ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

៦០ឆ្នាំ​នៃ​ទំនាក់ទំនង​អាមេរិក​និង​កម្ពុជា​បាន​ឈាន​ដល់​ចំណុច​ល្អ​


ព្រះមហាក្សត្យ​ខ្មែរ​ព្រះបាទ​នរោត្តម សីហមុនី និង​​លោកស្រី​ ​ខារូល រដលី (​Carol Rodley) ជា​ឯកអគ្គរដ្ឋ​ទូត​​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​ប្រចាំ​នៅ​ទី​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ ប្រទេស​​កម្ពុជា​ដែលទើបតែតែងតាំងថ្មីនៅឆ្នាំ​ ២០០៩​។

រយៈពេល​៦០​ឆ្នាំ​នៃ​ទំនាក់ទំនង​ការ​ទូត​រវាង​ប្រទេស​កម្ពុជា​និង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ត្រូវបាន​គេ​មើល​ឃើញ​ថា ​បាន​ធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់​ស្ថានភាព​លំបាក​ជាច្រើន​ បើ​ទោះជា​មាន​ភាព​ល្អ​ប្រសើរខ្លាំង​ក្នុង​រយៈពេល​ចុងក្រោយ​នេះ​ក៏​ដោយ។

សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​វាយតម្លៃ​ថា​ ទំនាក់ទំនង​របស់​ខ្លួន​ជាមួយប្រទេស​កម្ពុជា​មិន​ដែល​មាន​ភាព​រឹងមាំដូច​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ទេ។​ នៅ​ក្នុង​សារ​អេឡិកត្រូនិក​ផ្ញើ​មក​វីអូអេ​សំឡេង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ លោក​ Kenneth Foster ​អ្នក​នាំពាក្យ​ស្តីទី​នៃ​ស្ថានទូត​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ប្រចាំ​ក្នុង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​បាន​បញ្ជាក់​ថា៖

“ដោយ​រាប់​ចាប់​តាំង​ពី​គម្រោង​ជួយឱ្យ​មាន​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​ រហូត​ដល់​កម្មវិធី​ផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌​និង​កិច្ច​សហការ​យោធា​ គឺ​កម្រិត​នៃ​កិច្ច​សហ​ប្រតិបត្តិការ​មាន​ច្រើន ​មិន​ដូច​ពេល​មុន​ឡើយ។​ មិន​មាន​ពេល​ណា​មួយ​ឡើយ​ក្នុង​រយៈពេល​៦០​ឆ្នាំ​នេះ​ ដែល​ប្រទេស​យើង​ទាំងពីរ​បាន​សម្រប​សម្រួល​ក្នុង​កម្រិត​ការងារ​ប្រចាំថ្ងៃ​បាន​ច្រើន​ដូច​យើង​កំពុង​ធ្វើ​នាពេល​ឥឡូវនេះ​ទេ"។

ប្រទេស​កម្ពុជា​និង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ភ្ជាប់​ទំនាក់ទំនង​ការទូត​ជាមួយ​គ្នា​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ ១១​ ខែ​កក្កដា​ ឆ្នាំ​ ១៩៥០។​ ក្នុង​រយៈពេល​៦០​ឆ្នាំ​នេះ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​ហៅ​ទំនាក់ទំនង​នេះ​ថា​ មាន​ការ​ឈាន​ឡើង​និង​ធ្លាក់ចុះ​ទៅ​តាម​សម័យ​កាល​ ដោយ​ពេល​ខ្លះ​មាន​ការ​រីកចម្រើន​និង​ពេល​ខ្លះ​មាន​ភាព​រអាក់រអួល​ ព្រោះ​ធ្លាប់​មាន​ការ​កាត់ផ្តាច់ចំណង​ទាក់ទង​ចំនួន​ពីរ​ដង​ គឺ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៦៥​ និង​ឆ្នាំ​១៩៧៥​ មុននឹង​ភ្ជាប់​ឡើងវិញ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩១។

លោក​ ហែម ហេង​ ឯកអគ្គរាជទូត​កម្ពុជា​ប្រចាំ​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​បញ្ជាក់​ប្រាប់​វីអូអេ​សំឡេងសហរដ្ឋ​អាមេរិក​ក្នុង​បទ​សម្ភាសន៍មួយ​ថា​ កម្ពុជា​ចង់​សាង​មិត្ត​ជាមួយ​ប្រទេស​ទាំងអស់​ ជាពិសេស​ជាមួយ​ប្រទេស​អាមេរិក។

