ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

ទំនាក់​ទំនង​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​ និង​ប្រទេស​កេន​យ៉ា


ប្រែ​សម្រួល​ដោយ​លី ​សុខ​ឃាង

អំពើ​ហិង្សា​ដែល​នៅ​បន្ត​ក្នុង​ប្រទេស​សូម៉ាលី ​(Somalia)​ ព្រម​ទាំង​អំពើ​ប្លន់​តាម​សមុទ្រ​មិន​ចេះ​ចប់​នៅ​ឈូង​សមុទ្រ​អេឌិន​ (Gulf​ of​ Aden)​ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​បញ្ហា​ដល់​ដំណើរ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​សូដង់ ​(Sudan)​ និង​អេត្យូពី​ (Ethiopia)​ និង​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​សន្តិ​ភាព​មិន​ទាន់​អនុវត្ត​នោះ​ គឺ​ជា​បញ្ហា​ខ្លះៗ​ក្នុង​ចំណោម​បញ្ហា​ជា​ច្រើន​ ដែល​រដ្ឋា​ភិបាល​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ជាប់​ពាក់​ព័ន្ធ​ តាម​រយៈ​ការ​ដាក់​សម្ពាធ​ខាង​យោធា​ ឬ​ការ​ទូត ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ស្នែង​នៃ​ទ្វីប​អាហ្រ្វិក។

ក្រុម​អ្នក​វិភាគ​និយាយ​ថា ​ប្រទេស​កេនយ៉ា​ត្រូវ​បាន​រំពឹង​ទុក​ថា​ ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ដំណោះ​ស្រាយ​ មិន​មែន​ជា​ផ្នែក​នៃ​បញ្ហា​ទេ។

ប៉ុន្តែ​កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ ក្រុម​មន្រ្តី​ជាន់​ខ្ពស់​របស់​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​ បាន​លើក​ឡើង​ពី​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ ដែល​ជន​ភៀស​ខ្លួន​នៅ​ភាគ​ខាង​កើត​នៃ​ប្រទេស​កេនយ៉ា​ កំពុង​ត្រូវ​បាន​ជ្រើស​រើស​ឲ្យ​ចូល​ប្រយុទ្ធ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​សូម៉ាលី ​ហើយ​រដ្ឋា​ភិបាល​កេនយ៉ា​ កំពុង​បដិសេធ​មិន​ទទួល​យកចោរ​សមុទ្រ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​ ដោយ​សារ​តែ​ខ្លួន​មិន​បាន​ទទួល​ថវិកា​គ្រប់​គ្រាន់ពី​អន្តរ​ជាតិ​ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ។

រដ្ឋា​ភិបាល​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​ក៏​បាន​សំដែង​ការ​មិន​សប្បាយ​ចិត្ត​ជា​មួយ​នឹង​រដ្ឋា​ភិបាល​ឯក​ភាព​ជាតិ​របស់​ប្រទេស​កេនយ៉ា​ទាក់​ទង​នឹង​ល្បឿន​កំណែ​ទម្រង់​ដ៏​យឺត​យ៉ាវ​របស់​ខ្លួន។

ស្រប​ពេល​ជា​មួយ​គ្នា​នេះ​ដែរ​ អ្នក​ឯក​ទេស​ខាង​កិច្ច​ការ​អាហ្រ្វិក ​ដែល​មាន​មូល​ដ្ឋាន​នៅ​ទី​ក្រុង​វ៉ាស៊ីន​តោន​ លោក​ស្ទីវិន​ ម៉ាក់​ដូណលដ៍ ​(Steven​ McDonald)​ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ​ប្រទេស​កេនយ៉ា​ នៅ​តែ​ជា​សម្ព័ន្ធ​មិត្ត​ដ៏​សំខាន់​របស់​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​ ដែល​ទទួល​ជំនួយ​អាមេរិកាំង​យ៉ាង​ច្រើន។​ លោក​ម៉ាក់​ដូណលដ៍​បន្ត​ថា៖

«វា​ជា​មធ្យោ​បាយ​បែប​ឆ្កួតៗ​បន្តិច​ដែល​យើង​មាន​នៅ​ទីនេះ​ ដោយ​សារ​ប្រទេស​កេនយ៉ា​ត្រូវ​បាន​ឲ្យ​តម្លៃ​ជា​ដៃ​គូ​ដ៏​សំខាន់​ ដោយ​រាប់​ចាប់​តាំង​ពី​ការ​ធ្វើ​ជំនួញ ​និង​វិនិយោគ​រហូត​ដល់​វិស័យ​ទេស​ចរណ៍​ និង​ការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ភេរវ​កម្ម​អន្តរ​ជាតិ»។

