ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

វិបត្តិខ្វះទឹកនៅមជ្ឈឹមបូព៌ាបង្កើនកង្វល់អ្នកជំនាញ

  • Mohamed Elshinnawi
  • VOA

ក្មេងប្រុស​នៅ​មជ្ឈឹមបូព៌ា​នេះ​កំពុង​ក្បង់ទឹក​ផឹក​ពី​ធុង​របស់​អង្គការ​មនុស្សធម៌

វ៉ាស៊ីនតោន៖ ការសិក្សា​ថ្មីមួយ​បាន​បង្ហាញ​ថា​ ​ក្នុង​រយៈពេល​២០ឆ្នាំ​ខាងមុខ​ ការ​ខ្វះខាត​ទឹក ​អាច​បង្ក​ឲ្យ​មាន​ភាព​ចលាចល​នៅក្នុង​ប្រទេស​ជា​ជាង​រវាង​ប្រទេស​និង​ប្រទេស​នៃ​តំបន់​មជ្ឈឹម​បូព៌ា។​ ទោះ​បីជា​ជម្លោះ​លើ​បញ្ហា​ទឹក​ស្ទើរតែ​បណ្តាល​ឲ្យ​កើត​មាន​សង្រ្គាម​ ​រវាង​ប្រទេស​នៅ​ក្នុង​តំបន់​នេះ​ ​កាលពី​អតីត​កាល​ក៏ដោយ​ ​ក៏​ក្រុម​អ្នក​ការទូត​បាន​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​ ដើម្បី​រក្សា​ភាពតាន​តឹង​ឲ្យ​ស្ថិត​ក្នុង​កម្រិត​អប្បរមា។

កាល​ពី​អតីត​កាល ​ក្រុម​អ្នក​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​ស្តីពី​កិច្ចការ​មជ្ឈឹមបូព៌ា​ ជាញឹកញយ​បាន​ ចង្អុល​បង្ហាញ​ថា​ ​ការ​ប្រើប្រាស់​អាង​ទន្លេ​ស្តុក​ទឹក​រួម​ និង​ជម្លោះ​អំពី​សិទ្ធិ​កាន់កាប់​ប្រភព​ទឹក​ក្រោមដី​ គឺ​ជា​មូលហេតុ​នៃ​សក្តានុ​ពល​ជម្លោះ​រវាង​ប្រទេស​និង​ប្រទេស។​ រឿង​នេះ​មិនមែន​ជា​រឿង​ដែល​គួរឲ្យ​ភ្ញាក់ផ្អើល​នោះទេ​ ​ព្រោះ​ថា​ ​ប្រទេស​ចំនួន​១០​ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​ចំនួន​១៥​ ដែល​ខ្សត់ខ្សោយ​ទឹក​ខ្លាំង​បំផុត​នៅលើ​ពិភពលោក​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​តំបន់​នេះ។ ​ប៉ុន្តែ ​យោងតាម​ការ​សិក្សា​ថ្មី​មួយ​ដោយ​មជ្ឈមណ្ឌល​សិក្សា​កិច្ចការ​អន្តរជាតិ​ និង​យុទ្ធសាស្ត្រ ​CSIS​ ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋធានី​ វ៉ាស៊ីនតោនការ​ផ្គត់ផ្គង់​ទឹក​ក្រោមដី​ដែល​មាន​កំណត់​នៅក្នុង​ប្រទេស​ក្នុង​តំបន់​មជ្ឈឹមបូព៌ា ​គឺ​ជា​ការ​ប្រឈម​បន្ទាន់​មួយ។ ​លោក​ ចន អលធ័រមែន​ (Jon Alterman) ​នាយក​កម្មវិធី​កិច្ចការ​តំបន់​មជ្ឈឹមបូព៌ា​ នៅ​ឯមជ្ឈមណ្ឌល​ CSIS​ និង​ជា​អ្នក​និពន្ធ​នៃ​ការសិក្សា​ថ្មី​នេះ​និយាយ​ថា ​ទឹកគឺ​ជាផ្នែក​ជាមូលដ្ឋាន​មួយនៃ​កិច្ចសន្យា​ក្នុង​សង្គម​ក្នុង​បណ្តា​ប្រទេស​នៅតំបន់​មជ្ឈឹមបូព៌ា។