“យើង​មិន​ចង់​ឱ្យ​មាន​អមិត្ត​ជាមួយ​ប្រទេស​ណា​មួយ​ទេ​ ជាពិសេស​ចំពោះ​ប្រទេស​អាមេរិក​ ប៉ុន្តែ​ដោយ​សារ​ការ​យល់ឃើញឬ​ទស្សនៈ​របស់​កម្ពុជា​ខុស​ពី​អាមេរិក​ ទស្សនៈ​ខ្លះ​ដែល​យើង​យល់​ថា​ធ្វើ​ឱ្យ​ខូច​ប្រយោជន៍​ដល់​កម្ពុជា​ក៏​យើង​មិនអាច​ធ្វើ​តាម​នយោបាយ​របស់​អាមេរិក​ដែរ​ ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ការ​រអាក់​រអួល​ក្នុង​ទំនាក់​ទំនង​ខ្លះ​ ប៉ុន្តែ​ទោះបីជា​យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ​បើ​យើង​ប្រៀប​ទៅ​អំពើ​ល្អ​និង​អំពើ​អាក្រក់​នោះ​ គឺ​យើង​មាន​អំពើ​ល្អ​ច្រើន​ជាង​អំពើ​អាក្រក់​ណាស់​ ដូច្នេះ​ទំនាក់​ទំនង​កម្ពុជា​និង​អាមេរិក​គឺ​មាន​លក្ខណៈ​វិជ្ជមាន​ច្រើន”។

លោក​សាស្រ្តាចារ្យ​ Kenton Clymer​ អ្នក​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​អាមេរិកកាំង​នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ​Northern​ Illinois​ និង​ជា​អ្នក​ដែល​បាន​ស្រាវជ្រាវ​ជាច្រើន​លើ​ប្រធានបទទំនាក់​ទំនងរវាង​អាមេរិក​និង​កម្ពុជា​ ហើយ​ជាពិសេស​បាន​សរសេរ​សៀវភៅ​ចុងក្រោយដែល​មាន​ចំណងជើង​ថា​ “ទំនាក់​ទំនង​ដែល​មាន​បញ្ហា​រវាង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​និង​កម្ពុជា​ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៨៧០"​ បាន​និយាយ​ក្នុង​បទសម្ភាសន៍​មួយ​ជា​មួយវីអូអេ​ថា​ មាន​ហេតុផល​ជាច្រើន​ដែល​នាំ​ឱ្យ​មាន​បញ្ហា​ក្នុង​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​ប្រទេស​ទាំងពីរ​ ក្នុង​នោះ​គឺ​ទាក់ទង​នឹង​ជំហរ​អព្យាក្រិត​របស់​កម្ពុជា​ក្នុង​សម័យ​សង្គ្រាម​ត្រជាក់​និង​អសមត្ថភាព​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ក្នុង​ការ​ជំរុញ​គោលនយោបាយ​មួយ ​ដែលអាច​តម្រូវ​បាន​តាម​សេចក្តី​ត្រូវ​ការ​របស់​កម្ពុជា។

លោក​សាស្រ្តាចារ្យ​ Clymer​ ក៏​បាន​ទទួលស្គាល់ថា​ទំនាក់​ទំនង​នាពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​មាន​ភាព​ល្អ​ប្រសើរ​ ហើយបន្ថែម​ដែរ​ថា​វិធី​ដ៏​ល្អ​ដើម្បី​បន្ត​ទំនាក់​ទំនង​ល្អ​នេះតទៅ​ទៀត គឺ​ត្រូវ​រក្សា​ទំនាក់​ទំនង​ការទូត​ដោយ​វិធី​មិន​ប្រើ​មនោគមវិជ្ជា។

