ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

មរតក​ដែល​តុលាការ​ខ្មែរ​ក្រហម​នឹង​បន្សល់​ទុក​នៅ​ស្រពិច​ស្រពិល​នៅឡើយ​ក្រោយពី​ចៅក្រម​លាឈប់


លោកស្រី​ Patricia​ O’Brien ​អគ្គ​លេខាធិការ​រង​អង្គការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​ទទួល​បន្ទុក​កិច្ចការ​ច្បាប់​ បានជួប​ពិភាក្សា​ការងារ​ជាមួយ​លោក​ឧប​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ សុខ​ អាន​កាល​ពីយប់​​ព្រហស្បតិ៍​ទី២០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១១ នៅទីក្រុងភ្នំពេញ នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា។

តុលាការ​ខ្មែរ​ក្រហមដែល​គាំទ្រ​ដោយ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​កំពុង​ធ្វើការ​ជា​បណ្តើរៗ​ឆ្ពោះទៅ ​ការកាត់​ទោស​ដ៏លំបាក​និង​ធំបំផុត​មួយ។ ​ប៉ុន្តែ​ការកាត់​ទោស​នោះ​បាន​គ្រប​ដណ្តប់​ដោយ​ការ​ដោះ​ស្រាយ​សំណុំ​រឿង​ពីរ​ថែម​ទៀត​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ប៉ុន្មាន​ខែ​ចុងក្រោយ​នេះ។​ អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​តុលាការ​នេះ​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើងៗ​និយាយ​ថា​ ដំណោះ​ស្រាយ​ដែល​តុលាការ​ប្រើ​ក្នុង​សំណុំ​រឿង​០០៣​និង​០០៤​កំពុង​ធ្វើ​ឱ្យ​ខូច​កិត្តិនាម​តុលាការ​នេះ​ បើ​ទោះ​បី​ជា​តុលាការ​នេះ​កំពុង​តែ​រៀបចំ​កាត់ទោស​មេ​ដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​បួន​នាក់​ទៀត​ចំពោះ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម ​ដែល​អាក្រក់​ជាង​គេ​បំផុត​ក្នុង​សត​វត្សរ៍​ទី​២០​ក៏ដោយ។

ឆ្វេង​ទីមួយ​ទៅ​ស្តាំ​ នួន ជា អតីត​មេ​មនោគមវិជ្ជា​ ខៀវ សំផន អតីត​រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​ការបរទេស​ អៀង សារី និង​ភរិយា​អៀង ធីរិទ្ធ​ អតីត​រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួងសង្គមកិច្ច។​
ឆ្វេង​ទីមួយ​ទៅ​ស្តាំ​ នួន ជា អតីត​មេ​មនោគមវិជ្ជា​ ខៀវ សំផន អតីត​រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​ការបរទេស​ អៀង សារី និង​ភរិយា​អៀង ធីរិទ្ធ​ អតីត​រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួងសង្គមកិច្ច។​

តុលាការ​ខ្មែរក្រហមប្រឈមមុខ​នឹង​ការ​កាត់ទោស​ដ៏លំបាក​ជាង​គេ​បំផុត​នៅ​ឆ្នាំ​ក្រោយ។​ ខណៈ​ពេល​ដែល​ចៅក្រម​និង​ព្រះរាជអាជ្ញា​និង​បុគ្គលិក​ខិតខំ​ធ្វើការ​ឆ្ពោះ​ទៅ​ការកាត់​ទោស​នួន ជា​ ខៀវ សំផន ​អៀង សារី ​និង​អៀង​ ធីរិទ្ធ​នេះ​ ​ពួកគេ​ក៏​កំពុង​ប្រឈម​មុខ​នឹង​ការ​ទិតៀន​កាន់តែ​ច្រើន​ឡើងៗ។

ក្រុម​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​និយាយ​ថា​ ភាព​ជឿជាក់​ជាទូទៅ​លើ​តុលាការ​នេះ​កំពុង​ទទួល​ការ​ប៉ះពាល់។

លោក​អ៊ូ វីរៈ ​នាយក​មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា​បាន​បញ្ជាក់​ថា៖

«តុលាការ​នេះ ​ប្រសិនបើ​យើង​ចង់​វាស់​ពី​ជោគជ័យ​គឺ​មាន​ពីរ​ចំណុច​ដែល​តុលាការ​នេះ​ចង់​បំពេញ​ គឺ​ទីមួយ​កាត់​ទោស​អ្នក​ដែល​មាន​តួ​នាទី​ខ្ពស់​នៅ​ចំពោះ​ការ​សម្លាប់​រង្គាល​នៃ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ ហើយ​ទីពីរ​គឺ​ត្រូវ​តែ​បន្សល់​នូវ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​មួយ​ដែល​ជា​គម្រូ​សម្រាប់ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា»។

យោងតាម​បទសម្ភាសន៍​ជាមួយអ្នក​សង្កេត​ការណ៍​ទាំង​ជាតិ​ និង​អន្តរជាតិ​បាន​ឱ្យ​ដឹង​ថា​ តុលាការ​នេះ​កំពុង​តស៊ូ​នឹង​បញ្ហា​ពីរ​គឺ​ការ​ដោះស្រាយ​សំណុំរឿង​០០៣​និង​០០៤​ដែល​បង្ក​ជា​ការព្រួយ​បារម្ភ​ខ្លាំង​ជាង​គេ​បំផុត​ ​ហើយ​សំណុំរឿង​ទាំង​ពីរ​នេះ​នឹង​ត្រូវ​ដោះ​ស្រាយ​បន្ទាប់​ពី​ការកាត់​ក្តី​នៅ​ឆ្នាំ​ក្រោយ។​ ប៉ុន្តែ​ទន្ទឹម​គ្នា​នោះ​ដែរ​តុលាការ​នេះ​ត្រូវ​បង្ហាញ​គម្រូជាទូទៅ។

ក្រុម​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​តុលាការ​ ក្រុម​ការពារ​ជន​រងគ្រោះ ​និង​ជន​រងគ្រោះ​និយាយ​ថា​ ពួកគេ​ចង់​ឱ្យ​សំណុំរឿង​ទាំង​ពីរ​នោះ​ដំណើរ​ការ​ទៅមុខ​ដែល​ជា​ការ​ដើរ​ផ្ទុយគ្នា​ទៅ​នឹង​ជំហរ​ជំទាស់​ជា​សាធារណៈ​ដែល​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ហ៊ុន សែន​ធ្លាប់​សម្តែង​ឱ្យ​ដឹង។

ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​អន្តរជាតិ​គឺ​លោក ​Siegfried Blunk ​បាន​លាឈប់​ពី​តំណែង​ដោយ​លើក​ហេតុផល​ថា​ មាន​ការ​ចូល​ជ្រៀតជ្រែក​ពី​ខាង​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា។
ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​អន្តរជាតិ​គឺ​លោក ​Siegfried Blunk ​បាន​លាឈប់​ពី​តំណែង​ដោយ​លើក​ហេតុផល​ថា​ មាន​ការ​ចូល​ជ្រៀតជ្រែក​ពី​ខាង​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា។