រដ្ឋា​ភិបាល​កេនយ៉ា​ក៏​ធ្លាប់​បាន​រិះ​គន់​គោល​នយោ​បាយ​របស់​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​ដែរ។​ បន្ទាប់​ ពី​ការ​វាយ​ប្រហារ​របស់​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​ ដែល​បាន​សម្លាប់​ជន​ដែល​មាន​ដើម​កំណើតកេន​យ៉ា​ ដែល​ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ថា​ ជា​ជន​អ៊ិស្លាម​ជ្រុល​និយម​ម្នាក់​ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​សូម៉ាលី ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​មុន​ រដ្ឋ​មន្រ្តី​ការ​បរទេស​កេនយ៉ា​បាន​ថ្លែង​ថា ​ប្រទេស​របស់​លោក​មិន​បាន​ទទួល​ការ​ជូន​ដំណឹង​ជា​មុន​អំពី​ប្រតិ​បត្តិ​ការ​នេះ​ទេ។​ លោក​ម៉ុស ​វេតាន​ហ្គូឡា ​(Moses Wetangula)​មាន​ប្រសាសន៍​នៅ​ពេល​នោះ​ថា​ វា​ជា​ការ​ស្តែង​ឲ្យ​ឃើញ​ពី​អ្វី​ដែល​លោក​ហៅ​ថា ​«ឥរិយាបថ​តួ​ឯក​មាន​តែ​ឯង»។

កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ ក្រុម​អ្នក​ច្បាប់​កេនយ៉ា​បាន​អនុម័ត​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​ថ្មី​មួយ​ ដែល​នឹង​ត្រូវ​ដាក់ជូន​សម្រាប់​ធ្វើ​ប្រជាមតិ។​ ប្រសិន​បើ​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​នេះ​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត ​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​នេះ​នឹង​លុប​បំបាត់​ចោល​តួនាទី​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ បង្កើត​ព្រឹទ្ធ​សភា ​និង​ផ្តល់​អំណាច​ច្រើន​ថែម​ទៀត​ដល់​តំបន់។

ប៉ុន្តែ​លោក​ម៉ាក់​ដូណលដ៍ ​McDonald​ ដែល​ជា​នាយក​កិច្ច​ការ​អាហ្រ្វិក​នៅ​ឯ​មជ្ឈ​មណ្ឌល​អន្តរ​ជាតិ​ Woodrow​ Wilson​ សម្រាប់​អ្នក​សិក្សា​ស្រាវ​ជ្រាវ​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ​សំណួរ​ជា​ច្រើន​នៅតែ​មាន​ស្តី​ពី​ថា​ តើ​រដ្ឋា​ភិបាល​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​គួរ​ដោះ​ស្រាយ​ជា​មួយ​ប្រទេស​កេនយ៉ា​យ៉ាង​ដូច​ម្តេច។​ លោកម៉ាក់ដូណលដ៍ មានប្រសាសន៍ថា៖

«តើ​អ្នក​នឹង​ដោះ​ស្រាយ​ជា​មួយ​ប្រទេស​កេនយ៉ា​តឹង​តែង​ប៉ុណ្ណា?​ ក្នុង​នាម​ជា​ដៃ​គួ​ តើ​ប្រទេស​នេះ​មាន​តម្លៃ​ប៉ុណ្ណា? ​ខ្ញុំ​មាន​អារម្មណ៍​ថា ​នោះ​មិន​មែន​ជា​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​ ដែល​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ដ៏​ពេញ​លេញ​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋ​បាល​ស្តី​ពី​ថា​ តើ​ត្រូវ​បន្ត​យ៉ាង​ម៉េច​ជា​មួយ​ប្រទេស​កេនយ៉ា​ តើ​អ្នកនឹង​ដោះ​ស្រាយ​ជា​មួយ​ប្រទេស​កេន​យ៉ា​តឹង​តែង​ប៉ុណ្ណា។ ​ហើយ​ជា​ការណ៍​ពិត​ណាស់ ​ជន​ជាតិកេនយ៉ា​មិន​អាច​ជួយ​ស្រោច​ស្រង់​ស្ថាន​ការណ៍​ដោយ​ការ​ការ​ពារ​ខ្លួន​នោះ​ទេ​ ជា​ពិសេស​ដោយ​ធ្វើ​ការ​រិះ​គន់​ជា​ចំហរ​ទៅ​លើ​មនុស្ស​ ដូច​ជា​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ការ​បរទេស​ លោក​ស្រី​ហ៊ីឡារី ​គ្លីនតុន​ (Hillary​ Clinton) ​និង​ឯក​អគ្គ​រដ្ឋ​ទូត​លោក​ចូនី ខាសុន​ (Johnnie ​Carson)​ នៅ​ពេល​ដែល​អ្នក​ទាំង​នេះ ​បាន​ពាំ​នាំ​មក​ជា​មួយ​នូវ​សារ​ដ៏​ម៉ឺងម៉ាត់​ ជា​សារ​ដែល​ជា​និច្ច​កាល​មាន​បំណង​បង្ហាញ​អំពី​តម្លៃ​ ដែល​យើង​ផ្តល់​ឲ្យ​សម្រាប់​ទំនាក់​ទំនង”។

