ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

អ្នក​កាសែត​ខ្មែរ​នៅ​តែ​ភ័យខ្លាច​និង​រង​ការ​គាបសង្កត់


លោកប្រធានាធិបតី ចច ដាប់បែលយូ ប៊ូស ឆ្លើយសំណួរ​របស់​អ្នក​ដែល​បាន​ចូលរួម​នៅការិយាល័យ​ Freedom House កាលពីខែមិនា ឆ្នាំ២០០៦ ក្នុងរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន។

មុន​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ដែល​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ក្នុង​ប្រទេស​អាមេរិក​ ប្រារព្ធ​ទិវា​សារព័ត៌មាន​អន្តរ​ជាតិ​ដ៏​ធំ​ចំនួន​៣ថ្ងៃ​នៅ​ដើម​ខែ​ឧសភា​ខាង​មុខ​នេះ​ក្នុង​រដ្ឋធានី វ៉ាស៊ីនតោន​ ក្រុម​អ្នក​ឃ្លាំ​មើល​និង​អ្នក​កាសែត​ និយាយ​ថា​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​តែ​ភ័យ​ខ្លាច​ក្នុង​ការ​បំពេញ​កិច្ចការ​របស់​ពួក​គេ​ ដោយ​ចង្អុល​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ថា​ សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​នៅ​មាន​ការ​រឹត​ត្បិត​នៅ​ឡើយ។

ការ​ភ័យ​ខ្លាច​និង​ការ​រឹតត្បិត​ទាំង​នោះ​ត្រូវ​គេ​រាប់​បញ្ចូល​ទាំង​ការ​គំរាម​កំហែង​ ឥទ្ធិពល​ នៃ​ការ​ភ័យ​ខ្លាច​កាល​ពី​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​ដូច​ជា​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​តុលាការ ដើម្បី​ប្តឹង​ផ្តល់​ ដាក់​គុក ​កាត់​ទោស​អ្នក​កាសែត​មិន​យក​ច្បាប់​សារព័ត៌មាន​ប្រើ ប្រាស់​ ការ​បិទ​មិន​ឲ្យ​មាន​ការ​មើល​ព័ត៌មាន​តាម​ប្រព័ន្ធ​អេឡិក​ត្រូនិក​មួយ​ចំនួន​ដែល​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល​ នឹង​ការ​ចាប់​ពិរុទ្ធ​ដោយ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ខ្លួន​ឯងជា​ដើម។

លោក​ មឿន ​ឈាន​ណារិទ្ធិ​ នាយក​នៃ​វិទ្យា​ស្ថាន​កម្ពុជា​សម្រាប់​ការ​សិក្សា​ផ្នែក​សារព័ត៌មាន​ (Cambodian​ Institute ​for​ Media​ Studies)​ បាន​ថ្លែង​ថា៖​ គំហុក​ខ្លាំង​នៃ​ការ​ធ្វើ​ទុកបុកម្នេញ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​តាំងពី​ឆ្នាំ​២០០៥​មក​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​មាន​ ការ​ភ័យ​ខ្លាច​ ហើយ​រក្សា​ភាព​ស្ងប់​ស្ងាត់​ដើម្បី​ជៀស​វាង​ពី​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុក​ម្នេញ​ និង​ផល​វិបាក​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ផ្សេងៗ​ ដែល​លោក​សង្កត់​ធ្ងន់​ថា​ជា​រឿង​មិន​ល្អ ​សម្រាប់​ប្រទេស។

«វា​អាច​ថា​ជា​សញ្ញា​ល្អ​សម្រាប់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ដែល​គាត់​មាន​ការ​ប្រយ័ត្ន​សម្រាប់​ ខ្លួន​ឯង​ដើម្បី​ជៀស​វាង​(ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុក​ម្នេញ)។ ប៉ុន្តែ​វា​មាន​ផល​អាក្រក់​ សម្រាប់​ រដ្ឋាភិបាល​ក៏​ដូច​ជា​សង្គម​ទាំង​មូល​ដោយ​សារ​តែ​ក្នុង​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ​ យើង​ត្រូវការ​ សារព័ត៌មាន​មួយ​ដែល​មាន​ការ​រិះគន់​ខ្លាំង​ណាស់​ចំពោះ​ សង្គម​ក៏​ដូច​ជា​ រដ្ឋាភិបាល​ដើម្បី​ឲ្យ​ដំណើរ​ការ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដំណើរ​ការ​ទៅ​បាន​រលូន​ល្អ»។