ទោះបី​យ៉ាងណាក៏​ដោយ​ ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​លើ​សំណុំរឿង​ទាំង​ពីរ​នោះ​ហាក់​បាន​បញ្ចេញ​សញ្ញា​ឱ្យ​ដឹង​ថា​ ពួកគេ​ចង់​បញ្ចប់ ឬ​ច្រាន​ចោល​សំណុំរឿង​នោះ​ឱ្យ​បាន​ឆាប់ៗ។ លោក​ចៅក្រម​ Siegfried Blunk ​និង​លោក​ចៅក្រម​យូ ប៊ុនឡេង​និយាយ​កាលពី​ដើម​ឆ្នាំ​នេះ​ថា ​ពួកគេ​មាន​ការ​មន្ទិល​សង្ស័យយ៉ាង​ខ្លាំង​ថា​ តើ​ជន​សង្ស័យ​ប្រាំនាក់​ក្នុង​ករណី​ទាំង​ពីរ​នេះ​អាច​ចាត់ទុក​ថា​ ជា​អ្នក​ដែល​មាន​ការ​ទទួល​ខុសត្រូវ​ខ្ពស់​បំផុត​ ឬយ៉ាងណា​នៅ​ឡើយ​ទេ ​ចំពោះ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ក្នុង​សម័យ​ខ្មែរ​ក្រហម។

ការ​ឱ្យ​និយម​ន័យ​ ការកំណត់​និយម​ន័យ​នៃ​ពាក្យ​«អ្នក​ទទួល​ខុសត្រូវ​ខ្ពស់​បំផុត»​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​កិត្តិយស​របស់​តុលាការ​នេះ​ទៅ​ហើយ។

លោក​ John Ciorciari ​សាស្រ្តាចារ្យ​ខាង​គោល​នយោបាយ​សាធារណៈ​នៃ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ Michigan ​បាន​បញ្ជាក់ថា៖​ «ការ​ប្រកែកគ្នា​លើ​សំណុំរឿង​០០៣​និង​០០៤​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ខូច​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ​តុលាការ​នេះ ​ហើយ​បាន​បង្ហាញ​ពី​ទំនាស់​ផ្ទៃក្នុង​ និង​ការ​ជ្រៀតជ្រែក​ផ្នែក​នយោបាយ។ ​វា​ជា​ការ​ពិបាក​ក្នុង​ការ​លុបលាង​ការ​ខូចខាត​នេះ​ណាស់។ ​ប្រសិន​បើ​សំណុំ​រឿង​០០៣​និង​០០៤​ដំណើរការ​ទៅមុខ​ ក៏​វានឹង​នាំ​ឱ្យ​មាន​ការ​មិន​យល់​ស្របគ្នា​ និង​ការ​ចូលជ្រៀត​ជ្រែក ​និង​ការ​ពន្យារ​ពេលបន្ថែម​ទៀត​ដល់​ការ​ចាប់ផ្តើម​សវនាការ​ដ៏​សំខាន់​បំផុត​គឺ​សំណុំ​រឿង​លេខ​០០២​ ដែលជា​បន្តបន្ទាប់ ​នឹង​អាច​បរាជ័យ​ ​ដោយសារ​ជន​ជាប់​ចោទ​ទាំង​នោះ​មាន​វ័យ​ចំណាស់​ និង​មាន​សុខភាព​ខ្សោយ»។

រូបថត​របស់​លោក​វ៉ាន់ ណាត អតីត​ជាងគំនូរ​ ដែល​បាន​រស់រាន​ជីវិត​ពី​គុក​ទួលស្លែង​ក្នុង​របប​ខ្មែរក្រហម​ ត្រូវ​បាន​ដាក់​តាំង​នៅ​ក្នុង​ពិធី​បុណ្យ​សព​របស់​លោក​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១១។
រូបថត​របស់​លោក​វ៉ាន់ ណាត អតីត​ជាងគំនូរ​ ដែល​បាន​រស់រាន​ជីវិត​ពី​គុក​ទួលស្លែង​ក្នុង​របប​ខ្មែរក្រហម​ ត្រូវ​បាន​ដាក់​តាំង​នៅ​ក្នុង​ពិធី​បុណ្យ​សព​របស់​លោក​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១១។

ជាទូទៅ​សាធារណជន​ចង់​ឱ្យ​តុលាការ​បញ្ចប់​សំណុំ​រឿង​លេខ​០០២ឱ្យ​បាន​ឆាប់។ ​បំណង​នេះ​បាន​បង្ហាញ​រូបរាង​យ៉ាង​ច្បាស់​កាល​ពី​ដើម​ខែ​នេះ​ នៅ​ពេល​ដែល​សាក្សី​សំខាន់​ម្នាក់​ដែលជា​អ្នក​រស់​រាន​មាន​ជីវិត​ពី​ការ​កាប់​សម្លាប់​ក្នុង​គុក​ទួលស្លែង​គឺ​លោក​វ៉ាន់ ណាត​បាន​ស្លាប់​ដោយសារ​ជំងឺ​ខូច​ក្រលៀន។ ​ស្របពេល​ជាមួយ​គ្នា​នេះ​ដែរ​ មេ​ដឹកនាំ​ដែល​ត្រូវ​យក​មក​កាត់​ទោស​ក៏​ត្រូវ​ពិនិត្យ​សុខភាព​ថា​ តើ​ពួកគេ​មាន​សុខភាព​ល្អ​គ្រប់​គ្រាន់​ដែល​អាច​ប្រឈម​មុខ​នឹង​ការកាត់​ទោស​ឬទេ។ ​ប្រសិន​បើ​តុលាការ​មិន​អាច​កាត់​ទោស​មេដឹកនាំ​ទាំង​បួន​បាន​គឺ​មាន​ន័យ​ថា ​ពួក​តុលាការ​បាន​ចំណាយ​ប្រាក់​រាប់លាន​ដុល្លារ​ តែ​ធ្វើការ​ជំនុំ​ជម្រះ​តែ​កាំង​ ហ្កេកអ៊ាវម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ​កាំង​ ហ្កេកអ៊ាវ​ហៅ ​ឌុចគឺ​ជា​មេគុក​ទួលស្លែង។ ​សំណុំរឿង​របស់​គាត់​មាន​លក្ខណៈ​សាមញ្ញ​ ប៉ុន្តែ​ការកាត់​ក្តី​របស់​គាត់​ដែល​ចាប់​ផ្តើម​កាលពី​ឆ្នាំ​២០០៩​នៅ​កំពុង​រង់ចាំ​ការ​សម្រេច​ចុងក្រោយនៅឡើយ។

