ភ្ជាប់​ទៅ​គេហទំព័រ​ទាក់ទង

សភា​អាមេរិក​អនុម័ត​សេចក្តី​សម្រេច​៧២៨ ក្នុង​ពេល​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​គំរាម​ប្រើ​កម្លាំង​ទ័ព​លើ​ក្រុម​ប្រឆាំង

  • សុខ ខេមរា

វិមាន​​សភា​​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក

ការអនុម័ត​សេចក្តី​ព្រាង​សេចក្តី​សម្រេច​នេះ បាន​ធ្វើ​ឡើង​កាលពី​ថ្ងៃទី​១២​ ក្នុងកិច្ច​ប្រជុំ​សភា​ពេញអង្គ ​ដែលមាន​ការបើក​ឲ្យមាន​កិច្ច​ពិភាក្សា​ ដែល​ទទួល​បាន​ការគាំទ្រ​ពី​សមាជិក​សភា ជា​ឯកឆ័ន្ទ​នៅ​ពេល​បោះឆ្នោត។

សភា​អាមេរិក​ប្តេជ្ញា​ឈរ​ជាមួយ​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​ក្រោយ​អនុម័ត​សេចក្តី​សម្រេច​លេខ ៧២៨ ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​គោរព​ច្បាប់ គោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស ប្រជាធិបតេយ្យ​ និង​និតិរដ្ឋ ហើយនឹង​បញ្ឈប់​ការធ្វើទុក្ខ​បុកម្នេញ​នយោបាយ​លើ​ក្រុម​ប្រឆាំង។

សភា​ស.រ.អា បាន​អនុម័ត​សេចក្តី​ព្រាង​សេចក្តី​សម្រេច​ដែល​សមាជិក​សភា​ទាំងពីរ​គណបក្ស បាន​ប្រឹងប្រែង​ជា​យូរ​ឆ្នាំ​ក្នុងការ​ទាមទារ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ឲ្យ​បញ្ឈប់​ការធ្វើ​ទុក្ខបុក​ម្នេញ​ក្រុម​ប្រឆាំង គោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស ប្រជាធិបតេយ្យ គោរព​ច្បាប់ ហើយនឹង​ធ្វើឲ្យ​មាន​ការបោះឆ្នោត ដោយ​សេរី​យុត្តិធម៌​ត្រឹមត្រូវ។

ក្រុម​អ្នក​តំណាងរាស្ត្រ​បាន​ព្រមាន​ថា​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​អាច​ប្រឈម​នឹង​ផល​វិបាក ប្រសិន​បើ​ខ្លួន​មិន​បញ្ឈប់​សកម្មភាព​ធ្វើ​ទុក្ខបុក្ខ​ម្នេញ​ក្រុម​ជំទាស់ ហើយ​ធ្វើ​ឲ្យ​ដំណើរការ​បោះឆ្នោត​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​សេរី និង​យុត្តិធម៌​ត្រឹមត្រូវ។

ការអនុម័ត​សេចក្តី​ព្រាង​សេចក្តី​សម្រេច​នេះ បាន​ធ្វើ​ឡើង​កាលពី​ថ្ងៃទី​១២​ ក្នុងកិច្ច​ប្រជុំ​សភា​ពេញអង្គ ​ដែលមាន​ការបើក​ឲ្យមាន​កិច្ច​ពិភាក្សា​ ដែល​ទទួល​បាន​ការគាំទ្រ​ពី​សមាជិក​សភា ជា​ឯកឆ័ន្ទ​នៅ​ពេល​បោះឆ្នោត។

សេចក្តី​ព្រាង​សេចក្តី​សម្រេច (H Res) លេខ​ ៧២៨ ​បាន​ថ្កោល​ទោស​រាល់​គ្រប់​ទំរង់​នៃ​អំពើ​ហិង្សា​នយោ​បាយ​ បញ្ជូន​សារ​ដល់​រដ្ឋាភិបាល​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ហ៊ុន សែន​ឲ្យ​បញ្ឈប់ ​អំពើរ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស ​គោរព​សិទ្ធិ​សេរីភាព សិទ្ធិ​បញ្ចេញ​មតិ ​សិទ្ធិ​បាតុកម្ម ​សិទ្ធិ​ជួប​ប្រជុំ។ បន្ថែម​ពី​លើ​នេះ​ សេចក្តី​សម្រេច​ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​កែទំរង់​ដំណើរ​ការបោះ​ឆ្នោត​ឲ្យ​ដំណើរការ​ទៅ​ដោយ​សេរី​និង​យុត្តិធម៌​ត្រឹមត្រូវ​សម្រាប់​ការបោះ​ឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ក្រុមប្រឹក្សា​ឃុំសង្កាត់​ ឆ្នាំ​២០១៧ ​និង​ការបោះឆ្នោត​ជាតិ​ឆ្នាំ​២០១៨​ ដោយ​អនុញាតិ​ឲ្យ​មេដឹក​នាំ​បក្ស​ប្រឆាំង​បាន​ចូលរួម​ផងដែរ ហើយនឹង​បញ្ឈប់​ការចោទ​ប្រកាន់​ក្រុម​ជំទាស់។