លោក​ ណារិទ្ធិ​បាន​បន្ថែម​ទៀត​ថា៖

«នៅ​ពេល​ដែល​អ្នកសារព័ត៌មាន​គាត់​មាន​ការ​ចាប់​ពិរុទ្ធ​ខ្លួន​ឯង​ដោយ​មិន​ហ៊ាន​ធ្វើការ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​នូវ​ព័ត៌មាន​ដែល​មានការ​រិះគន់​ខ្លាំង​ទៅ​លើ​រដ្ឋា​ភិបាល​ឬក៏​ព័ត៌មាន​ ដែល​មាន​លក្ខណៈ​អវិជ្ជមាន​ចំពោះ​សង្គម​នោះ​ អាហ្នឹង​វា​ធ្វើ​ឲ្យ​ដំណើរ ការ​នៃ​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ មិន​ត្រឹម​តែ​វា​នៅ​ហ្នឹង​មួយ​កន្លែង​ទេ​វា​អាច​ ដើរ​ថយ ក្រោយ​ទៅ​វិញ»។

អ្នក​សារព័ត៌មាន​យ៉ាង​តិច​១២នាក់​ត្រូវ​គេ​សម្លាប់​ចាប់​តាំងពី​ឆ្នាំ​១៩៩៥​ មក​ដល់ ឆ្នាំ​២០០៨​ តែ​គ្មាន​ជន​ល្មើស​ណា​ម្នាក់​ត្រូវ​គេ​នាំ​យក​មក​ផ្តន្ទា​ទោស​នោះ​ទេ។ អ្នកសារព័ត៌មាន​ខ្លះ​ ភៀស​ខ្លួន​ចេញ​ទៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​និង​មួយ​ចំនួន​ត្រូវ​គេ​ចាប់ ដាក់​គុក​ ក្រោម​ច្បាប់​ ព្រហ្ម​ទណ្ឌ​ ទាក់​ទង​នឹង​បទ​បរិហារ​កេរ្តិ៍ ​និង​ផ្សព្វផ្សាយ​ព័ត៌មាន​មិន​ពិត​ជា​ពិសេស​អ្នកសារព័ត៌មាន​ដែល​មាន​ និន្នាការ​ទៅ​រក​គណបក្ស​ជំទាស់។

លោក​ ប៉ោយ​ រើយ​ បណ្ណា​ធិការ​នៃ​កាសែត​ជាតិ​ខ្មែរ​មាន​និន្នាការ​ទៅ​រក​គណបក្ស​ សម​ រង្ស៊ី​បាន​ថ្លែង​ថា​ ការ​ភ័យ​ខ្លាច​សម្រាប់​អ្នកសារព័ត៌មាន​មាន​កំណើន​ខ្លាំង​ជាង​មុន។

«រូបរាង​ខ្លាំង​ជាង​មុន​ដោយ​សារ​តែ​យើង​ឃើញ​មន្ត្រី​ណាមួយ​ពុក​រលួយ​ហើយ ពីមុន​យើង​សរសេរ​បាន​តែ​លើក​នេះ​បើ​យើង​សរសេរ​ទៅ​គេ​ប្រើ​រូបភាព​គំរាមកំហែង​ ជា​ប្រយោល​ឬ​ក៏​ទាក់​ទង​មក​បំភ័យ​ព័ត៌មាន​ឲ្យ​យើង​ភ័យ​ខ្លាច​តាម​រយៈ​អ្នក​ដែល​គេ​ស្គាល់​យើង​អញ្ចឹង​តែម្តង​ ធ្វើឲ្យ​យើង​មាន​ការ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ មាន​ការ​ភ័យខ្លាច​ សំខាន់​វា​ធ្វើ​ឲ្យ​យើង​មាន​អារម្មណ៍​មិន​ល្អ​ក្នុង​ការ​សរសេរ​រឿង​ហ្នឹង​តែ​ម្តង»។

លោក ​រឿយ​បាន​សរសើរ​ការរីក​ចម្រើន​ផ្នែក​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ថា​គ្រាន់​បើ​ជាង​សម័យ​ខ្មែរ​ក្រហម​ហើយនឹង​សម័យ​រដ្ឋ​កម្ពុជា​ដែល​ជា​របប​កុម្មុយនិស្ត។