ក្រុម​អ្នក​រិះគន់​តុលាការ​ជាច្រើន​គិត​ថា​ ​បញ្ហា​សំខាន់​សម្រាប់​ការជឿជាក់​លើ​តុលាការ​នេះ​គឺ​ស្ថិតលើ​ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត។

កាលពី​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ​ ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​អន្តរជាតិ​គឺ​លោក ​Siegfried Blunk ​បាន​លាឈប់​ពី​តំណែង​ដោយ​លើក​ហេតុផល​ថា​ មាន​ការ​ចូល​ជ្រៀតជ្រែក​ពី​ខាង​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា។

ការ​លាឈប់​នេះ​បាន​នាំ​ឱ្យ​អ្នក​តាម​ដាន​សាលាក្តី​ ដូច​ជា​លោក​សាស្រ្តាចារ្យ​ ចន ហល​នៃ​មហា​វិទ្យាល័យ​ច្បាប់​នៃ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ Chapman ក្នុង​រដ្ឋកាលីហ្វញ៉ា​ យល់ថា​ នេះ​ជា​ឱកាស​ថ្មី​មួយ​ក្នុង​ការ​ចាប់ផ្តើម​ការស៊ើប​អង្កេត​ប្រកប​ដោយ​ការ​ជឿជាក់​ឡើង​វិញ​លើ​សំណុំរឿង​០០៣​និង​០០៤។

«ប្រសិន​បើ​ការស៊ើបអង្កេត​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេតប្រកប​ដោយ​តម្លាភាព​ ស្មោះត្រង់​ និង​ល្អិតល្អន់ ​វា​នឹង​ជួយ​ស្តារ​កិត្តិយស​របស់​សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម។ ​បើ​មិន​បាន​ធ្វើ​ដូច្នេះ​ទេ​ គឺ​ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​ហាក់​ដូច​ជា​អង្គុយ​នៅស្ងៀម ​ហើយ​មិន​ធ្វើការ​ស៊ើប​អង្កេត​ឱ្យ​បាន​ពេញ​លេញ។ ​អញ្ចឹង​ខ្ញុំ​គិត​ថា ​មាន​ហេតុផល​រឹងមាំ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​សង្ស័យ​លើ​ភាព​ស្របច្បាប់​នៃ​តុលាការ​នេះ ហើយ​ក្នុង​ករណី​នេះ​ខ្ញុំ​គិត​ថា ​វា​ជាការ​សម​ស្រប​សម្រាប់​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ដកខ្លួន​ចេញ​ពី​សាលាក្តី​នេះ»។

ប៉ុន្តែ​លោក​ហ៊ុយ វណ្ណៈ​ មន្ត្រី​ព័ត៌មាន​របស់​តុលាការ​ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​និយាយ​ការពារ​កិច្ចការ​របស់​តុលាការ​ថា៖

«រហូត​មកដល់​ពេល​នេះ​គឺ​តុលាការ​នេះ​បាន​បន្ត​ទៅមុខ​ដោយ​ជោគជ័យ។ ​យើង​ឃើញ​ថា​ សំណុំ​រឿង​លេខ​០០១​ យើង​ជិត​បញ្ចប់​ហើយ។ ​នៅ​ពេល​ខាង​មុខ​នឹង​ប្រកាស​សាល​ក្រម​ស្ថាពរ ​ហើយ​ក៏​គ្រោង​ចាប់​ផ្តើម​នីតិវិធី​០០២​ដែរ​ដែល​ថ្មីៗ​នេះ​តុលាការ​បាន​ធ្វើ​ការប្រកាស​អំពី​ការបំបែក​នីតិវិធី​ដើម្បី​ធ្វើ​ឱ្យ​ដំណើរ​ការ​នេះ​បាន​កាន់តែ​លឿន​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​យុត្តិធម៌។ ​ហើយ​យើង​ត្រឡប់​ទៅ​មើល​អំពី​ការរីក​ចម្រើន​និង​ការវិវត្ត​ដែល​ត្រូវ​បាន​ស្វាគមន៍​ដោយ​អ្នក​ឃ្លាំ​មើល​សាលាក្តី​ភាគច្រើន​ក៏​ដូចជា​ប្រទេស​ម្ចាស់​ជំនួយ»។

កាលពី​ខែ​មេសា​ ចៅក្រម​ស៊ើបអង្កេត​បាន​បិទបញ្ចប់​ការ​ស៊ើបអង្កេត​ករណី​០០៣​យ៉ាងប្រញ៉ាប់​ប្រញ៉ាល់​ដោយ​មិន​ទាំង​បាន​សម្ភាស​ជនសង្ស័យសំខាន់ៗ​ពីរ​នាក់​គឺ​មេ​បញ្ជាការ​យោធា​ លោក​មាស មុត​ ​និង​លោកស៊ូ ម៉េត ​ដែល​អ្នកទាំងពីរ​ត្រូវ​អតីត​ព្រះរាជ​អាជ្ញា​របស់​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​និយាយ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៨​ថា ​ស្ថិត​ក្នុង​ចំណោម​ក្រុម​ថ្នាក់​លើ​ក្នុង​ជួរ​អ្នក​ដឹកនាំ។

លោក​អាន់ឌ្រូ ខេលី ​ព្រះរាជ​អាជ្ញា​អន្តរជាតិ​នាពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ​បាន​ប្តឹង​ឧទ្ធរណ៍​ភ្លាមៗ​ឱ្យ​ចៅក្រម​បើក​ការស៊ើប​អង្កេត​ឡើងវិញ​ ដោយ​ស្នើ​ឱ្យ​ពួកគេ​ទៅ​សម្ភាស​ជនសង្ស័យ​និង​ទៅ​មើល​ទីតាំង​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​សំខាន់ៗ។

លោក ​Ciorciari ​ឱ្យ​ដឹង​ដែរ​ថា​ ចៅក្រម​មិន​បាន​ធ្វើការ​ឱ្យ​ដិត​ដល់​ទេ។

«ព័ត៌មាន​ដែល​យើ​ង​ទទួល​បាន​គឺ​បញ្ជាក់​ថា ​សហចៅក្រម​ស៊ើបអង្កេត​នៃ​សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​ធ្វើការ​សម្រេច​ចិត្ត​រួចជាមុន​លើ​សំណុំរឿង​០០៣​និង​០០៤​ ហើយ​បាន​ធ្វើការ​ស៊ើប​អង្កេត​ដោយ​មិន​អស់​ចិត្ត​អស់​ថ្លើម​ទេ»។

កាលពី​ខែ​មិថុនា​ អង្គការ​គម្រោង​សង្គម​យុត្តិធម៌​បើក​ចំហ​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​អំពាវនាវ​ឱ្យ​តុលាការ​ធ្វើការ​ស៊ើប​អង្កេត​លើ​ការ​ចោទប្រកាន់​ធ្ងន់ធ្ងរ​ថា​ ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​មានចេតនាធ្វើឱ្យ​រាំង​ស្ទះ​ការ​ស៊ើប​អង្កេត។