«ទឹក​គឺជា​ចំណុច​ចង​ដ៏​សំខាន់​នៅក្នុង​កិច្ចការ​រដ្ឋាភិបាល​នៃ​ប្រទេស​ទាំង​នោះ។​ ទឹក​គឺ​ជាវិធី​មួយ​ដើម្បី​ផ្តល់រង្វាន់​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ។​ ទឹក​គឺ​ជាវិធី​មួយ​ក្នុង​ការ​កសាង​ភក្តីភាព ​ហើយ​ទឹក​គឺជា​សញ្ញា​មួយ​ដែល​បង្ហាញ​ថា ​រដ្ឋាភិបាល​ពិតជា​អាច​សម្រេច​កិច្ចការ។​ ប្រសិន​បើ​បាត់បង់​ទឹក ​បញ្ហា​គ្រប់បែប​យ៉ាង​ដែល​រក្សា​រដ្ឋាភិបាល​ឲ្យ​នៅ​ស្ថិតស្ថេរ​ ​ក៏នឹង​ត្រូវ​បាត់បង់​ផងដែរ។​ នេះ​គឺជា​បញ្ហា​ជាមូលដ្ឋាន​សម្រាប់​រដ្ឋាភិបាល​ ​និង​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ដែល​រស់នៅ​ក្រោម​រដ្ឋាភិបាល​ទាំងនេះ»។

លោក​ អលធ័រមែន​ បាន​អះអាង​ថា ​បញ្ហាទឹក​នៅក្នុង​តំបន់​មជ្ឈឹមបូព៌ា​កើតចេញ​មកពី ​«បដិវត្តន៍បៃតង» ​ដែល​បាន​វាយ​ប្រហារ​តំបន់​នេះ​ក្នុង​ចន្លោះ​ឆ្នាំ​១៩៨០​ និង​១៩៩២។​ នៅ​ក្នុង​រយៈកាល​នោះ ​ទឹក​ក្រោមដី​ត្រូវបាន​ប្រើប្រាស់​យ៉ាងសម្បើម​ ដើម្បី​ទ្រទ្រង់​កសិកម្ម ​ចិញ្ចឹម​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​កំពុងតែ​កើនឡើង​ និង​ដើម្បី​ស្រោចស្រព​វាលខ្សាច់​ ដែល​ជាទម្រង់​មួយ​នៃ​មោទន​ភាពជាតិ។ ​លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ ​ការ​ថយចុះ​នៃ​ធនធានទឹក​ក្រោមដី​នេះ ​នឹង​បង្ក​ផល​លំបាក​ដែល​គ្មាន​ទីបញ្ចប់​ សម្រាប់​របៀប​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​ទាំងឡាយ​នៅក្នុង​តំបន់​មជ្ឈឹមបូព៌ា​ដំណើរការ​ និង​ដោះស្រាយ​ជាមួយ​ប្រជាពល​រដ្ឋ​របស់ខ្លួន។​ លោក​ អលធ័រមែន​ មាន​ប្រសាសន៍​ថា ​បញ្ហាមួយ​ទៀត​ដែល​ទាក់ទង​ទៅនឹង​ការ​ផ្គត់ផ្គង់​ទឹក​ គឺការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ទីកន្លែង​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ពី​តំបន់​ជនបទ​មកទីក្រុង។ ​លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ​ការ​ធ្វើ​ចំណាក​ស្រុក​នេះ​ នឹង​ធ្វើឲ្យ​ប្រភព​ទឹក​ក្រោមដី​បន្ត​ធ្លាក់ចុះ​ថែមទៀត​ ហើយ​នឹង​បង្កើន​ភាព​តានតឹង​រវាង​ក្រុម​ជនជាតិ​ផ្សេងៗ។