សមាជិក​សភា​តំណាងរាស្រ្ត Alan Lowenthal ខាង​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​មក​ពី​រដ្ឋ កាលីហ្វ័រញ៉ា​បាន​ថ្លែង​អំណរគុណ​ដល់​សមាជិក​សភា​ទាំងឡាយ​ដែល​គាំទ្រ​សេចក្តី សម្រេច​ក្រោយពេល​បញ្ចប់​ការអនុម័ត​ ដោយ​បាន​លើក​ឡើង​ថា ​ការអនុម័ត​សេចក្តី សម្រេច​នេះ​គឺត្រូវ​បញ្ជូន​សារ​ដ៏​ខ្លាំងក្លា​មួយ​ថា ស.រ អា គាំទ្រ​ការគោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ ប្រជាធិបតេយ្យ និង​នីតិរដ្ឋ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​កំពុង​មាន​បញ្ហា​ធ្វើ​ទុក្ខបុក​ម្នេញ ផ្នែក​នយោបាយ​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ហ៊ុន សែន​នោះ។

«ហេតុដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​រឿង​នេះ​សំខាន់​ណាស់​សម្រាប់​យើង​ក្នុងការ​អនុម័ត​សេចក្តី សម្រេច​នេះ ​ដើម្បី​បង្ហាញ​ថា​ ស.រ.អា​នៅ​ឈរ​ជាមួយ​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា។ យើង​នឹង​ផ្ញើរ​សារ ជា​សញ្ញា​សំខាន់​មួយ​ទៅ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ថា អំពើ​ហិង្សា​នយោបាយ​ទំរង់​ណា​ក៏ដោយ មិន​អាច​អត់​ឱន​ឲ្យ​បាន​ទេ ហើយ​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា ត្រូវតែ​មាន​សេរីភាព​ក្នុងការ​ជ្រើសរើស​ មេដឹកនាំ​របស់​ពួកគេ។ មាន​តែ​ដំណើរការ​តាម​លក្ខខណ្ឌ​ដូច្នេះ​ទេ ទើប​អាច​ពិចារណា បាន​ថា ជា​ការ​បោះឆ្នោត​សេរី​និង​យុត្តិធម៌​ដោយ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ‍»។

ថ្លែង​ប្រាប់ VOAតាម​ទូរស័ព្ទ​បន្ថែម លោក​សមាជិក​សភា​ Alan Lowenthal ​បាន​បញ្ជាក់ ថា វិធាន​ការណ៍​តឹងរឹង​នានា អាច​នឹង​មាន​ចំពោះ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ទៀត ទាក់ទង​នឹង​បញ្ហា​សេដ្ឋកិច្ច​ជាដើម​នោះ។

លោក Alan Lowenthal បាន​ថ្លែង​ថា​ ការ​គិតគូរ​អំពី​ជំនួយ​ស.រ.អា និង​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិ ការ​ផ្សេងៗ​ទៀត នឹង​ត្រូវ​ពិនិត្យ​មើល​ដូច​ដែល​មាន​ការ​ពិភាក្សា​រួច​មក​ហើយ​នៅ​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ ដើម្បី​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ផ្លាស់​ប្តូរ​ជំហរ និង​បញ្ឈប់​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ បុក្ខ​ម្នេញ​ក្រុមជំទាស់ ហើយ​ធ្វើ​ឲ្យ​ការ​បោះឆ្នោត​សេរី​និង​យុត្តិធម៌។