លោក​ម៉ាទីន ណេសឺគី ​(Martin Nesirky) ​អ្នកនាំ​ពាក្យ​របស់​លោក​អគ្គ​លេខាធិការ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ ​បាន​បញ្ជាក់​ពី​ជំហរ​របស់​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ក្នុង​ការ​គាំទ្រ​តុលាការ​មួយ​ដែល​ឯករាជ្យ។​ លោក​ក៏​បាន​ស្នើ​សុំទុក​ពេលឱ្យ​តុលាការ​នេះ​ធ្វើ​ការ​ក្នុងស្ថានភាពរួចផុត​ពី​សម្ពាធ​នានា។

«ចៅក្រម​នៅ​អង្គជំនុំ​ជម្រះ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា​ត្រូវ​តែ​មាន​លទ្ធភាព​ធ្វើ​ការ​ដោយ​មិន​មាន​ការជ្រៀត​ជ្រែកពីខាង​ក្រៅ ទោះបី​ជាមក​ពី​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ ប្រទេស​ម្ចាស់​ជំនួយ​និង​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល»។

លោក​សង្ឃ​និង​ប្រជាពលរដ្ឋនៅ​ក្នុង​សាល​នៃ​អង្គជុំនុំជំរះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​សាលាក្តី​កាត់ទោស​មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម។​
លោក​សង្ឃ​និង​ប្រជាពលរដ្ឋនៅ​ក្នុង​សាល​នៃ​អង្គជុំនុំជំរះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​សាលាក្តី​កាត់ទោស​មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម។​

ក្រុម​តាមដាន​កិច្ចការ​តុលាការ​បាន​អំពាវនាវ​ជាថ្មី​កាលពី​ខែ​មុន​ ក្រោយពី​ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​ធ្វើការ​សម្រេច​ចិត្តដែល​អាច​រារាំង​មិន​ឲ្យ​ជនរងគ្រោះ​ជាច្រើន​មានលទ្ធភាព​ចូលរួម​ក្នុង​សំណុំរឿង​០០២។

ក្នុង​បទ​សម្ភាសន៍​មួយ​លោក James Goldston ​នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​អង្គការ​ OSJI ​និយាយ​ថា​ តុលាការ​នោះ​មិន​ឈាន​ដល់​កម្រិត​ស្តង់ដារ​អន្តរជាតិទេ ​ជាពិសេស​ខាងផ្នែក​ស៊ើបអង្កេត។

«មន្ត្រី​យុត្តិធម៌​របស់​តុលាការ​គួរ​តែ​ធ្វើការ​ដូច​តុលាការ​ដទៃ​ទៀត​ ដែល​ដោះស្រាយ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​អន្តរ​ជាតិ។ ​ទាំងនេះ​ជា​ការ​ចាំបាច់​ក្នុង​ការ​ធ្វើការ​ស៊ើប​អង្កេត​ក្នុង​ស្ថានភាព​ដែល​នឹង​មាន​ប្រសិទ្ធិភាព​ ហើយ​មាន​សមត្ថភាពឈាន​ទៅ​វែកមុខ​ និង​ដាក់ទោស​ជនទាំងឡាយ​ណាដែល​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ ហើយ​នៅ​ឯករាជ្យពីសម្ពាធពី​ខាង​ក្រៅ និង​បើកចំហ​ឱ្យ​សាធារណជន​បាន​ដឹង»។

បញ្ហា​ទាក់ទឹន​នឹង​ការ​តាម​មើល​ពី​សាធារណជន ​និង​តម្លាភាព​បាន​តាម​លង​តុលាការ​នេះ​តាំង​ពី​មុន​ពេល​តុលាការ​នេះ​ចាប់ផ្តើម​ដំណើរការ​ម៉្លេះ។​ តាំង​ពី​ពេល​បង្កើតឡើង​ ក្រោយពី​មាន​ការ​ប្រទាំង​ប្រទើស​គ្នា​រវាង​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ និង​កម្ពុជា​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៦​នោះ​ តុលាការ​នេះ​បាន​ប្រឡាក់​ប្រឡូស​នឹង​ការចោទ​ប្រកាន់​អំពី​អំពើ​ពុករលួយ​ដែល​នៅ​មិន​ទាន់​បាន​ដោះ​ស្រាយ​ឱ្យ​បាន​ពេញ​លេញ​ជា​សាធារណៈ​នៅ​ឡើយ។

ឥឡូវ​ការ​សម្ងាត់​ដូចគ្នា​នេះ​កំពុង​ធ្វើ​ឱ្យ​ស្មុគស្មាញ​ដល់​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​សំណុំ​រឿង​០០៣​និង​០០៤។​ នេះ​បើតាមប្រសាសន៍របស់​លោក​ហ្កោលស្តុន។

«គឺ​មាន​ដូច​ជា​ការ​រារាំង​មិនឱ្យ​ជនរងគ្រោះ​ក្នុង​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​របស់​ពួកខ្មែរក្រហម​ ហើយ​ដែល​អាច​ជា​ដើម​បណ្តឹង​រដ្ឋ​ប្បវេណី ​មាន​ឱកាស​ត្រឹមត្រូវ​ចូលរួម​ក្នុង​ដំណើរ​ការ​របស់​តុលាការ។ ​របៀប​នៃ​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​ក្នុង​សំណុំរឿង​០០៣​និង​០០៤​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ផ្ទុយគ្នា​ខ្លាំង​ពី​ព័ត៌មាន​ដ៏​សម្បូរ​បែប​ដែល​តុលាការ​បាន​ផ្តល់​ឱ្យ​សាធារណជន​ទាក់ទង​នឹង​ការស៊ើប​អង្កេត​ក្នុង​សំណុំរឿង០០១​និង​០០២»។

លោក​ហ្កោល​ស្តុន​បាន​បញ្ជាក់​ដែរ​ថា​ ការ​ដោះស្រាយ​សំណុំរឿងទាំង​ពីរ​នេះ​មិន​បាន​ត្រឹមត្រូវ​នឹងជះ​ផល​អាក្រក់​លើស​ពី​ចៅក្រម​ស៊ើបអង្កេត​ទៅទៀត។

«ផលវិជ្ជមាន​ដែល​បាន​មក​ពី​ការកាត់​ក្តី​មេដឹកនាំ​កំពូលៗ​ក្នុង​សំណុំរឿង​០០២​ប្រកប​ដោយ​ជោគជ័យ​នឹង​រលាយ​បាត់​ទៅវិញ​ ប្រសិន​បើ​ការព្រួយ​បារម្ភ​ទាំង​នេះ​មិន​ត្រូវ​បាន​ដោះស្រាយ​ប្រកប​ ដែល​គួរ​ឱ្យ​ទុកចិត្ត​បាន​ទេ»។