«រឿង​ទីមួយ​គឺ​ការ​យល់ដឹង​ថា​ មាន​បញ្ហា។ ​បញ្ហា​ចម្បង ​បញ្ហា​ពិតប្រាកដ​ គឺ​ការ​អាច​ទទួល​បាន​ទឹក​ប្រើប្រាស់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស។​ ធនធាន​ទឹក​នៅក្នុង​ប្រទេស​ទាំងនេះ​នឹង​រីងហួត។​ វា​តម្រូវ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​នៃ​ប្រទេស​នីមួយៗ​ធ្វើការ​ពិចារណា ​មិនមែន​ត្រឹមតែ​ការ​ផ្គត់ផ្គង់​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​ថែមទាំង​វិធី​ក្នុង​ការ​កាត់បន្ថយ​តម្រូវការ​ទឹក​ទៀត​ផង»។

ដើម្បី​ជួយ​ដល់​ការ​ផ្គត់ផ្គង់​ទឹក​ មជ្ឈមណ្ឌល​សិក្សា​កិច្ចការ​អន្តរជាតិ​ និង​យុទ្ធសាស្រ្ត​ឲ្យ​ យោបល់​ថា ​រដ្ឋាភិបាល​ទាំងឡាយ​គួរតែ​ពិចារណា​ក្នុង​ការ​ប្រើប្រាស់​ទឹកសំណល់​ដែលត្រូវ​បានបន្សុត​រួច សម្រាប់​ធារាសាស្ត្រ។ ​ចំពោះ​ផ្នែក​តម្រូវការ​ ការ​សិក្សា​បានផ្តល់​អនុសាសន៍​ថា ​ប្រទេស​ទាំងនេះ​គួរតែ​ធ្វើការ​រឹតបន្តឹង​ប្រព័ន្ធ​កម្រិត​តម្លៃ​ទឹក​ ហើយ​ផ្តល់​ការ​លើក​ទឹកចិត្ត​ដល់​ការអភិរក្ស។ ​វាក៏​នឹង​មានសារៈ​សំខាន់​ផង​ដែរ​ ក្នុង​ការ​អប់រំ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​អំពី​ការ​ប្រើប្រាស់​ទឹក​ឲ្យបាន​សមរម្យ។

លោក​អលធ័រមែន​បាន​ព្រមាន​ថា ​ប្រសិន​គ្មាន​វិធានការ​ម៉ឹងម៉ាត់​ទេ​នោះ ​ ​ឧទាហរណ៍ ​រដ្ឋធានី​ សានាអា​ (Sana’a)​ របស់​ប្រទេស​យ៉េមែន​ នឹង​អស់ទឹក​ក្រោមដី​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៧​ ដែល​នឹង​បង្កឲ្យ​មាន​ចលាចល​នយោបាយ​និង​សង្គម។​ លោក​ឧត្តម​សេនីយ៍​ អ៊ែនថូនី ហ្ស៊ីននី ​(Anthony Zinni)​ អតីត​អគ្គ​មេបញ្ជាការ​នៃ​បញ្ជា​ការដ្ឋាន​កណ្តាល​អាមេរិក​ បាន​អះអាង​ថា ​កិច្ច​សហ​ប្រតិបត្តិការ​សកល​គឺ​ត្រូវការ​ទប់ស្កាត់​អស្ថេរភាព​នៅក្នុង​តំបន់​មជ្ឈឹម​បូព៌ា​ជុំវិញ​បញ្ហាខ្វះ​ទឹកនេះ។

«វា​ត្រូវតែ​ជា​បញ្ហា​សកល​ មិនមែន​គ្រាន់តែ​ជា​បញ្ហា​របស់​ប្រទេស​នីមួយៗ​នោះទេ។​ ខ្ញុំគិត​ថា ​វា​ត្រូវតែ​មាន​ដំណោះស្រាយ​ និង​យុទ្ធសាស្ត្រ​ថ្នាក់​តំបន់។​ ខ្ញុំ​ដឹង​ថា ​មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​គាំទ្រ​យុទ្ធសាស្រ្ត​ជាក់លាក់​មួយចំនួន​ គឺ​ប្រហែល​ជា​យុទ្ធសាស្រ្ត​សម្រាប់​ប្រទេស​ឬសង្គម។​ ខ្ញុំគិត​ថា​ យុទ្ធសាស្រ្ត​នេះ​មិន​នឹងអាច​ដំណើរការ​ទៅបាន​ទេ។​ ធនធាន​ទឹកទាំង​នេះមាន​នៅក្នុង​សង្គម​ជាច្រើន។​ ទាំងនេះ​គឺ​បញ្ហា​ក្នុងតំបន់​ ​ហើយ​ប្រហែល​ជា​បញ្ហា​ក្នុង​មហា​តំបន់​ទៀត​ផង»។