លោក​ថា៖ «ខ្ញុំ​គិត​ថា លោក ហ៊ុន សែន៖ ​ឥឡូវ​សភា​បាន​បោះឆ្នោត​អនុម័ត​លើ​សេចក្តី​សម្រេច ហើយ។ ខណៈពេល​ដែល​មិន​ទាន់​មាន​ការ​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​ប្រឆាំង​នឹង​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​ឡើយ ហើយ​ប្រសិន​បើ​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​កម្ពុជា​គ្មាន​លក្ខណៈ​សេរី​និង​យុត្តិធម៌​ទេ នោះ​ខ្ញុំ​យល់​ថា​អាច​នឹង​មាន​ចលនា​ក្នុង​សភា​ស.រ.អា ដើម្បី​ដាក់​កំហិត​លើ​កិច្ច​សហ​ប្រតិបត្តិការ​សេដ្ឋកិច្ច​ជាមួយ​កម្ពុជា។ ខ្ញុំ​មិន​ប្រាកដ​ថា នឹង​មាន​អ្វី​ពិត​ប្រាកដ​នឹង​កើត​ឡើង​នោះ​ទេ រហូត​ទល់​ពិភាក្សា​គ្នា​លើ​បញ្ហា​នេះ​សិន។ យើង​សង្ឃឹម​ថា លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី ហ៊ុន សែន នឹង​ធ្វើ​តាម​អ្វី​ដែល​ជា​កិច្ចព្រមព្រៀង​រវាង​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ និង​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា។ តែ​បើ​លោក ហ៊ុន សែន មិន​ធ្វើតាម​ទេ ខ្ញុំ​អាច​ប្រាប់​លោក​ថា​នឹង​មាន​ផល​វិបាក​ហើយ‍»។

នៅ​ក្នុង​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​ម្តង​ម្នាក់​មុន​នឹង​ការអនុម័ត​សេចក្តី​សម្រេច​នោះ ​ក្រុម​សមាជិក​សភា បាន​លើក​ឡើង​ពី​ការធ្វើ​ទុក្ខបុក្ខម្នេញ​ក្រុម​ប្រឆាំង ក្រុមសង្គម​ស៊ីវិល​ ការរំលោភ​បំពាន​ដីធ្លី ការប្រើប្រាស់​តុលាការ​ចាត់ការ​ក្រុម​ប្រឆាំង​ ដែល​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​នាយករដ្ឋ​មន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែល​កាន់​អំណាច​ជាង​៣០​ឆ្នាំ​នោះ។ ក្នុង​នោះ​បាន​រៀបរាប់​ពី​ការ​និរទេស​ខ្លួន​របស់​លោក​សម រង្ស៉ី ​ប្រធាន​គណបក្ស សង្គ្រោះ​ជាតិ និង​ការចោទ​ប្រកាន់​និង​ការកាត់ទោសលោក ​កឹម សុខា​ អនុប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ ​ចាប់​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​ សមាជិក​សភា​ មន្ត្រី​នៃ​គណបក្ស​ជំទាស់ មន្រ្តី​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល ​ការបាញ់​សម្លាប់​លោក ​កែម ឡី​ ដែល​ជា​អ្នកវិភាគ​ល្បីល្បាញ​ ហើយ​នឹង​សកម្មជន​ដីធ្លី​ដាក់គុក​ជាដើម។

សមាជិក​សភា​ខាង​គណបក្ស​សាធារណរដ្ឋ​លោក Ed Royce ប្រធាន​គណៈកម្មាការ​ការបរទេស​សភា​ស.រ.អា បាន​ថ្លែង​ថា គណបក្ស​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​របស់​លោក​នាយក រដ្ឋមន្ត្រី​ហ៊ុន សែន ​បាន​ព្យាយាម​បំបាត់​សម្លេង​ក្រុម​ប្រឆាំង​ដើម្បី​ប្រមូល​ផ្តុំ​អំណាច​ ដោយ​មិន​គិត​ពី​ជម្រើស​របស់​ពលរដ្ឋ។

«លោក​ប្រធាន​សភា! ទុក្ខសោក​របស់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ជា​យូរ​ឆ្នាំ​ គួរតែ​ទទួល​បាន​ឱកាស​ក្នុង ការ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ រដ្ឋាភិបាល​ដែល​ជា​ជម្រើស​របស់​ពួកគេ។​ ការ​ព្យាយាម​ដក ហូត​សិទ្ធិ ​ដោយ​ព្យាយាម​យាយី​ ដល់​ក្រុម​អ្នកនយោបាយ​ប្រឆាំង លោក​ ហ៊ុន សែន បដិសេធ​ពលរដ្ឋ ​ចំពោះ​ឱកាស​ទាំងនេះ។​ ការអនុម័ត​សេចក្តី​សម្រេច​នេះ ​គឺ​ថា​សភា ស.រ.អា បញ្ជូន​សារ​ទៅ​ដល់​លោក ​ហ៊ុន សែន​ ថា ស.រ.អា កំពុង​មើល ​ហើយ​មិន​ទទួល យក​អំពើ​ឃោរឃៅ​របស់​គាត់​ទេ​ ហើយ​យើង​នឹង​បញ្ជូន​សញ្ញា​ជា​ការគាំទ្រ​ ខ្ញុំ​ជឿ​ថា ទៅ​ដល់​គ្រប់​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា ​ដែល​ចង់​រស់នៅ​ក្រោម​ការដឹកនាំ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​គោរព​សិទ្ធិ​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា‍»។