លោក​ប្រែដ​ អាដាម​ នាយកអង្គការ​ Human Rights Watch នៅ​តំបន់​អាស៊ី​ និយាយ​ថា​ ក្រោយ​ពី ចំណាយ​ប្រាក់​អស់​២០០​លាន​ដុល្លារ​ តុលាការ​នេះ​គួរ​តែ​អាច​ពង្រីកទំហំការងារ​របស់​ខ្លួន​ឱ្យ​ហួស​ពី​ការ​ជំនុំជម្រះ​មេ​ដឹកនាំ​ទាំង​ប្រាំ​នាក់​ ដែល​កំពុង​ជាប់​ឃុំឃាំង​នៅ​ក្នុង​តុលាការ។

«អ្នកទាំង​ប្រាំនាក់​នោះ​ត្រូវបាន​គេ​ចោទ ​ថា​មាន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បទ​ឧក្រិដ្ឋ​ធ្ងន់ធ្ងរ​បំផុត​ ប៉ុន្តែ​ពួកគេ​ទាំង​នោះ​មិន​មែន​ជា​អ្នក​បាញ់​សម្លាប់​មនុស្ស​ទេ»។

លោក​អាដាម​បញ្ជាក់​ថា​ ការ​សម​គំនិត​សម្លាប់​មនុស្ស​ក្នុង​របប​ខ្មែរក្រហមចេញ​ពី​ជម្រៅផ្ទៃ​ក្នុង​របស់​ជួរ​មេ​ដឹកនាំ​ក្រុម​ខ្មែរក្រហម​គឺ​ហួស​ពី​អ្នក​ធ្វើ​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​ទៅទៀត។ ​លោក​បន្ថែមថា​ ការកាត់​ទោស​សំណុំ​រឿង​០០៣​និង​០០៤​នឹង​នាំ​ឱ្យ​មាន​ការ​យក​មក​កាត់ទោស​មនុស្ស​ដែល​មាន​ទោស​ធ្ងន់ៗ​ខ្លះ​ដែល​ទទួល​ខុសត្រូវ​ការ​សម្លាប់​មនុស្ស​រាប់​ពាន់​ និង​រាប់​ម៉ឺននាក់។

«នៅ​ក្នុង​តុលាការ​ដទៃ​ទៀត​ អ្វី​ដែល​គេ​ធ្វើ​គឺ​ថា​ នៅពេល​ដែល​ពួកគេ​ទទួល​បាន​ភស្តុតាង​ ពួកគេ​នឹង​បន្ត​ការ​ស៊ើបអង្កេត។ ​ពួក​គេ​ស៊ើបអង្កេត ​ដោយ​ទៅ​សាកសួរ​ចុងចោទ ​ប្រសិន​បើ​គេ​អាច​ធ្វើ​បាន​ ដោយ​ទៅ​សាកសួរ​សាក្សី ​ពិនិត្យ​មើល​ឯកសារ​ ​ពិភាក្សា​ជាមួយ​អ្នក​ជំនាញ។ ​ហើយ​តាម​មើល​ទៅ​សម្រាប់​សំណុំរឿង​០០៣​និង​០០៤​ ពួកគេ​ហាក់​មិន​បាន​ធ្វើ​កិច្ច​ការដូច​លើក​ឡើង​នេះ​ទេ»។

លោក​និយាយ​ថា​ ចៅក្រម​ស៊ើបអង្កេត​មិន​បាន​ធ្វើការ​គ្រប់​គ្រាន់​ទេ។

«ហេតុអ្វី​បាន​ជា​ពួកគេ​មិន​ចុះ​ទៅ​មូលដ្ឋាន​ឱ្យ​បាន​រាល់​ថ្ងៃ​ រាល់​សប្តាហ៍​ រាល់​ខែ ​ដើម្បី​ទៅ​សម្ភាសអ្នក​ទាំង​នោះ​ ដោយ​ព្យាយាម​រក​ឱ្យ​ឃើញ​ថា ​មាន​អ្វី​កើត​ឡើង​នៅ​កន្លែង​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ទាំង​នោះ? ​នោះ​គឺ​ជា​អ្វី​ដែល​ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​អាជីព​ត្រូវ​ធ្វើ។ ​ដូច្នេះ​រឿង​នេះ​ហាក់​ដូច​ជា​មិន​ធម្មតាសោះ។​ វា​ជា​ការ​បំពេញ​ការងារ​ដ៏​អន់​បំផុត​របស់​តុលាការ​មួយ​ដែល​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ចូលរួម​ ដោយ​ហេតុនេះ​ហើយ​បាន​ជា​មាន​ជំនឿយ៉ាង​ទូលំ​ទូលាយ​ និង​ការ​ទទួល​យក​ជា​សាកល​ថា​ តុលាការ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​គឺ​ជា​តុលាការ​មួយ​ដែល​អន់​ជាងគេ​បំផុត»។

លោក​ភីធឺ​ ម៉ាក្វាយ ​សាស្រ្តាចារ្យ​ច្បាប់​អាមេរិកាំង​ និង​ជាអ្នក​និពន្ធ​សៀវភៅ​ស្តីពី​របប​ខ្មែរ​ក្រហមនិយាយ​ថា​ ចៅ​ក្រម​ស៊ើបអង្កេត​បាន​ទោរទន់​ទៅ​តាម​សម្ពាធ​នយោបាយ។

លោក​បាន​ព្យាករណ៍​ថា​ សំណុំ​រឿង​០០២​គឺ​ជា​សំណុំរឿង​ចុងក្រោយ​របស់​តុលាការ​នេះ ​មុន​ពេល​ពួកគេ​ត្រឡប់​ទៅ​ស្រុក​វិញ។

របៀប​ដោះស្រាយ​សំណុំរឿង​០០៣​និង​០០៤​ដោយ​ចៅក្រម​ស៊ើបអង្កេត​នេះ​ក៏​បាន​បង្ក​ឲ្យ​មាន​ចម្ងល់​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​កម្ពុជា ​ដូច​ជា​លោក​ហង្ស​ ឆាយា​ នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​វិទ្យាស្ថាន​ខ្មែរ​ដើម្បី​លទ្ធិ​ប្រជា​ធិបតេយ្យ។

«ចៅក្រម​ស៊ើបអង្កេត​ក៏គួរ​មាន​ការ​ពិចារណា​អំពី​រឿង​ហ្នឹង​ដែរ។​ ប្រសិន​បើ​គាត់​អសកម្ម​ មិន​ព្រម​ធ្វើ​ការងារ​ហ្នឹង​ឱ្យ​បាន​ដិត​ដល់​ ខ្ញុំ​ជឿ​ថា​ វា​ក្លាយ​ជាប្រវត្តិសាស្រ្ត​មួយ​ ហើយ​ចៅក្រម​គឺ​នឹង​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ហើយ។ ​ហើយ​ខ្ញុំ​ជឿថា​ នឹង​មាន​ការ​សោកស្តាយ​ទៅ​អនាគត»។

