ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

ប្រតិកម្ម​របស់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​អាមេរិកាំង​លើ​សាលក្រម​ឌុច


កញ្ញា ហ៊ឹម ចាន់រិទ្ធី អ្នក​និពន្ធ​សៀវភៅ​កំណត់​ហេតុ​ផ្ទាល់​ខ្លួ​ន​ពី​​របប​ខ្មែរ​​ក្រហម​​ដែល​​​មាន​ចំណង​ជើង​ថា “ពេល​​ដែល​​អម្បែង​អណ្តែត” បាន​​សម្តែង​អារម្មណ៍​ក្តុក​ក្តួល​​នៅ​ពេល​​ដែល​​បាន​ដឹង​​ពី​​សាល​ក្រម​​សម្រេច​លើ​ទោស​ទណ្ឌ​របស់​ឌុច។

វ៉ាស៊ីន​តោន៖ មាន​ប្រតិកម្ម​ចម្រុះ​កើតមាន​ឡើង​ក្នុង​ស្រទាប់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ អាមេរិកាំង​ ​ក្រោយ​ពី​តុលាការ​ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​ចេញ​សាលក្រម​លើក​ដំបូង​លើ​ការកាត់​ក្តី​ អតីត​មេគុកទួលស្លែង ​ឈ្មោះ​កាំង ហ្កេកអ៊ាវ​ ហៅ​ឌុច។

ប្រតិកម្ម​ជាការ​ខឹងសម្បា ​ទឹកភ្នែក ​ការ​យំ​យែក​ ការហួសចិត្ត​ លាយឡំ​និង​ការ​ខិតខំប្រឹង​រម្ងាប់​ចិត្តដើម្បីទទួល​យក​នូវ​អ្វីដែល​កើត​ចេញពី​លទ្ធផលនៃ​ការ​រង់ចាំយុត្តិធម៌អស់​រយៈពេល​ជាង៣០ឆ្នាំ​ពីការ​កាប់​សម្លាប់​ក្នុង​របប​ខ្មែរ​ក្រហមនោះ ​ បាន​កើត​មាន​ឡើងក្នុងចំណោមពលរដ្ឋខ្មែរ​អាមេរិកាំង​ បន្ទាប់ពីតុលាការ​កូន​កាត់កម្ពុជា ​និងអង្គការសហ​ប្រជា​ជាតិ​បានចេញដីការ​សម្រេច​លើករណី​របស់​ឌុច ​អតីតមេមន្ទីរ​ឃុំ​ឃាំងទួល​ស្លែង។

កាំង ហ្កេក​អ៊ាវ ហៅ​ឌុចត្រូវបាន​តុលាការ​កាត់ទោសកាលពីថ្ងៃច័ន្ទ​ ឱ្យ​ជាប់ពន្ធ​នា​គារ​រយៈ​ពេល៣៥ឆ្នាំ​ ​បន្ទាប់ពី​ដំណើរ​ការកាត់ទោសអស់រយៈ​ពេល៧៧​ថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែ​បន្ទាប់​ពី​ដកចេញរយៈ​ពេល​ដែល​គាត់​បានជាប់ឃុំឃាំង​កន្លង​មក ​និង​ដោយសារ​គាត់​បានសហការ​ជាមួយតុលាការ​នោះ ឌុចនឹងត្រូវបន្តជាប់ឃុំឃាំងតែ​១៩​ឆ្នាំ​ទៀត​ប៉ុណ្ណោះ។

លោក ​គុជ ចាន់លី​ ពលរដ្ឋខ្មែរ​អាមេរិកាំងរស់នៅ​ក្នុងរដ្ឋ​ម៉ារី​ឡែន​ ​បានសម្តែង​ការខឹងសម្បា​ជា​ខ្លាំងចំពោះ​សាល​ក្រម​នោះ ​ដោយចាត់ទុក​ថា​ វា​ជា​សក្ខីភាពមួយ​នៃការ​អត់ឱន​ចំពោះ​ឃាតករ ​ហើយការ​កាត់ទោស​នេះ​គ្រាន់​តែជា​ឆាក​ល្ខោន​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ។