ក្រុម​មន្ត្រី​គណបក្ស​កាន់អំណាច​បាន​និយាយ​ការពារ​គោលជំហរ​រដ្ឋាភិបាល​ថា ចំណាត់ការ​តុលាការ​ចំពោះ​មេដឹកនាំ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​គឺជា​ការអនុវត្ត​ច្បាប់​ទៅ​លើ​បុគ្គល​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ខុសច្បាប់។

គណបក្ស​ទាំងពីរ​ពុំបាន​ចរចា​គ្នាជាច្រើន​ខែ​មក​ហើយ ដោយសារ​ភាគី​ទាំងពីរ​មិន​អាច​សម្រប​សម្រួល​គ្នា​បាន​ឬ​សម្បាទាន​នៃ​ការចរចា​មិន​អាច​ឈាន​រក​ចំណុច​ត្រូវ​រ៉ូវ​គ្នា។ គណបក្ស​ជំទាស់​ដែល​បាន​ទទួល​អាសនៈ​៥៥ ​ក្នុង​រដ្ឋសភា​គឺជា​ គណបក្ស​តែ​មួយ​គត់ ដែល​អាច​ប្រកួត​ប្រជែង​ជាមួយ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ​ដែល​ទទួល​បាន​អាសនៈ ៦៨​ ក្នុង​ចំណោម​ ១២៣ ​នោះ។ កំណើន​អាសនៈ​នេះ​ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការបក​ស្រាយ ពី​គណបក្ស​ជំទាស់​ថា ជា​ការ​ព្រួយបារម្ភ​របស់​គណបក្ស​កាន់​អំណាច ​ហើយ​ជាការ ទទួល​បាន​មក​វិញ គឺ​ការធ្វើ​ទុក្ខបុកម្នេញ​នយោបាយ។

គណបក្ស​ជំទាស់​ដែល​រង​ការចោទ​ប្រកាន់​នោះ ​បាន​ដាក់​គម្រោង​ការណ៍​ធ្វើ​បាតុកម្ម ប្រឆាំង​នឹង​ភាពអយុត្តិធម៌។ តែ​លោក​នាយករដ្ឋ​មន្ត្រី ​ហ៊ុន សែន​គំរាម​ប្រើ​កម្លាំង ប្រដាប់​អាវុធ​កំទេច​បាតុកម្ម​ដែល​លោក​ហ៊ុន សែន​ថា ជា​ការបង្ក​អស្ថិរភាព​នយោបាយ អសន្តិសុខ​សង្គម ​និង​សន្តិភាព។

លោក ​Phil Robertson ​នាយក​រង​នៃ​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស ​Human​ Rights​ Watch បាន​ថ្លែង​ថា នេះ​ជា​គោល​នយោបាយ​របស់​គណបក្ស​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​ដើម្បី​កំចាត់ គណបក្ស​ប្រឆាំង​និង​សកម្មជន​នានា​ ដែល​រដ្ឋាភិបាល​គណបក្ស​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស ព្យាយាម​ចល័ត​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ។

«ខ្ញុំគិត​ថា​វា​ដល់​ពេល​ដែល​លោក​នាយករដ្ឋ​មន្ត្រី​ហ៊ុន សែន ​ត្រូវទទួល​ស្គាល់​ថា ជា​ល្បែង​ក្នុងការ​ព្យាយាម​កំចាត់​គណបក្ស​ប្រឆាំង​តាម​រយៈការ​ប្រើប្រាស់​ការគំរាម​កំហែង ការ​គ្រប់គ្រង​កម្លាំង​សន្តិសុខ​ ការ​គ្រប់គ្រង​តុលាការ​ គឺ​ត្រូវ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​មើល ឃើញ​អស់​ហើយ​ គឺ​ថា​នោះ​ជា​ការធ្លាក់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​អំណាច​ផ្តាច់ការ​ក្នុង​ប្រទេស កម្ពុជា‍»។