លោក​ស្រី​ពុង ឈីវកេក​ ស្ថាបនិក​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​លីកាដូ ​និយាយ​ថា ​តុលាការ​នៅ​មាន​ឱកាស​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រសើរ​ឡើង​នូវ​កេរ​ដំណែល​របស់​ខ្លួន​ដោយ​ឱ្យ​ក្រុម​រាជ​អាជ្ញា​ និង​ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​សហការ​បន្ត​សំណុំ​រឿងក្តី​ទាំង​អស់​នេះ។

«អញ្ចឹង​ បើ​មិន​បាន​ស្រុះ​ស្រួល​គ្នា​ ​ខ្ញុំ​ជឿ​ថា ​បងប្អូន​ប្រហែល​ជាមាន​ការខកចិត្ត​ជាច្រើន​ ហើយ​ឈ្មោះ​ខ្ញុំ​ក៏​មិន​ធានា​ទៀត ​ព្រោះ​ពីដើម​មក​ ដោយសារ​យើង​ឃើញ​ថា​ ពេល​ចាប់ផ្តើម​មក​ ឃើញ​តុលាការ​នេះ​ធ្វើ​ការល្អ។​ អញ្ចឹង​ទៅ​យើង​ទាំងអស់​គ្នា​សង្ឃឹម​ថា​ នឹង​បាន​ឃើញ​យុត្តិធម៌​ផង​ ហើយ​ឃើញ​ការពិត​ផង។​ យើង​នឹក​ឃើញ​អញ្ចេះ​ទៀត​គឺ​ថា ​តុលាការ​នេះ​អាច​ទៅ​ជា​គម្រូ​មួយ»។

សកម្មភាព​របស់​ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​ក្នុង​សំណុំរឿង​០០៣​និង​០០៤​បាន​លើក​ឡើង​ជាសំណួរ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​អំពី​ការ​ជ្រៀត​ជ្រែក​ខាង​នយោបាយ​ពី​លោក​ហ៊ុន សែន​ និង​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​ជាន់ខ្ពស់​ ដែល​អ្នក​ខ្លះ​ក៏​ជា​អតីត​កម្មាភិបាល​ខ្មែរ​ក្រហម​ដែរ។

លោក​ជាម យៀប ​តំណាងរាស្រ្ត​នៃ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ​និយាយ​ថា ​មេដឹកនាំ​ទាំង​បី​នាក់​របស់​គណបក្សប្រជាជន​កម្ពុជា​គឺ​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ហ៊ុន សែន​ លោក​ហេង​ សំរិន ​ប្រធាន​សភាជាតិ និង​លោក​ជា ស៊ីម​ ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា​ មិន​ដែល​បញ្ជា​ឱ្យ​តុលាការ ​ឬ​ព្រះរាជ​អាជ្ញា​ពន្យារ​ ឬ​ពន្យឺត​ដំណើរ​ការ​កាត់​ទោស​នេះ​ទេ។

លោក​ជាម​ យៀប​បាន​បញ្ជាក់​ឡើង​វិញ​ពី​ការព្រួយ​បារម្ភ​ខ្លះ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​ថា​ ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ជា​បន្ត​ទៀត​អាច​ធ្វើ​ឱ្យប្រទេស​ជាតិមានអស្ថិរភាព។

«កត្តា​ដ៏​សំខាន់​គឺ​ថា ​កុំ​ឱ្យ​បែក​បាក់​គ្នា​តទៅ​ទៀត ​គឺ​កុំ​ឱ្យ​ប្រេះ​ឆា​ត​ទៅទៀត។ ​អ្នក​ចូលរួច​មក​ហើយ​យើង​សូម​ឱ្យ​កាត់​ដើម្បី​ឱ្យ​រាងចាល ​ហើយ​ដើម្បី​ឱ្យ​ព្រលឹង​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​ ដែល​បាត់​បង់​នៅ​ជំនាន់​ប៉ុល​ ពត ​បាន​នឹង​នរ​ចិត្ត​ខ្លះ។ ​ហើយ​កាលណា​អ្នកដែល​បាន​ដឹង ​ហើយ​ចូល​មក​ជួយ​ប្រទេស​ជាតិ​ជាបន្ត​មក​គឺ​យើង​ឃើញ​ណាស់​ទៅ​ហើយ​ គឺ​យើង​ត្រូវ​ធ្វើ​យ៉ាង​ម៉េច​ទុក​ជាខ្មែរ​ហ្នឹង​តទៅ​ទៀត​ចុះ​ ទម្រាំ​គេ​ងាប់​ទៅចុះ។​ នេះ​គឺ​ជា​គោល​ការណ៍​រក​សន្តិភាព​ គោលការណ៍​ដើម្បី​រក​សន្តិភាព​ គោលការណ៍​ដើម្បី បំបាត់​ភាព​ក្រីក្រ​ និង​ធ្វើ​ម៉េច​ឲ្យ​ជីវភាព​ប្រជាជន​កម្ពុជា​មាន​ការ​អភិវឌ្ឍ។​ នេះជា​គោលការណ៍​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ ដែល​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​យក​មក​អនុវត្ត​នាពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ»។

ទោះបី​ជាយ៉ាងណា​ក៏ដោយ​ ក្រុម​អ្នករិះគន់​និយាយ​ថា​ សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​ជាសាធារណៈ​របស់​លោក​ហ៊ុន សែន​ នាយករដ្ឋ​មន្រ្តី​កម្ពុជា ​និង​ការ​បដិសេធ​ពី​មេដឹកនាំ​ជាន់ខ្ពស់​ មិន​ទៅ​ឆ្លើយ​បំភ្លឺ​តាម​ការ​ស្នើ​សុំ​របស់​មន្ត្រី​តុលាការ​បង្ហាញ​ពី​ការ​ចូល​ជ្រៀតជ្រែក។

លោក ​Ciociari​ នៃ​សាកល​វិទ្យាល័យ​មីឈីហ្កេន​ និយាយ​ថា​ ប្រសិន​បើ​ករណី​០០៣​និង​០០៤​មិន​ដំណើរ​ការ​ទៅមុខ​ទេ​នោះ​ អ្នក​ដែល​តាម​ដាន​មើល​តុលាការ​នេះ​ភាគច្រើន​នឹង​សន្និដ្ឋាន​បញ្ចប់​ថា​ ករណី​ទាំងពីរ​នោះ​ត្រូវ​បាន​ទាត់​ចោល​ដោយសារ​តែ​ហេតុផល​នយោបាយ​ ដែល​ក្នុង​នោះ​ រួម​មាន​ការ​ខឹង​សម្បារ​ និង​ការ​នឿយ​ណាយ​ពី​ម្ចាស់​ជំនួយ​ ក៏​ដូច​ជា​ក្រុម​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល។