សមា​ជិក​ជាន់​ខ្ពស់​នៃ​វិទ្យា​ស្ថាន​ប្រ៊ុកឃីង​ (Brookings ​ Institution)​ លោក​ម្យ៉ាងី​ គីមី​នីយី ​(Mwangi Kimenyi) ​ជា​ជន​ជាតិ​កេនយ៉ា ​គិត​ថា​ ទណ្ឌ​កម្ម​ធ្វើ​ដំណើរ​របស់​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​ ដែល​បាន​ដាក់​ទៅ​លើ​មន្រ្តី​ជាន់​ខ្ពស់​កេន​យ៉ា​ជាង​១២​នាក់ ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​ព្យាយាមរារាំង​កំណែ​ទម្រង់​គឺ​ជា​ការ​ខុស​ឆ្គង។​ លោក​គីមីនីយី ​ថ្លែង​ថា៖

«សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​ត្រូវ​តែ​មាន​យុទ្ធ​សាស្រ្ត​ប្រសើរ​ជាង​នេះ​ ក្នុង​ការ​ដោះ​ស្រាយ​ជា​មួយ ប្រទេស​កេនយ៉ា។​ ខ្ញុំ​គិត​ថា ​មាន​វិធាន​ការណ៍​ប្រកប​ដោយ​ភាព​កំហុស​ឆ្គង​មួយ​ចំនួន។ ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ជា​ច្រើន​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​ផ្តើម​ចេញ​ពី​ក្នុង​ប្រទេស។ ​ខ្ញុំ​ដឹង​ថា ​រឿង​សំខាន់​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​រឿង​សំខាន់​ជា​ច្រើន​ ដែល​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ធ្វើ​នោះ​គឺ​មិន​ផ្តល់ទិដ្ឋា​ការ​ដល់​មន្រ្តី​រដ្ឋា​ភិបាលមួយ​ចំនួន​ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​គិត​ថា ​នោះ​មិន​មែន​ជា​មធ្យោ​បាយ​ដ៏​ប្រសើរ​បំផុត​ដែល​ត្រូវ​ធ្វើ​នោះ​ទេ»។

លោក​ថម ហ៊ុល​ (Tom ​Hull)​ ដែល​ជា​អ្នក​ការ​ទូត​ជាន់​ខ្ពស់​ជើង​ចាស់​របស់​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​ មាន​ប្រសាសន៍​ថា ​បញ្ហា​សម្ព័ន្ធ​មិត្ត​អាហ្រ្វិក​ទាក់​ទង​នឹង​បញ្ហា​ផ្ទៃ​ក្នុង​គឺ​គ្មាន​អ្វី​ថ្មី​ទេ។

ក្រុម​អ្នក​រិះ​គន់​មធ្យោ​បាយ​នេះ​ឲ្យ​ដឹង​ថា ​ជា​រឿយៗ ​ប្រទេស​អាហ្រ្វិក​ទាំង​ឡាយ ​ដែល​មាន​តម្លៃសំខាន់ខាង​ផ្នែក​សន្តិ​សុខ​ឬ​សេដ្ឋ​កិច្ច​ ត្រូវ​រដ្ឋា​ភិបាល​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​មើល​រំលង​ចំពោះ​ចំណុច​ខ្វះ​ខាត​ផ្ទៃ​ក្នុង​របស់​ប្រទេស​ទាំង​អស់​នោះ ​ហើយ​ថា ​ផល​ប្រយោជន៍​ជា​យុទ្ធ​សាស្រ្ត​ និង​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ តែង​តែ​ឈ្នះ​លើ​ចំណុច​គួរ​ពិចារណា​ផ្សេងៗ​ទៀត៕

XS
SM
MD
LG