“ខ្ញុំ​យល់​ឃើញ​ថា ​គឺ​ជា​អំពើ​អយុត្តិធម៌​ណាស់ដែល​តុលាការ​ហ្នឹងបន្ថយទោសឌុចនៅ​ត្រឹ​ម​តែ១៩​ឆ្នាំ ឬ​ក៏​អាចតិច​ជាង​ហ្នឹង​ទៅ​ទៀត​ក៏​មាន​ដែរ ​បន្ទាប់ពីគាត់ឱ្យមេធាវី​របស់គាត់ប្តឹងតវ៉ា​ថែមទៅ​ទៀត​នោះ។ ​ខ្ញុំបានដឹងដែរថា​ ក្រុមមេធាវីរបស់គាត់នឹងដាក់ពាក្យប្តឹងឱ្យលោកឌុចបាន​រួចខ្លួនថែមទៅ​ទៀត។ ចាប់តាំងពី​ដំណើរ​ការសាលា​ក្តី​ខ្មែរក្រហមមក ខ្ញុំពុំដែល​មាន​ជំនឿទៅ​លើការកាត់ទោសរបស់ខ្មែរក្រហមក្នុងព្រះ​រាជាណា​ចក្រកម្ពុជា ដែលគ្រប់គ្រងទៅ​ដោយអតីត​ខ្មែរក្រហមខ្លួនឯងនោះទេ"។

ឌុច ដែលឆ្នាំ​នេះមានអាយុ ​៦៧​ឆ្នាំ ត្រូវ​បានរក​ឃើញថាមានទោស​ពិត​ប្រាកដក្នុងបទ​ល្មើស​ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិចំពោះតួ​នាទី​ជា​ប្រធានមន្ទីរឃុំឃាំងទួល​ស្លែង ឬ​ហៅ​ថាស​២១។ អ្នក​ទោសត្រូវបានគេធ្វើទារុណ្ឌកម្ម​យ៉ាង​ព្រៃ​ផ្សៃ ដូច​ជាការដក​ក្រចក ចង​ជ្រមុជ​ទឹក និង​បណ្តាក់​គ្នា​វាយ ដើម្បីសួរចម្លើយ​មុននឹងយក​ទៅសម្លាប់ចោល។

មានតែអ្នក​ទោសជាង១០​នាក់ប៉ុណ្ណោះមានវាសនាបាន​ដើរ​ចេញពីអតីត​មន្ទីរ​ឃុំ​ឃាំងនេះ​ដោយនៅ​មានជីវិត ហើយរហូតមក​ដល់ពេល​នេះមានតែអតីត​អ្នកទោសបី​នាក់​ប៉ុណ្ណោះបាន​ចូល​រួមក្នុង​ដំណើរការកាត់ទោសរបស់ឌុច។

កញ្ញា ហ៊ឹម ចាន់រិទ្ធី អ្នក​និពន្ធ​សៀវភៅ​កំណត់​ហេតុ​ផ្ទាល់​ខ្លួ​ន​ពីរបប​ខ្មែរក្រហមដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា “ពេលដែលអម្បែង​អណ្តែត” បានសម្តែង​អារម្មណ៍​ក្តុក​ក្តួលនៅ​ពេលដែលបាន​ដឹងពីសាល​ក្រមសម្រេច​លើ​ទោស​ទណ្ឌ​របស់​ឌុច។

“នៅ​ពេល​ខ្ញុំបាន​ដឹងដំណឹងហ្នឹង ​ខ្ញុំ​ដូច​ជា​ពិបាក​ជឿ ថា​រឿង​ហ្នឹងកើត​ឡើង​មែន ថា​មានការ​កាត់ទោសគាត់ហើយការ​ដាក់ទោស​គាត់ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំនេះខ្ញុំ​គិត​ថាដូច​ជា​តិច​ពេក ប៉ុន្តែចិត្តមួយ​ទៀត​គិត​ថាពួក​អ្នកដែលបានចែកឋានទៅដូច​ជាប៉ា​ម៉ាក់ខ្ញុំ​ហើយហ្នឹងបង​ប្អូនខ្មែរទាំង​អស់បាន​យុត្តិធម៌​ខ្លះ​ដែរហើយពេលនោះ ទឹកភ្នែកខ្ញុំ​ស្រក់​ ដូច​ថាមានព្រលឹងម៉ាក់ប៉ា​ខ្ញុំដែលធ្លាប់បាន​មកលេងខ្ញុំ​ គឺគាត់ប្រហែល​បានស្រួល​ចិត្តដែរ​ ដែលគេ​បានកាត់ទោស​គាត់​[ឌុច] ។ ខ្ញុំគិត​ឃើញ​ម៉ាក់​ប៉ា​ខ្ញុំនិងបង​ប្អូនខ្មែរដែលបានចែក​ឋានទៅ​នឹងបានយុត្តិធម៌​ខ្លះ​បន្ទាប់ពីបានរង់​ចាំ​ការ​កាត់ទោសនេះជា​យូ​មក​ហើយ”។