ឧទាហរណ៍​ Zinni​ បាន​ចង្អុល​បង្ហាញ​ថា ​ការ​ចែក​រំលែក​ធនធាន​ទឹក​នឹង​ជាបញ្ហា​ចម្បង​មួយ​ក្នុង​ដំណោះស្រាយ​ប្រកប​ដោយ​សន្តិភាព​នៃ​ជម្លោះ​រវាង​អ៊ីស្រាអែល​និង​ប៉ាលេស្ទីន។​ អតីត​បេសកជន​អាមេរិក​ប្រចាំ​នៅ​តំបន់​មជ្ឈឹម​បូព៌ា ​ក៏បាន​លើកឡើង​ពី​ជម្លោះ​នៅក្នុង​អតីតកាល​រវាង​ប្រទេស​ស៊ីរី ​និង​ទួរគី​លើបញ្ហា​ទឹក​ពីទន្លេ​ យូហ្វ្រេតស៍​ (Euphrates) ​និង​ភាព​តានតឹង​រវាង​អេហ្ស៊ីប ​និង​ប្រទេស​មួយចំនួន​នៅក្នុង​ទ្វីប​អាហ្រ្វិក ​លើ​បញ្ហា​ទឹក​ពី​អាង​ទន្លេនីល។

«ដោយ​ផ្អែក​ទៅ​លើ​ភាព​តានតឹង​ផ្សេងៗ ​ខ្ញុំគិត​ថា ​បញ្ហាខ្វះ​ទឹក​អាច​ផ្ទុះឡើង​ ហើយ​អាច​ជាការ​បោះឈើ​មួយ​ដុំទៀត​ទៅលើ​ភ្លើង​ នៅ​ក្នុង​ករណី​ជាច្រើន​ ដែល​បង្កឲ្យ​មាន​បញ្ហា​បន្ថែម​ទៀត។​ ខ្ញុំគិត​ថា ​តួនាទី​របស់​អាមេរិក​ក្នុង​ការ​ព្យាយាម​ជួយ​អភិវឌ្ឍ​យុទ្ធសាស្រ្ត​ក្នុង​តំបន់​ នាំ​ភាគី​ផ្សេងៗ​មក​ជួបគ្នា ​ដើម្បី​ចែក​រំលែក​បច្ចេក​វិជ្ជា ​និង​ធ្វើឲ្យ​មាន​ចំណាប់​អារម្មណ៍​សកល​ អង្គការ​មិនមែន​រដ្ឋាភិបាល​ និង​អង្គការ​អន្តរជាតិ​ ដែល​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ទឹក​ ដើម្បី​ទទួល​បាននូវ​ការ​សហការ​ពី​ពួកគេ​ និង​ការ​ចូលរួម​នៅក្នុង​ដំណើរការ​នេះ​ផងដែរ»។

លោក​ឧត្តម​សេនីយ៍ ​Zinni​ បាន​យល់ស្រប​នឹង​សេចក្តី​សន្និដ្ឋាន​នៃ​របាយ​ការណ៍​ថ្មីរបស់​មជ្ឈមណ្ឌល​សិក្សា​ពី​កិច្ចការ​អន្តរជាតិ​ និង​យុទ្ធសាស្រ្ត​ថា ​អភិបាល​កិច្ច​ជំនាញ​ និង​ការទូត​នឹង​ត្រូវការ​ជាចាំបាច់​ ដើម្បី​ទប់ស្កាត់​ការខ្វះទឹក​នៅក្នុង​តំបន់​មជ្ឈឹមបូព៌ា ​មិនឲ្យ​បង្ក​ជម្លោះ​រាលដាល៕៚

ប្រែ​សម្រួល​ដោយ ឌី ខាំបូលី៕

XS
SM
MD
LG