ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

ក្រុម​អ្នកស្រាវជ្រាវ​ពិនិត្យ​មើល​អក្សរសាស្រ្ត​សម័យ​ខ្មែរក្រហម


អតីត​ទាហាន​​ខ្មែរក្រហម​ ដែល​មិនប្រាប់​អត្តសញ្ញាណ។

ភ្នំពេញ៖ អ្នកជំនាញ​ប្រវត្តិសាស្ដ្រអះអាង​ថា​ពួកខ្មែរ​ក្រហម​បាន​ប្រើ​អក្សរ​សាស្ដ្រ​និង​សិល្បៈ​ជា​ឈ្នាន់​ដ៏ សំខាន់​សម្រាប់​ការ​តស៊ូ​និង​បណ្ដុះ​មនោគម​វិជ្ជា​បដិវត្តន៍​បែប​កុម្មុយនីស្ដ។ ក៏​ប៉ុន្ដែ​ពួក​ខ្មែរក្រហម​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​អក្សរសិល្ប៍​នៅ​ខ្មែរ​មាន​ការប្រែប្រួល​ទាំងស្រុង​និង​បាន​ស្ថិត​នៅ​រួម​តូច។

ក្រុម​អ្នកស្រាវជ្រាវ​កម្ពុជា​បាន​ធ្វើការ​សន្និដ្ឋាន​នេះ​កាល​ពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍​នៅ​ក្នុង​សិក្ខាសាលា​ស្តីពី​អក្សរ សាស្រ្ត ​សិល្បៈ ​និង​វប្បធម៌​ខ្មែរ​ក្រហម។

សិក្ខាសាលា​នេះ​រៀបចំ​ឡើង​ដោយ​មជ្ឈមណ្ឌល​ស្រាវជ្រាវ​អាស៊ី​នៃ​រាជបណ្ឌិ​សភា​ក្រុង​ភ្នំពេញ។

លោក​សាស្រ្តាចារ្យ​ស៊ុំ ឈុំប៊ុន​ នាយក​មជ្ឈមណ្ឌល​ស្រាវជ្រាវ​អាស៊ី​នេះ​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ពួកខ្មែរ​ក្រហម​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​អក្សសិល្ប៍​ សិល្បៈ​និង​វប្បធម៌​ខ្មែរ​មាន​ការប្រែប្រួល​ទៅតាម​យុគសម័យ​ដែល​ពួកគេ​តស៊ូ​និង​គ្រប់គ្រង​អំណាច​ដោយ​ឈរលើ​មូលដ្ឋាន​កុម្មុយនីស្ត​និយម។

«វា​មាន​ការ​វិវត្ត​យ៉ាងណា​ក៏ដោយ​ ធាតុពិត​របស់​គេ ​គឺជា​អក្សរសិល្ប៍​ សិល្បៈ​ វប្បធម៌ ​ដែល​បម្រើ​ឲ្យ​មនោ គមន៍​វិជ្ជា​របស់​ខ្មែរក្រហម ​ដែល​ដើរតាម​ជាគោល​គឺ​ មនោគមន៍​វិជ្ជា​ ម៉ាក្ស-លេនីន»។

លោក​សាស្រ្តាចារ្យ​ ស៊ុំ ឈុំប៊ុន ​បាន​រៀបរាប់​ថា​ខ្មែរក្រហម​បា​នបែងចែក​ការប្រើប្រាស់​អក្សរសិល្ប៍ ជាពិសេស​តាម​លក្ខណៈ​ចម្រៀង​ សិល្បៈ​ និងវប្បធម៌ ​ជាបី​ដំណាក់កាល​ ពោល​គឺ​នៅចន្លោះ​ឆ្នាំ១៩៧០​ ដល់​ឆ្នាំ១៩៧៥​ គឺជា​អក្សរសិល្ប៍​បំផុស​ការតស៊ូ​ប្រឆាំង​កងទ័ព​លន់ ណុល ​ដើម្បី​ស្រូបយក​កម្លាំង​យុទ្ធជន ​កសិករ​និង​ព្រះសង្ឃ​នៅក្នុង​តំបន់​ដែល​ខ្លួន​កាន់កាប់។

ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត​ការប្រើប្រាស់​ចម្រៀង​ និង​ទម្រង់សិល្បៈ​ផ្សេងៗ​បា​នផ្តោត​ទៅលើ​ការអប់រំ ​ការបង្រួប​ បង្រួម​និង​ការបំផុស​ទឹកចិត្ត​ស្នេហា​ជាតិ។ លុះ​ដល់​ដំណាក់​កាល​ដែល​ខ្មែរក្រហម​ទទួល​បាន​ជ័យជម្នះ ចន្លោះ​ពី​ឆ្នាំ១៩៧៥ ​ដល់ឆ្នាំ១៩៧៨ ​ខ្មែរក្រហម​បាន​ប្រើ​អក្សរសិល្ប៍ ​សិល្បៈ ​ចម្រៀងដើម្បី​ការពារ​បដិវត្តន៍​ សង្គមនិយម​ដ៏​ឆ្អិនឆ្អៅ​របស់​ពួកខ្លួន។ លុះ​ដល់​ឆ្នាំ១៩៧៨ ​ពួក​ខ្មែរក្រហម​ បាន​ប្រើប្រាស់​អក្សរសិល្ប៍​ និង សិល្បៈ​នានា ​ដើម្បី​បំផុស​កំហឹង​ប្រឆាំង​ទៅនឹង​ប្រទេស​វៀតណាម។

លោក​សាស្រ្តាចារ្យ​ស៊ុំ ឈុំប៊ុន ​បាន​បញ្ជាក់ថា​ សិល្បៈ​សម្តែង​ ចម្រៀង​របស់​ពួក​ខ្មែរក្រហម​មាន​ឥទ្ធិពល​យ៉ាង​ខ្លាំង​ទៅ​លើ​ក្រុម​យុវជន។

«តាមរយៈ​សិល្បៈ ជួនណា​វា​ធ្វើឲ្យ​យុទ្ធជន​ត្រូវ​របួស​មិនទាន់​ជា​សះស្បើយ​ផង ​ចង់តែ​ចេញទៅ​វាយ​ទៀត​ធ្វើឲ្យ​ក្មេង​កុមារ​នីរសារ​គឺថា​កាត់​គ្រាប់ ​កាត់​ម៉េច​ក៏ដោយ​ត្រូវតែ​ស្ពាយ​ភារកិច្ច​ដ៏​ថ្លៃថ្លា​ គេចង់​បាន​គំរូ​វីរភាព​ ដូច​រឿង​អក្សរសិល្ប៍ ​គឺគេ​ខំស្ពាយ​ស្មុកបាយ ​ស្ពាយគ្រាប់​ ស្ពាយ​អ្វីៗ​យកទៅ​សមរភូមិមុខ។ ដល់​សមរភូមិ​ ក្រោយ​ប្រជាជន​គឺថា ​គេស្តាប់​ចម្រៀង ​គេស្តាប់​សិល្បៈ ​និង​ហើយ​ធ្វើឲ្យ​គេ​មាន​ចិត្ត​មួយ​ចង់តែ​បង្ក​បង្កើន​ផល​ដើម្បី​ឧបត្ថម្ភ​សមរភូមិ​មុខ​តែម្តង»។

របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​របស់​ពួកខ្មែរក្រហមបាន​បង្ក​ឲ្យ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​ស្លាប់​បាត់បង់​ជីវិត​យ៉ាងតិច​១,៧លាន​នាក់ ​ទៅ​២,២លាន​នាក់​នៅ​ចន្លោះ​ឆ្នាំ១៩៧៥ ​ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩។

មេដឹកនាំ​ខ្មែរក្រហម​ចំនួន​ប្រាំនាក់​ត្រូវបាន​ចាប់ខ្លួន​និង​កំពុងតែ​ជាប់​ឃុំឃាំង​បណ្តោះអាសន្ន​ហើយ​រង់ចាំ​ការកាត់ទោស​នៅ​ឆ្នាំ២០១១ ​ខាងមុខនេះ។