លោក​បាន​បញ្ជាក់​បន្ថែម​ថា៖ «ជម្រើស​ដ៏ល្អ​បំផុត​របស់​តុលាការ​នេះ​គឺ​បន្ត​រឿង​ក្តី​នេះ​ដោយ​ម៉ឺងម៉ាត់ ​ចេញ​សាលក្រម​ ដែល​អាច​ទុកចិត្ត​បាន ​ឬក៏​បង្ហាញ​ហេតុផល​ផ្លូវច្បាប់​ដែល​មាន​ឯកសារ​ត្រឹមត្រូវ​និង​មាន​ហេតុផល​ច្បាស់លាស់​ក្នុងការ​ច្រាន​ករណី​នេះ​ចោល។​ ប៉ុន្តែ​តាម​មើល​ទៅ​ប្រហែល​ជា​តុលាការ​នេះ​មិន​ព្រម​ធ្វើ​ដូច្នេះ​ទេ»។

នួន ជា «បងធំទីពីរ» (រូបពាក់មួក) ​ជា​អតីត​មេ​មនោគមវិជ្ជាក្នុង​សម័យ​ខ្មែរក្រហម។
នួន ជា «បងធំទីពីរ» (រូបពាក់មួក) ​ជា​អតីត​មេ​មនោគមវិជ្ជាក្នុង​សម័យ​ខ្មែរក្រហម។

ការ​ចោទ​ប្រកាន់​អំពី​ការ​ចូល​ជ្រៀតជ្រែក​ខាង​ផ្នែក​នយោបាយ​ក៏​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ខូច​ដល់​តួនាទី​របស់​តុលាការ​ដែល​នឹង​ធ្វើ​ជា​គម្រូ​សម្រាប់​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​កម្ពុជា​ដែល​គេ​ដឹង​ច្បាស់​ថា​ ពុក​រលួយ​ និង​អសមត្ថ​ភាព។

លោក​អ៊ូ វីរៈ ​នាយក​ប្រតិបត្តិមជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា​ និយាយ​ថា​ តុលាការ​នេះ​នៅ​មិន​ទាន់​ជម្រះ​បានទាំងស្រុង​នូវការ​ចោទ​ប្រកាន់​អំពី​ការ​ប្រព្រឹត្តិ​អំពើ​ពុករលួយ​ ដោយ​រួមទាំងការ​ទទួល​សំណូក​ពីបុគ្គលិក ​និង​ការ​ជ្រៀត​ជ្រែក​ចូល​ខាង​ផ្នែក​នយោបាយ។

«ការ​បន្សល់​នូវ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ ឬ​មួយ​ក៏​តុលាការ​មួយ​ដែល​ជាគម្រូ​បាន​គឺ​ជា​គម្រូ​សម្រាប់​តុលាការ​ក្នុង​ស្រុក​ គឺ​ជារឿង​មួយ​ដែល​ខ្ញុំ​មើល​ទៅ​ថា ​តុលាការ​នេះ​បាន​ធ្វើ​រឿង​ហ្នឹង​បាន​ខ្លះ។​ ក៏​ប៉ុន្តែ​មិនបាន​គ្រប់​ជ្រុង​ជ្រោយ​ទេ ​ព្រោះ​អី​បញ្ហា​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​យើង​ គឺ​អំពើ​ពុករលួយ​ បញ្ហា​ទីពីរ​គឺ​ការ​លូក​ដៃពី​នយោបាយ​ ហើយ​តុលាការ​ខ្មែរ​ក្រហម​នេះ​ក៏​អត់​បាន​គេច​រួច​ពី​ការចោទ​ប្រកាន់​អំពី​អំពើ​ពុករលួយហើយ​នឹង​ការលូក​ដៃ​ពី​រឿង​នយោបាយ​ដែរ។ ​ដូច្នេះ​ការអត់​គេច​រួច​ពី​បញ្ហា​ទាំង​ពីរ​នេះ​មិន​បាន​ឆ្លុះ​បញ្ជាំង​ថា ​តុលាការ​នេះ​ជា​គម្រូ​ល្អ​ទាំង​ស្រុង​នៅឡើយ​ទេ»។

លោក​ហ៊ុយ វណ្ណៈ​ មន្រ្តី​ព័ត៌មាន​នៃ​សាលាក្តី​បាន​ឆ្លើយ​ការពារ​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ​របស់​តុលាការ​ និង​គម្រូ​ដែល​គេ​គិត​ថា​ តុលាការ​នេះ​នឹង​បន្សល់​ទុក។

«ខ្ញុំ​ចូល​មក​ខ្លួន​ឯង​ផ្ទាល់​ ចូល​មកដល់​តុលាការ​ ធ្វើការ​នៅ​សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​នេះ ​គឺ​ខាង​ក្នុង​នេះ​តែ​ម្តង​គឺ​ចៅក្រម​គ្រប់​គ្នា​ មន្ត្រី​ច្បាប់​គ្រប់​គ្នា​ គឺ​បាន​លះ​បង់​ដើម្បី​ធ្វើ​កិច្ច​ការ​ក្នុង​សាលាក្តី​មួយ​នេះ​ដែល​រំពឹង​ថា​ នឹង​ផ្តល់​មរតក​យ៉ាង​សំខាន់​នៅ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ការ​កែ​ទម្រង់​ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។​ រឿង​មរតក​សំខាន់​ក្នុង​សាលាក្តី​នេះ​ យើង​នឹង​បាន​មើល​ឃើញ​នៅ​ពេល​ដែល​តុលាការ​នេះ​កំពុង​ដំណើរ​ការ​រហូតដល់​ពេល​សាលាក្តី​នេះ​បញ្ចប់​ផងដែរ។ ​ប៉ុន្តែ​អ្វី​មួយ​ដែល​ខ្ញុំ​ចង់​បញ្ជាក់​ជូន​អំពី​ការផ្លាស់​ប្តូរ​ដ៏​ធំ​ដោយសារ​តែ​មាន​វត្តមាន​តុលាការ​ខ្មែរ​ក្រហម​នេះ​គឺ​ការផ្លាស់​ប្តូរ​ឥរិយាបទ​របស់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ។​ យើង​ស្រមៃ​មើល​ពីមុន ​ប្រសិន​បើ​យើង​ប្រមូល​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ទៅ​តុលាការ​គឺគ្មាន​នរណា​ម្នាក់​ចង់​ទៅ​តុលាការ​ទេ។ ​ក៏​ប៉ុន្តែ​រហូត​មកដល់​ពេល​នេះ​ យើង​ឃើញ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជិត​១០​ម៉ឺន​នាក់​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​បាន​ដល់​សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​ ដោយ​ចាត់​ទុក​ថា​ តុលាការ​ជាកន្លែង​មួយ​បើក​ចំហ​ ដែល​ផ្តល់​ឱកាស​ក្នុង​ការស្វែង​យល់​អំពី​នីតិវិធី​ ដូច​ជា​ការ​ប្រព្រឹត្តិ​ទៅ​របស់​តុលាការ​ ដែល​ការវិវត្តន៍​ដ៏​ធំ​នេះ​ជា​ការ​រួម​ចំណែក​ដ៏​សំខាន់​នៅ​ក្នុង​ឥរិយាបទ​សង្គម​ នៅក្នុង​ការ​យល់​ឃើញ​របស់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ ចំពោះ​វត្តមាន​និង​ដំណើរការ​របស់​សាលាក្តី»។