“ទាក់ទង​នឹង​ទំនាក់ទំនង​រវាង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​និង​កម្ពុជា​គឺ​ពិបាក​ក្នុង​ការ​ប៉ាន់ស្មាន​ណាស់​ថា​នឹង​មាន​បញ្ហាអ្វី​ត្រូវ​កើតឡើង​ក្នុង​រយៈពេល​ដូចជា​ ៦០ឆ្នាំ​ត​ទៅ​មុខ​ទៀត។​ អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​អាច​និយាយ​បាន​នោះ​គឺ ​ដរាបណា​ភាគី​ទាំង​ពីរ​អនុវត្ត​បាន​តាម​គោលការណ៍​ការទូត​ឆ្លាតវៃ​និង​ពិចារណា​ដិត​ដល់​ពិត​ជា​នឹង​អាច​ទប់​ស្កាត់​ឬ​កាត់​បន្ថយ​បាន​នូវ​បញ្ហា​ដែល​អាច​នឹង​កើត​ឡើង"។

នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​គឺ​ជា​ម្ចាស់​ជំនួយ​មួយ​ដ៏ធំ​ផង​ដែរ​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដោយ​ផ្តល់​ជំនួយ​ជាមធ្យម​ជាង​៤០​លាន​ដុល្លារ​ក្នុង​មួយឆ្នាំៗ។

លោក​ឯកអគ្គរាជទូត​ ហែម ហេង​ បាន​បញ្ជាក់​ថា​អាទិភាព​សម្រាប់​ផ្តោត​ក្នុងការ​ប្រើប្រាស់​ជំនួយ​ក៏​មាន​ការ​ប្រែប្រួល​ផង​ដែរ​ពី​ការ​ផ្តោត​លើ​ជំនួយ​សម្រាប់​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ក្នុង​អំឡុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៧០​ មក​ជា​ការ​ផ្តោត​លើ​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​សេដ្ឋកិច្ច​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ។

“បច្ចុប្បន្ន​នេះ​វិញ​គឺ​ទំនាក់ទំនង​សហប្រតិបត្តិការ​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​គឺ​សំខាន់​ទៅ​លើ​ការ​ផ្តល់​ជំនួយ​សម្រាប់​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​ អភិវឌ្ឍ​ប្រជាធិបតេយ្យ ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ ហើយ​នឹង​ការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ភេរវកម្ម​ ក៏​ដូច​ជា​អំពើ​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​រត់​ពន្ធ​គ្រឿងញៀន​ ក៏​ដូច​ជា​រត់​ពន្ធ​មនុស្ស​ជាដើម។​ ដូច្នេះ​សភាពការណ៍​នៃ​ការ​ប្រើប្រាស់​ជំនួយ​ ឬ​ក៏​សភាពការណ៍​នៃ​ទំនាក់​ទំនង​សហ​ប្រតិបត្តិ​ការ​នេះ​ វា​ខុស​គ្នា​ទៅ​តាម​កាលៈទេសៈ។​ កាលៈទេសៈ​នេះ​គឺ​យើង​ផ្តោត​ទៅ​លើ​ការ​កសាង​ជាតិ​និង​អភិវឌ្ឍន៍​ជាតិ”។

ប៉ុន្តែ​លោក​ កឹម សុខា​ ប្រធាន​គណបក្ស​សិទ្ធិ​មនុស្ស​យល់​ថា​ ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នៅមាន​បញ្ហា​ជា​ច្រើន​ទៀតដែល​ជា​គោលការណ៍​សំខាន់​ ដែល​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ចង់​លើក​ស្ទួយ​ ប៉ុន្តែនៅ​មិន​ទាន់​ទទួលបាន​ការ​គាំទ្រ​ពីរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជាទេ។