ក៏​មានអ្នក​ខ្លះបង្ហាញ​ជំហរទទួល​យក បើ​ទោះ​បីជា​មានបង​ប្អូនជា​ច្រើនបានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត​ក្នុងសម័យខ្មែរក្រហម។

លោក យ៉ប់​ គឹមទឹង ប្រធាន​សមា​គម​ខ្មែរអាមេ​រិកាំងដើម្បីសិទ្ធិ​មនុស្សនិងលទ្ធិ​ប្រជា​ធិប​តេយ្យ ដែ​លមានមូល​ដ្ឋាននៅរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីន​តោន បាន​បញ្ជាក់ប្រាប់វីអូ​អេថា កត្តា​សំខាន់សាលក្រម​នេះ ជាការបង្ហាញ​ថាអ្នកប្រព្រឹត្តល្មើសគឺមិនអាចរួច​ខ្លួនដោយស្រួល​បានឡើយ​។

“ពួក​យើងខ្ញុំជា​ខ្មែរ អាមេរិ​កាំងនៅ សហរដ្ឋអាមេរិកមានសេច​ក្តីត្រេក​អរដែលបានឃើញ​តុលាការខ្មែរយើងកាត់ទោសលោកឌុច​អំពី​ការប្រព្រឹត្តិអំពើ​ឃោ​ឃៅនៅ​សម័យប៉ុល ពត ។ ចំពោះ​ការកាត់ទោស៣៥​ឆ្នាំ ឬ​ក៏​១៩​ឆ្នាំ ពួក​ខ្ញុំ​ថាសម​រម្យហើយ ជា​ពិសេសពួក​ខ្ញុំ​បានឃើញថា​ អ្នកប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ឃោ​ឃៅបានទទួល​ទោសពេល​ចុង​ក្រោយ”។

លោក សុខ នេន ប្រធានសមា​គមខ្មែរប្រចាំរដ្ឋអ៊ីលី​ណយ​បានយល់ស្រដៀង​គ្នានេះដែរ បើទោះ​បី​ជា​ការសម្រេចមិនស្របតាមចិត្តដែលលោកចង់បាន។

“ចំពោះការ​កាត់​ទោស​ជា​ការ​ត្រឹម​ត្រូវ​ ក៏ប៉ុន្តែ ចំពោះអារម្មណ៍អ្នកដែល​បាន​រងទុក្ខវេទនានោះ​នៅមិន​ទាន់គ្រប់គ្រាន់ទេ​ ក៏​ប៉ុន្តែ​ យើងធ្វើ​ទៅ​តាមកាលៈ​ទេសៈ​ដែលចៅ​ក្រមគេ​កាត់ទោសឱ្យ​ ដូច្នេះយ៉ាង​ហោច​ណាស់ក៏​បានកាត់ទោសឱ្យអ្នកដែលមានធ្វើ​អំពើ​អាក្រក់ហ្នឹ​ង​ក៏​បានជាប់​ទោសទៅ​តាមអំពើ​របស់គេ​ ដូច្នេះខ្ញុំថាយល់ស្របក៏​ដូច​ជា​មិន​យល់ស្របក៏​ប៉ុន្តែមនោ​សញ្ចេត​នាបង​ប្អូនភាគ​ខ្លះ​ក៏​នៅតែមិន​ទាន់អស់ចិត្តប៉ុន្តែបានធ្វើខ្លះ​នេះជា​ការមួយ​គួរ​សម"។

តាមការស្រាវ​ជ្រាវ​កន្លង​មកឱ្យដឹងថាមានប្រជា​ពលរដ្ឋខ្មែរអាមេរិ​កាំងជា​ច្រើន នៅ​តែមានការ​យល់សប្តិ​អាក្រក់នឹក​គិត​ដល់ការ​លំបាកដែលពួក​គេទទួល​រង​ក្នុងសម័យខ្មែរក្រហម បើ​ទោះបី​ជា​ពួក​គេបានមករស់នៅ​សហ​រដ្ឋអាមេរិកយូ​ឆ្នាំហើយក៏​ដោយ ហើយអ្នកខ្លះ​មានជំងឺ​បាក់​ស្បាតដែល​ជះផលរហូត​ដល់កូន​ចៅ​របស់ពួក​គេថែមទៀត​ផង។

