សាក្សី។​ ផ្នែក​នោះ​នឹង​ទទួល​បន្ទុក​រាល់​ការ​ចំណាយ​រាល់​នីតិវិធី​ក្នុង​ការ​ចូល​រួម​អង្គជំនុំ​ជម្រះ។​ ហើយ​ពេល​នោះ​ឯង​ ដែល​មាន​បញ្ហា​កើត​ឡើង​ដូចជា​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ ការ​ចាយ​វាយ​ ការ​ហូប​ចុក​ ស្នាក់​នៅ​អី​ផ្នែក​ហ្នឹង​គាត់​ទទួល​បន្ទុក​ដោះស្រាយ​សម្រាប់​សាក្សី។​ ក៏ប៉ុន្តែ ​អ្វី​ដែល​គេ​ដំណើរ​ការ​មិន​ទាន់​ចាប់​ផ្តើម ​ហើយ​ជន​ទាំងឡាយ​ណា​ដែល​មិន​ទាន់​មាន​ឈ្មោះ ត្រូវ​ទៅ​ផ្តល់​សក្ខីកម្ម​ អាហ្នឹង​ វា​អត់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ដំណើរការ​នីតិ​វិធី​នោះ​ទេ? អញ្ចឹង​វា​អត់​មាន​ខ្ទង់​ចំណាយ​នោះ​ទេ»។

លោក ឡាត់ ​គី​ អ្នក​សម្រប​សម្រួល​កម្មវិធី​សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម​របស់​អង្គការ​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ អាដហុក ​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ ជនរងគ្រោះ​ទោះ​ជា​សាក្សី​ក្ដី ដើម​បណ្ដឹង​រដ្ឋប្បវេណី​ក្ដី​ដែល​ចូល​រួម​ដំណើរការ​ក្ដី​ និង​ជនជាប់​ចោទសុទ្ធ​តែ​មាន​សារៈសំខាន់​ស្មើរៗ​គ្នា​ដែល​គួរ​តែ​ត្រូវ​បាន​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់។

លោក ឡាត់ ​គី ​និយាយ​សង្កត់​ជា​ពិសេស​ថា​ ការ​ចូល​រួម​របស់​ជន​រងគ្រោះ​ជា​ផ្នែក​មួយ​ជួយ​គាំទ្រ​ឲ្យ​មាន​ការ​កាត់​ក្ដី​ប្រកប​ដោយ​យុត្តិធម៌​ត្រឹម​ត្រូវ។

«យើង​មាន​ការ​សោកស្តាយ​ចំពោះ​ការ​ដែល​មិន​បាន​គិត​គូរ​ពិចារណា​សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​ អំពី​បញ្ហា​សុខភាព​របស់​ភាគី​ទាំង​អស់ ពីព្រោះ​ថា ជន​ជាប់​ចោទ​ក៏​ដូច​ ជា​ជន​រង​គ្រោះ​សុទ្ធ​តែ​ ជា​អ្នក​ដែល​មាន​វ័យ​ចាស់​ជរា​ណាស់​ទៅ​ហើយ​ នៅ​ក្នុង​ការ​ចូល​រួម​ដំណើរ​ការ​សាលាក្តី។​ ដូច្នេះ ​ទាំង​អស់​នេះ​សម្រាប់​ការ​ពិចារណា​របស់​ខាង​សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​ផង​ដែរ​ បាទ»។

យ៉ាងណា​ក៏​ដោយ​ វិធាន​ផ្ទៃ​ក្នុង​របស់​សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម​គឺ​ជា​ចំណង​មួយ​ដែល​បាន​កម្រិត​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​បន្ថែម​ទៀត​សម្រាប់​បញ្ហា​សុខភាព​របស់​ជន​រង​គ្រោះ​និង​សាក្សី។​ ក៏​ប៉ុន្ដែ​ វិធាន​នេះ​តែង​តែ​ត្រូវ​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​ជា​ប្រចាំ​ផង​ដែរ​ដើម្បី​កែ​សម្រួល​ព្រំដែន​ប្រតិបត្តិការណ៍​របស់​តុលាការ​ពិសេស​នេះ៕

XS
SM
MD
LG