ចំណែក​ឯ​លោក​អាដាម​វិញ​ និយាយថា​ ក្រៅពី​ដើរ​តួ​ជា​គម្រូ​សម្រាប់​តុលាការ​កម្ពុជា​ តុលាការ​ខ្មែរ​ក្រហម​អាច​ធ្វើ​ជា​គម្រូ​មួយ​ផ្នែក​សម្រាប់​សង្គម​ទាំងមូល​ ដែល​ជារឿយៗ​ ជន​ប្រព្រឹត្ត​ល្មើស​តែង​តែ​រួច​ខ្លួន។

«នៅពេល​ដែល​យើង​និយាយ​អំពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​នាពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​គឺ​នៅ​មាន​និទណ្ឌ​ភាព​សម្រាប់​ក្រុម​មេដឹកនាំ ​នៅមាន​និទណ្ឌភាព​សម្រាប់មេ​ទាហាន​ធំៗ​ និង​មន្ត្រី​នៅក្នុង​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ»។

លោក​បាន​លើក​អំ​ពី​ករណី​សម្លាប់​មនុស្ស​ដែល​នៅ​មិន​ទាន់​ដោះស្រាយ​នៅ​ឡើយ។ ​ក្រោយ​ប្រតិបត្តិការ​របស់​អ៊ុនតាក់ ការវាយប្រហារ​ដោយ​គ្រាប់​បែក​លើ​បាតុករ​ប្រឆាំង​រដ្ឋាភិបាល​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៧​ និង​រដ្ឋ​ប្រហារ​ដែល​កើត​មាន​ឡើង​នាពេល​ក្រោយមក​ក្នុង​ឆ្នាំ​នោះ​ អំពើ​ហិង្សា​លើ​បាតុករ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៨​ និង​អំពើ​ហិង្សា​ដែល​បន្ត​មាន​ក្នុង​ការ​ចាប់​រំលោភ​យក​ដី​គឺជា​ឧទាហរណ៍​ដែល​កើត​ឡើង​ដោយ​មិន​មាន​ការ​ដាក់​ទោស។

លោក​អាដាម​បាន​បញ្ជាក់​ថា៖ «ការកាត់​ទោស​ក្រុមខ្មែរ​ក្រហម​ជាផ្នែក​មួយ​នៃ​ការ​ផ្តល់​ចម្លើយ​ដល់​បញ្ហា​នោះ។ ប៉ុន្តែ​សូម្បី​តែ​តុលាការ​ខ្មែរ​ក្រហម​ដំណើរ​ការ​ទៅ​ដោយ​ល្អ​ឥតខ្ចោះ​ក៏​វា​នៅ​មិន​ទាន់​ដោះ​ស្រាយ​បាន​អ្វី​ដែល​កំពុង​កើត​មាន​ឡើង​ក្នុង​ប្រទេសកម្ពុជា​ក្នុង​រយៈ​ពេល​២០​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ​ដែរ»។

ទោះបី​ជាយ៉ាងណា​ក៏ដោយ​ លោកស៊ុយ ម៉ុង​លាង​ អគ្គលេខា​ធិការ​នៃ​ក្រុមប្រឹក្សា​កំណែ​ទម្រង់​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​របស់​ទីស្តី​ការ​គណៈរដ្ឋ​មន្រ្តី​ បាន​ប្រាប់​វីអូអេ​ថា​ ទោះ​បី​ជា​យ៉ាងណា​ក៏ដោយ​ តុលាការ​ខ្មែរ​ក្រហម​នឹង​ជួយ​ដល់​តុលាការ​ជាតិ​ដែរ។

លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ​មេរៀន​មួយ​គឺ​ថា​ គេ​ត្រូវ​ការ​ថវិកា​ច្រើន​ទៀត​សម្រាប់​តុលាការ​ជាតិ​ដើម្បី​ជួយ​ឱ្យ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ដំណើរ​ការ​បាន​ ហើយបញ្ហា​មួយ​ទៀត​គឺ​ការ​សម្រប​ទៅតាម​បច្ចេក​វិទ្យា​ព័ត៌មាន​វិទ្យា។

«ដើម្បី​ជា​កេរ​ដំណែល​របស់​តុលាការ​ខ្មែរ​ក្រហម​ គេមើល​ទៅ​ឃើញ​ថា ​តុលាការ​ខ្មែរ​ក្រហម​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ល្អ។​ ដូច្នេះ​គេយក​មក​ដើម្បី​នឹង​ផ្ទេរ​បច្ចេក​វិទ្យា​ និង​ចំណេះ​ដឹង​ទៅ​តុលាការ​ធម្មតា​របស់​យើង»។

ខណៈ​ពេល​ដែល​នៅ​មិនទាន់​មាន​ការ​យល់​ស្រប​គ្នា​ថា​ សំណុំរឿង០០៣​និង​០០៤​មាន​សារៈ​សំខាន់​យ៉ាង​ណា​ដល់​កេរដំណែល​របស់​តុលាការ​នោះ​ វា​ច្បាស់​ណាស់​ថា​ សំណុំរឿង​០០២​នឹង​ត្រូវ​ការ​ការយក​ចិត្ត​ទុកដាក់​ឱ្យ​បាន​ពេញ​លេញ។

បុរស​ទាំង​បី​នាក់​ និង​ស្រ្តីម្នាក់​ដែល​នឹង​ត្រូវ​យក​មក​កាត់​ទោស​ក្នុងសំណុំរឿង​០០២​នោះ​គឺ​ជា​មេ​ដឹកនាំ​ខ្មែរក្រហម​ជាន់​ខ្ពស់​បំផុត​ដែល​នៅ​រស់​រាន​មាន​ជីវិត។ ​របបខ្មែរ​ក្រហម​បាន​បង្ក​ឱ្យ​ស្លាប់​បាត់​បង់​ជីវិត​មនុស្ស​យ៉ាងហោច​ណាស់​១​លាន​៧​សែន​នាក់។ ​ជន​ជាប់​សង្ស័យ​ទាំង​បួន​នាក់​នេះ​មាន​វ័យ​កាន់​តែ​ចាស់​ឡើងៗ​ ហើយ​តុលាការ​នេះ​ដំណើរ​ការ​មកដល់​ឆ្នាំ​ទី​៥​ហើយ៕

XS
SM
MD
LG