លោក​ស្រី​ គួច ធានវី នាយក​ប្រតិ​បត្តិនៃសមាគមគាំទ្រសុខ​ភាពខ្មែរដែល​មានមូល​ដ្ឋាននៅរដ្ឋ​ Connecticut បានបញ្ជាក់ប្រាប់ វី អូ ​អេ​ថា បើ​ទោះ​បីជាមានការកាត់ទោសនេះក៏​ដោយ ក៏ពិបាក​នឹង​លប់បំបាត់ស្លាកស្នាម​ឈឺ​ចាប់ដែលពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទទួល​រង​ណាស់​ ហើយមានអតិ​ថិ​ជនជា​ច្រើន​របស់លោកស្រី មានការរន្ធត់កាន់តែខ្លាំងនៅ​ពេលដែលបានឮ​ដំណឹងអំពី​សាល​ក្រម​របស់​ឌុច។

“មីង​បានឮ​ច្រើនហើយក្មួយ​ គឺ​ថា អតិ​ថិ​ជ​នឬ​អ្នក​ជំងឺដែលខ្ញុំ​បានទទួល​មើល ​ហើយហ្នឹ​ង​អ្នក​ក្រៅ​ទៀត​ ដែលខ្ញុំមិន​បានមើល​ទេ​ប៉ុន្តែសហ​ការីខ្ញុំបានទូរ​ស័ព្ទមកគេ​និយាយ​ថា ការ​កាត់ទោស​ខ្មែរក្រហម​លើក​នេះគឺជាការលេង​សើច ហើយទីពីរចំពោះ​អ្នក​ជម្ងឺដែលខ្ញុំ​ធ្វើការជាមួយបាន​ទូរស័ព្ទមកខ្ញុំដោយយំ​ផង​អី​ផង​និយាយ​ថាការ​កាត់ទោស​នេះ​គឺអត់មានយុត្តិធម៌"។

តុលាការ​បានទុក​ពេលមួយ​ខែដើម្បី ​ឱ្យគ្រប់​ភាគី ទាំងឌុច​និងភាគី​ដើម​បណ្តឹង ​ប្តឹងជំទាស់នឹង​ការសម្រេចនេះ​ ដែលជាឱកាស​មួយ​ទៀតសម្រាប់ពួក​គេបញ្ចេញសិទ្ធិរបស់គេទៅ​តាមផ្លូវ​ច្បាប់។

លោក គុជ​ ចាន់លី​ បាន​ស្នើថា​ប្រជាជនខ្មែរគួរ​តែស្នើឱ្យតុលាការនេះធ្វើការកាត់ទោស​សារ​ឡើង​វិញ​បើ​មិន​ដូច្នោះ​ទេ​វា​នឹង​ក្លាយ​ជាមេ​រៀន​ដ៏​អាក្រក់មួយ។

"ចំពោះ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​រាប់លាន​នាក់ដែលជា​អ្នករង​គ្រោះ មានរូប​ខ្ញុំ​ជា​ដើម​ដែលបាត់បង់​ឱពុក​ម្តាយ​ បាត់បង់​បង​ៗ និងក្មួយមា​មីងជា​ច្រើនទាំង​អស់គ្នា ខ្ញុំ​យល់ថាទាំង​អស់គ្នា​គួរ​តែ​ពិចារណា​ ហើយចាប់យក​សកម្មភាពណា​មួយ​ដោយ​ស្រប​ច្បាប់និងដោយ​សន្តិ​វិធីដើម្បីទាមទារឱ្យ​តុលាការខ្មែរក្រហមកាត់ទោស​សារ​ឡើងវិញ ហើយទាមទា​ររក​ភាពសម​រម្យក្នុងការ​ដែលពួក​ឃាតករខ្មែរ​ក្រហម​ហ្នឹងបានសម្លាប់ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​អស់រាប់ម៉ឺន រាប់ពាន់នាក់​សូម​ឱ្យ​កាត់ទោសសារ​ឡើង​វិញ"។

មានអ្នក​ទោសប្រមាណជាង​១២​០០០​នាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិតនៅ​មន្ទីរ​ឃុំ​ឃាំងទួល​ស្លែង​ហៅ​ស ២១ ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់ឌុច​៕

XS
SM
MD
LG