របប​ខ្មែរក្រហម​គឺជា​យុគសម័យ​មួយ​ដែល​ផ្តោត​ទៅលើ​ការរស់នៅ​បែប​សហករណ៍​ប្រមូលផ្តុំ​គ្នា​យក កសិកម្ម​ជាសំខាន់​មាន​ឯកសណ្ឋាន​ខ្មៅ​ដូចគ្នា​ដោយគ្មាន​ការបែងចែក។ ប៉ុន្តែ​គឺជា​របប​ដែល​ត្រូវធ្វើការ​ ក្រោម​ការបញ្ជា​ដោយ​បង្ខំ​ដាច់ខាត​និង​ពុំមាន​របប​អាហារ​គ្រប់គ្រាន់​ឡើយ។ ឪពុក​ម្តាយ​ សាច់ញាតិ ​បងប្អូន កូន ​និង​ប្តីសី​ ត្រូវ​រស់នៅ​តាម​កងចល័ត ​ក្រុម​និង​សហករណ៍​ដាច់​ដោយឡែក​ពីគ្នា។ សាលារៀន​ វត្តអារាម ​និង មន្ទីរពេទ្យ​ត្រូវ​បិទទ្វារ​ទាំងស្រុង។​ ក៏ប៉ុន្តែ​មាន​ការបង្រៀន​អក្សរសាស្រ្ត​តិចតួច​បំផុត​ដល់​កុមារ​តូចៗ​ ក្រោយពី ​ពួកគេ​សម្រាក​ពី​ការងារ​ គឺជា​ការអប់រំ​បែប​នយោបាយ​បែប​បដិវត្តន៍​តែប៉ុណ្ណោះ។

លោក​សាស្រ្តាចារ្យ​ម៉ុន សុខា​ អ្នកសា្រវជ្រាវ​ម្នាក់ទៀត​របស់​រាជបណ្ឌិត​សភា​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ពួក​ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​បំផ្លាញ​វិស័យ​វប្បធម៌ ​សិល្បៈ​ចម្រៀង​នៃ​សម័យ​មុន​ទាំងស្រុង​ ហើយ​ពួកគេ​បាន​បង្កើត សិល្បៈ​បែបថ្មី​របស់ខ្លួន។ ប៉ុន្តែ​បទចម្រៀង​មួយ​ចំនួន​បាន​យក​លំនាំ​តាម​សម័យ​មុនៗ​មក​ច្នៃប្រឌិត​ផង​ដែរ។

លោក​សាស្រ្តាចារ្យ​ ម៉ុន សុខា​បាន​បន្ថែមថា​មាន​ការប្រើប្រាស់​វិទ្យុ​ដែល​ចាក់ផ្សាយ​តាម​ឧគ្ឃោសនសព្ទ​ទៅ​ដល់​សហករណ៍ ​និង​ការដ្ឋាន​ជាដើម។

មាន​ទស្សនាវដ្តី​មួយចំនួន​ ដូចជា​ទស្សនាវដ្តី​កម្ពុជា ​ទស្សនាវដ្តី​យុវជន ​យុវនារី​បដិវត្តន៍​ និង​ចម្រៀង សៀវភៅ​បដិវត្តន៍​ជាដើម។

លោក​បញ្ជាក់​ថា​ជាទូទៅ​បទចម្រៀង​ទាំងនោះ​អប់រំ​បំផុស​ការឈឺចាប់​ប្រឆាំង​ទៅ​នឹង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ឲ្យ​ស្អប់​ខ្ពើម​អំពើ​ជិះជាន់​បំផុស​ឲ្យ​ក្រោកឡើង​មាន​ការតស៊ូ​កោតសរសើរ​ពីការ​តស៊ូ​របស់​យោធា​ខ្មែក្រហម បំផុស​ឲ្យមា​នសង្គម​ស្មើភាព​គ្នា​ជា​ដើម។ ក៏​ប៉ុន្តែ​អត្ថន័យ​និង​ខ្លឹមសារ​នៃ​សិល្បៈ​និង​បទចម្រៀង​នៃ​សម័យ​ខ្មែរក្រហម​មាន​អត្ថន័យ​ច្រំដែលៗ។

លោក​សំបូរ ម៉ាណ្ណារ៉ា ​សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត ​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ​ពួក​ខ្មែរក្រហម​បាន​ទាត់​ចោល​នូវ​បញ្ញាជន ​វិស្វករ ​ហើយ​នៅ​ក្នុង​សភា​ខ្មែរក្រហម​ដែល​មាន​អាសនៈ​ចំនួន​១៥០​ មាន​តែ​តំណាង​កម្មករ កសិករ ​និង​យោធា​តែ​ប៉ុណ្ណោះ៕

XS
SM
MD
LG