លោក​រឿយ​ដែល​រអ៊ូរ​ទាំថា​ពិបាក​រក​សម្តីពី​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​មក​បញ្ជាក់​ឲ្យ​អត្តបទ​របស់​លោក​មាន​តុល្យភាព​គេច​ផុត​ពី​ការ​ចាប់​កំហុស​ក្រោយ​ចេញ​ផ្សាយ​នោះ​បាន​សង្កត់​ធ្ងន់​បន្ថែម​ទៀត​ថា​សារព័ត៌មាន​ប្រឆាំង​ដើរ​តួ​សំខាន់​ណាស់​សម្រាប់ យុត្តិធម៌​ក្នុង​សង្គម។

«បើ​គ្មាន​កាសែត​ប្រឆាំង​ទេ ​បង​អើយ​ គេ​ធ្វើ​បាប​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​យើង​តាម​ចិត្ត​ហ្នឹង។ គេ​ចង់​ធ្វើ​អី​គេ​មិន​ធ្វើ​តែ​អ្នក​ប្រឆាំង​អី​គេ​ធ្វើ​បាប​តែ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ហ្នឹង​ជាង​អ្នក ប្រឆាំង​ទៀត។​ ហើយ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ហ្នឹង​មិន​មែន​សម្រាប់​តែ​គាំទ្រ​តែ​អ្នក​ប្រឆាំង ទេ។​ អ្នក​គាំទ្រ​គណបក្ស​ប្រជាជន​ដូចគ្នា​ហ្នឹង​ក៏​គេ​ធ្វើ​បាប​ដែរ។​ មើល​ដូច​បញ្ហា ទំនាស់​ ដីធ្លី​បឹង​កក់​បឹង​អី​ អ្នក​រងគ្រោះ​ដីធ្លី​ភាគ​ច្រើន​មើល​ឃើញ​កាន់​តែ​រូប​ថត សម្តេច​ លោក​ហ៊ុន ​សែន​នឹង​លោក​ស្រី​ប៊ុន រ៉ានី​ ហើយ​អ្នក​ខ្លះ​ពាក់​អាវ​គណបក្ស ប្រជាជន​ មួក​គណបក្ស​ប្រជាជន​មក​តវ៉ា​ហ្នឹង​ មិន​ដែល​ឃើញ​អ្នក​ពាក់អាវ​ភ្លើង ទៀន​ មួក​ភ្លើង​ទៀន​(គណ​បក្ស​សម រង្ស៊ី)​ មក​តវ៉ា​រក​យុត្តិធម៌​ផង​ហ្នឹង»។

លោក​ ឱម ​ចាន់ដារ៉ា​ ប្រធាន​សមាគម​មិត្ត​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ខ្មែរ ​និង​ជា​បណ្ណាធិការ កាសែត​មាតុភូមិ​ដែល​មាន​និន្នាការ​ទៅ​រក​គណបក្ស​គ្រប់​គ្រង​ប្រទេស​បាន អះអាង​ថា​ សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​នៅ​កម្ពុជា​ឆ្នាំ​២០១១​នេះ ​មាន​លក្ខណៈ​ ល្អ ប្រសើរ​ជាង​ ប្រទេស​ជិត​ខាង។ លោក​ បាន​ទទួល​ស្គាល់​ថា​អ្នកសារព័ត៌មាន កម្ពុជា​មាន​ការប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ជាង​មុន​ក្នុង​ការសរសេរ​ ដែល​លោក​ចាត់​ទុក​ថា​មិន មែន​ដោយ​សារ​ ភ័យ​ខ្លាច​ទេ​គឺ​ដោយ​សារ​អ្នកសារព័ត៌មាន​យល់​ដឹង​ពី​ច្បាប់ ហើយ​នឹង​ក្រម​ សីលធម៌។

«អញ្ចឹង​ទេ​បើ​កាល​ណា​យើង​ធ្វើអ្វី​ដែល​ខុស​រំលោភ​ច្បាប់​យើង​នឹង​ត្រូវ​ទទួល។​អញ្ចឹង​ទេ​យើង​មាន​ការ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ សំខាន់​ឲ្យ​តែ​យើង​គោរព​វិជ្ជា​ជីវៈ ​មាន​ប្រភព

ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ត្រឹម​ត្រូវ ​អាហ្នឹង​យើង​មិន​មាន​បញ្ហា​អីទេ​បាទ​ ដែល​ឃើញ​ តាម​ការ​ខ្ញុំ​សង្កេត»។

ក្រៅពី​យល់​ស្រប​នឹង​កំណើន​វិជ្ជា​ជីវៈ​នឹង​ការ​យល់​ដឹង​ផ្នែក​ច្បាប់​ របស់​អ្នក​សារព័ត៌មាន។​ លោក​ ផៃ​ ស៊ីផាន ​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល​មួយ​រូប​ និង​ជា​រដ្ឋលេខាធិការ​ទីស្តីការ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី​បាន​ចាត់​ទុក​ថា​សារព័ត៌មាន​បច្ចុប្បន្ន​មាន​របៀបរៀបរយ​ មាន​គុណភាព​និង​តុល្យភាព​ល្អ​ជាង​មុន​ ដោយ​ប្រែ​ក្លាយ​ពី​ការ​វាយប្រហារ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​ខូច​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ​ហើយ​ច្បាប់​ការពារ​នោះ​ មក​ត្រឹម​ការ​រិះគន់។​ លោក​ច្រាន​ចោល​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​ការ​រឹតត្បិត​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​ នឹង​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុកម្នេញ​ផ្សេងៗ។

«ខ្ញុំ​អត់​ទាន់​ឃើញ​មាន​កន្លែង​ត្រង់​ណាមួយ​ដែល​ថា​អ្នកសារព័ត៌មាន​ មាន​ភាព សង្កត់​សង្កិន​មិន​ឲ្យ​និយាយ​ គឺ​ថា​អ្នកសារព័ត៌មាន​សេរីភាព​គ្រប់​គ្រាន់​ក្នុង​ការ និយាយ​ ក្នុងការ​ទិទៀន​អាហ្នឹង​គឺ​មាន​គ្រប់​គ្រាន់។​មិន​មាន​អ្នក​ណា​មួយ​មាន​ ស្ថានភាព​ បន្ទុច​បង្អាក់​ មិន​ឲ្យ​អ្នក​ណា​មិន​ហ៊ាន​និយាយ​ទិទៀន​ទៅ​ លើ​អ្នក​ណា​ទេ។ ហើយ​ជា​ពិសេស​ឥឡូវ​នេះ​យើង​ឃើញ​ថា​អង្គភាព​ប្រឆាំង​អំពើ​ពុក​រលួយ​ ក៏​លោក បាន​ផ្តល់​បង្អួច​មួយ​ក្នុងការ​ប្តឹង​ឬ​ផ្តល់​ព័ត៌មាន​សម្ងាត់ណា​មួយ​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បុគ្គល​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​នឹង​អំពើ​ខុស»។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ​ លោក​ មឿន​ ឈាន​ណារិទ្ធិ​ បាន​អះអាង​ថា​បញ្ហា​ធំ​មួយ​របស់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​សព្វ​ថ្ងៃ​គឺ​ការ​មិន​ទាន់​មាន​ច្បាប់​មួយ​ទាក់​ទង​នឹង​សិទ្ធិ​ ទទួល​បាន​ព័ត៌មាន​ដែល​គេ​ដឹង​ថា​រដ្ឋាភិបាល​មិន​បាន​ធ្វើ។​ លោក​ចាត់​ទុក​ថា​ ច្បាប់​នោះ​អាច​នឹង​ជួយ​ឲ្យ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​កាន់​តែ​មាន​វិជ្ជាជីវៈ​ល្អ​ហើយ​នឹង​ជួយ​ឲ្យ​មាន​ភស្តុតាង​អាច​ការពារ​អត្ថបទ​របស់​ខ្លួន​បាន​បើ​មាន​ការ​ប្តឹងផ្តល់។