លោក​ថា​ តុលាការ​បាន​បង្កើត​ការចោទ​ប្រកាន់​តាម​បែប​ប្រឌិត​លើ​លោក​កឹម សុខា និង​ក្រុម​ប្រឆាំង​ ដែល​លោក​ថា គួរ​បញ្ឈប់ និង​ទម្លាក់​ចោល ​ហើយ​អនុញាតិ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ មាន​សេរីភាព ក្នុងការ​បញ្ចេញ​មតិ ​បញ្ឈប់​ការរារាំង​ការតវ៉ា។

លោក​ អំ សំអាត ​មន្ត្រី​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ លីកាដូ ​បាន​ថ្លែង​ថា​ដំណើរការ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ និង​សិទ្ធិ​មនុស្ស ​ហើយនឹង​សិទ្ធិ​បញ្ចេញ​មតិ ​ដែល​ត្រូវ​បង្ក្រាប​រឿយៗ​នោះ នឹង​ធ្លាក់​ចុះ​កាន់​តែ​ខ្លាំង​បើ​ការ​ជាប់គាំង​នយោបាយ​ចេះ​តែ​បន្ត ​ដោយ​គ្មាន​ដំណោះស្រាយ។

«រឿង​នេះ​ ខ្ញុំ​គិត​ថា​អនាគត​ទៅ ​សិទ្ធិ​សេរីភាព ​បញ្ចេញ​មតិ ​និង​ការជួប​ប្រជុំ ​ប្រមូលផ្តុំ​នេះ នឹង​ត្រូវ​រឹតត្បិត ឬ​ក៏​ត្រូវ​បាត់បង់​ ដែល​ផ្ទុយ​ពី​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែល​ធានា អំពី​សេរីភាព ក្នុងការ​បញ្ចេញ​មតិ​ ក្នុងការ​ជួបជុំ ​ការប្រមូលផ្តុំ ​និង​ច្បាប់​បាតុកម្ម ​ដោយ​សន្តិវិធី ក៏ដូចជា​បទដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​ ស្តីអំពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ទាំងឡាយ ​ដែល​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ​បាន​ចែង ផងដែរ‍»។

លោក​ Prom Saonora​ ប្រធាន​កត្តិយស ​និង​ជាអ្នក​ធ្វើការ​តស៊ូមតិ​ជាមួយ​សភា អាមេរិកាំង​នៃ​ក្រុមអង្គការ​សម្ព័ន្ធ​មិត្តខ្មែរ​ អាមេរិកាំង ​the Cambodia-America​ Alliance (CAA), ​ក្នុងចំណោម​ពលរដ្ឋខ្មែរ​អាមេរិកាំង​ជាច្រើន​នាក់​ក្នុងរដ្ឋ ​វីជីនៀ​ បានថ្លែង​ថា លោក ​មាន​មោទនភាព​ចំពោះការ​ដែលសភា​បានអនុម័ត​សេចក្តី​ព្រាង​សេចក្តី​សម្រេច នេះ។ លោកថា​លោកនឹង​ធ្វើការតស៊ូ​មតិតទៅ​ទៀត​ដើម្បីឲ្យ​ព្រឹទ្ធសភា​អនុម័ត ​ទៅជា ច្បាប់ ​ដើម្បីឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​សរអាអ​នុវត្តតាម។ លោក​បន្ថែម​ថា សហគមន៍​អន្តរជាតិ រួមទាំង​ស.រ.អា បាន​សំដែង​ការព្រួយ​បារម្ភ​ចំពោះ​ស្ថានការណ៍​កម្ពុជា​ ចង់​ឃើញ​ស្ថានការណ៍ នឹងនរ ​ហើយការ​បោះឆ្នោត​មាន​លក្ខណៈ​សេរី ​យុត្តិធម៌​ទាំងមុន​ការ​បោះឆ្នោត ​ក្នុងពេល​បោះឆ្នោត ​និង​ក្រោយ​ពេល​បោះ​ឆ្នោត​ហើយ​លោក​នឹង​តស៊ូ​មតិ​ជាមួយ​ប្រទេស​មហា​អំណាច​ធំៗ​ផ្សេងៗ​ទៀត​ដើម្បី​ឈាន​ដល់​គោល​ដៅ​នេះ៕

XS
SM
MD
LG