“អ្វី​ដែល​ជា​បំណង​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​មក​ស្រុក​ខ្មែរ​គឺ​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ​អត់​ទទួល​ទេ។​ ឧទាហរណ៍ដូចជា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ចង់​ឱ្យ​មាន​ការ​គោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ ចង់​ឱ្យ​មាន​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ចង់​បំបាត់​អំពើ​ពុករលួយ​ជាដើម​នោះ​ ពេល​ណា​ដែល​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ចង់​លើក​យក​បញ្ហា​ហ្នឹងគឺ​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ​តែងតែ​ជំទាស់​ បដិសេធ​នូវ​ការ​លើកឡើង​ពី​រដ្ឋាភិបាល​អាមេរិក។​ នេះ​ហើយ​ឃើញ​ថា​វា​នៅ​ខ្វែង​គំនិត​គ្នា​ច្រើន​ណាស់​ បញ្ហា​គោលបំណង​ទិសដៅ​ធំៗ​គឺ​នៅតែ​ខ្វែង​គំនិត​គ្នា​នៅ​ឡើយ​ទេ​ គ្រាន់​តែ​ជា​ការ​សម្រប​សម្រួល​ការទូត​ទេ​កន្លង​មក​ដែល​ខ្ញុំ​ឃើញ​ ហើយ​បញ្ហា​ដែល​ពី​អតីតកាល​ដែល​ធ្លាប់​មាន​រវាង​អាមេរិក​និង​មេដឹកនាំ​យើង​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ក្នុង​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ គឺ​នៅ​តែ​មាន​ខ្វែង​គ្នា​ដែរ។​ ជា​ញឹកញយ​ដែល​មេដឹកនាំ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​តែងតែ​លើក​អំពី​បញ្ហា​អាមេរិក​ឈ្លានពាន​ អាមេរិក​អញ្ចេះ ​អាមេរិក​អញ្ចុះ​ នូវ​កំហុស​ឆ្គង​របស់​អាមេរិក​ពី​អតីតកាល​ ប៉ុន្តែ​មេដឹកនាំ​បច្ចុប្បន្ន​មិន​បាន​លើក​ឡើ​ងពី​កំហុស​របស់​ចិន​មក​លើ​ស្រុក​ខ្មែរ​ទេ។​ អញ្ចឹង​ហើយ​វា​ឃើញ​ថា ​ខាង​អ្នកដឹកនាំ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​នៅតែ​ផ្អៀង​ទៅ​រក​ខាង​ម្ខាង​ទៀត​ ដែល​ផ្ទុយ​ទៅ​នឹង​ទស្សនៈ​របស់​អាមេរិក​នៅ​ឡើយ"។

ក្រៅ​ពី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ ​ប្រទេស​កម្ពុជា​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ក៏​កំពុង​រក្សា​ទំនាក់ទំនង​យ៉ាង​ល្អ​ជា​មួយ​ប្រទេស​ចិន​ បើ​ទោះ​បី​ជា​ក្នុង​ពេល​អតីតកាល​មាន​អនុស្សាវរីយ៍​ជូរចត់​ក៏​ដោយ។

កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ផ្អាក​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ជំនួយ​យោធា​មក​ឱ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា ​ដោយ​សារ​កម្ពុជា​ បាន​បញ្ជូន​ជន​សុំ​សិទ្ធិ​ជ្រកកោន​ជនជាតិ​ចិន​វីហ្គឺ​ចំនួន ​២០ ​នាក់​ដោយ​បង្ខំ​ឱ្យ​ត្រឡប់ទៅ​ប្រទេស​ចិន​វិញ​ ដែល​ជា​សកម្មភាព​មួយ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ចាត់​ទុក​ថា ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស។

លោក​ យ័ប គឹមទុង​ ប្រធាន​សមាគម​ខ្មែរ-អាមេរិកាំង​ដើម្បី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​និង​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​បាន​ស្នើ​ថា​ បើ​កម្ពុជា​រក្សា​ទំនាក់ទំនង​ល្អ​ជា​មួយ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ នឹង​ផ្តល់​ផល​ប្រយោជន៍​បានច្រើន​ដល់​កម្ពុជា៖

“ជា​ការ​ល្អ​មក​រៀន​ពី​មហា​សេដ្ឋី​ប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ជាជាង​ទៅ​រៀន​ពី​ប្រទេស​កុម្មុយនិស្ត”។

ទោះ​បី​ជា​យ៉ាងណា​ក៏​ដោយ​ ក៏​រដ្ឋាភិបាល​អាមេរិកាំង​យល់​ថា​ ប្រសិន​បើ​គេ​នៅ​បន្ត​តាម​គន្លង​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​គឺ​ទំនាក់ទំនង​កម្ពុជា​និង​អាមេរិក​នឹង​កាន់តែ​ខិត​មក​ជិត​គ្នា​កាន់​តែ​ច្រើន​ជាង​មុន​ក្នុង​រយៈពេល​៦០​ឆ្នាំ​ទៀត​និង​យូរ​ជាង​នេះ៕៚

XS
SM
MD
LG