«ដោយ​សារ​ខ្វះ​ច្បាប់​ពី​សិទ្ធិ​ទទួល​ព័ត៌មាន​ហ្នឹង​ដែល​យើង​មិន​អាច​រក​ភស្តុតាង ដែល​ រឹងមាំ​ ជា​ពិសេស​ភស្តុតាង​ទាក់​ទង​នឹង​ឯកសារ​ ជា​ពិសេស​ទាក់​ទង​នឹង​ការ ដេញ​ថ្លៃ​ផ្សេងៗ​ហ្នឹង​ យើង​អត់​មាន​ទេ។ ​អញ្ចឹង​យើង​ពឹង​ផ្អែក​ទៅ​លើ​ប្រភព។ ប្រភព​ភាគ​ច្រើន​ជា​ប្រភព​អនាមិក។​ អញ្ចឹង​សម្រាប់​អត្ថបទ​ព័ត៌មាន​ស៊ើប​អង្កេត អត្ថបទ​ព័ត៌មាន​ដែល​មាន​ការ​រិះគន់​ខ្លាំង​ឬក៏​ព័ត៌មាន​ដែល​ចម្រូង​ចម្រាស់​ហ្នឹង ប្រភព​ជា​អនាមិក​ ជា​ប្រភព​ដែល​ងាយៗ​នឹង​ត្រូវ​គេ​វាយ​បក​មក​វិញ​ ងាយ​នឹង​ត្រូវ គេ​ធ្វើការ​ប្តឹង​ផ្តល់»។

លោក​ អ៊ូ វីរៈ​នាយក​មជ្ឍ​មណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា​បាន​ថ្លែង​ថា​ច្បាប់​បរិហារ​កេរ្តិ៍​ព្រហ្មទណ្ឌ​និង​ការ​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន​មិនពិត​នៅ​តែ​ជា​ប្រភព​បញ្ហា​ដ៏ធំ​ដដែល​សម្រាប់​ការ​គាប​សង្កត់​អ្នកសារព័ត៌មាន​ ក្រៅពី​ចាត់​ទុក​ថា​មាន​ការ​ភ័យ​ខ្លាច​ក្នុង​សង្គម​នៅ​មាន​បន្ត។

«សង្គម​យើង​នៅតែ​ជា​សង្គម​ភ័យខ្លាច ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​នៅ​មាន​ការភ័យខ្លាច ​ហើយ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ជា​ពិសេស​ហ្នឹង​នៅមាន​ការគំរាម​កំហែង​ធ្វើការ​ដោយ​ភ័យខ្លាច​ច្រើន។​ ដូច្នេះ​រឿង​ភ័យ​ខ្លាច​នេះ​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​យើង​មិន​បាន​បំពេញ​តួនាទី​ដោយ​សម​ស្រប​ទៅ​នឹង​វិជ្ជាជីវៈ​ហើយ​នេះ​ក៏​ជា​ប្រធាន​បទ​មួយ​សំខាន់​សម្រាប់​ឆ្នាំ​២០១១»។

ទាំង​លោក​ អ៊ូ វីរៈ​ និង​លោក​ មឿន ​ឈាន​ណារិទ្ធិ​ បាន​មើល​ឃើញ​ពី​សញ្ញា​ល្អ​ ខ្លះៗ​ដែរ​ចំពោះ​ការ​គ្មាន​ការ​សម្លាប់​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់​ចំពោះ​អ្នក​កាសែត​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ។​ ការរីក​ចម្រើន​ផ្នែក​វិទ្យុ​ ក្រៅពី​កត់​សម្គាល់​ឃើញ​ពី​កំណើន​នៃ​ការ​ ទទួល​ព័ត៌មាន​តាម​រយៈ​ប្រព័ន្ធ​អេឡិក​ត្រូនិកអ៊ីនធើណេត (Internet)​ របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ ទោះបី​ជា​មាន​ការ​រាំង​ខ្ទប់​គេហទំព័រ​មួយ​ចំនួន​ដែល​សរសេរ​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ ហ៊ុន សែន ​ដែល​គេ​ដឹង​ថា​គ្រប់គ្រង​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ស្ទើរ​តែ​ទាំង​អស់​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។​ អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​និង​សារព័ត៌មាន​របស់​ស.រ.អ​មួយ​ឈ្មោះ ​Freedom ​House ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១០​ បាន​ចាត់​ទុក​កម្ពុជា​ចូល​ក្នុង​ចំណាត់​ថ្នាក់​មិន​មាន​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​ដោយ​យោង​ទៅ​លើ​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុក​ម្នេញ​និង​ការ​រឹត​ត្បិត​ផ្សេងៗ​ទៀត​ចំពោះ​អ្នកសារព័ត៌មាន។​ មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​បាន​បដិសេធ​ចំពោះ​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ ហើយ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ការ​និយាយ​មួលបង្កាច់​កម្ពុជា៕

XS
SM
MD
LG