អន្តរជាតិ / អាស៊ី

    ការ​ប្រឆាំងតវ៉ា​ដ៏ធំ ខណៈ​ដែល​ហុងកុងប្រារព្ធ​ខួប​១៥​ឆ្នាំ​នៃ​ការគ្រប់គ្រង​របស់​ចិន

    អាគារ​ខ្ពស់ស្កឹមស្កៃ​នៅ​ទីក្រុង​ហុងកុង
    អាគារ​ខ្ពស់ស្កឹមស្កៃ​នៅ​ទីក្រុង​ហុងកុង
    Ivan Broadhead
    ប្រធានាធិបតី​ចិន លោក ហ៊ូ ជិនតាវ (Hu Jintao) បាន​បញ្ចប់​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​រយៈពេល​បីថ្ងៃ​របស់​លោក នៅក្នុង​ទីក្រុង ហុងកុង (Hong Kong) នៅថ្ងៃ​អាទិត្យ​នេះ ដើម្បី​ប្រារព្ធ​ខួប​អនុស្សាវរីយ៍​លើកទី​១៥ នៃ​ការប្រគល់​ទីក្រុង​ដែលជា​អតីតដែនដីអាណានិគម​របស់​អង់គ្លេស​មួយ​នេះ ឲ្យ​ស្ថិតនៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់​ចិន​វិញ។

    ការគ្រប់គ្រង​បែប​អាណានិគម​របស់​អង់គ្លេស មិនត្រូវបាន​ខកខាន​ទេ​នៅក្នុង​ទីក្រុង ហុងកុង។ ប៉ុន្តែ ឥទ្ធិពល​បន្តិចម្តងៗ​របស់​ចិន ដែល​ត្រូវបាន​អនុវត្ត​តាមរយៈ​ការិយាល័យ​ទំនាក់ទំនងចិន​ដីគោក (Mainland Liaison Office) ត្រូវបាន​មើលឃើញ​ជាមួយនឹង​ការព្រួយ​បារម្ភ​ដែល​កំពុងតែ​កើន​ឡើង នេះ​បើតាម​សម្តី​របស់​លោក អ៊ីរីក ឡៃ (Eric Lai) នៃ​រណសិរ្ស​សិទ្ធិមនុស្ស​ស៊ីវិល (Civil Human Rights Front) ដែល​ជាអ្នករៀបចំ​ការដើរដង្ហែរ​ក្បួន​នៅថ្ងៃ​អាទិត្យ​នេះ។

    «សេរីភាព​ស៊ីវិល​កាន់តែ​រួញ​តូច​ទៅ បន្ទាប់ពី​រយៈពេល​១៥ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីរដ្ឋាភិបាល​និង​ទាំងការិយាល័យ​ទំនាក់ទំនងនេះ អនុវត្ត​យុទ្ធសាស្រ្ត​ម៉ើម​ការ៉ុត​និង​ដំបង​ជាច្រើន​លើក​មក ឧទាហរណ៍ ដូចជា​ការបញ្ជា​ឱ្យ​សារព័ត៌មាន​ត្រួតពិនិត្យ​មើល​ខ្លួន​ឯង និង​ការឹតបន្តឹង​សេរីភាព​នៃ​ការប្រមូលផ្តុំ​គ្នា​និង​ការប្រឆាំងតវ៉ា​នៅក្នុង​ទីក្រុង ហុងកុង»។

    នៅក្នុង​កំឡុង​នៃ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតី ហ៊ូ (Hu) រថក្រោះ​និង​ឧបករណ៍​បាញ់គ្រាប់រ៉ុកកែត ត្រូវបាន​មើលឃើញ​ជាលើក​ដំបូង​នៅក្នុង​ទីក្រុង ហុងកុង ដែល​ជា​និមិត្តរូបនៃ​ការគ្រប់គ្រង​ដាច់​ខាតនាពេល​បច្ចុប្បន្ន​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ទីក្រុង ប៉េកាំង (Beijing) មកលើ​ទីក្រុង​នេះ ដែល​មាន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ប្រមាណ​៧លាន​នាក់។

    នៅក្នុង​ទិដ្ឋ​ភាព​ដែល​រំឮក​អំពីព្យុហយាត្រា​នៃ​ក្បួន​យោធា​មួយ​នៅ​វាលធានអានម៉េន (Tiananmen Square) លោក​ប្រធានាធិបតី ហ៊ូ បានត្រួត​ពល​សម្រាប់​កងទ័ព​រំដោះ​ប្រជាជន នៃ​កងកម្លាំង​ដែល​ជាទូទៅ​មិនសូវ​ត្រូវបាន​ផ្សព្វផ្សាយ​ជាសាធារណ​របស់​ទីក្រុង ហុងកុង ប៉ុន្មាន​ម៉ោង​បន្ទាប់ពី​ការមកដល់​របស់​លោក។

    លោក​ប្រធានាធិបតី​ មាន​ប្រសាសន៍​ថា លោក​មាន​បំណង​ប្រាថ្នា​ជួប​ជាមួយ​ប្រជាពលរដ្ឋ ហុងកុង ក្នុង​កំឡុង​នៃ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់​លោក ដើម្បី​ស្វែងយល់​ឱ្យបាន​កាន់តែ​ប្រសើរ​ថែមទៀត នូវ​ជីវិត​រស់នៅនិង​សេចក្តី​ប៉ងប្រាថ្នា​របស់​ពួកគេ។

    ទោះជា​យ៉ាងនេះក្តី ការប្រឆាំងតវ៉ា​ជាបន្តបន្ទាប់ បាន​កំណត់​ឲ្យ​ឃើញ​នៅ​ក្នុងដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​ទាំងមូល​របស់​លោក។ កាលពី​ថ្ងៃ​សៅរ៍ ប៉ូលីស​បាន​បាញ់​ម្សៅម្រេច ទៅលើ​ក្រុម​អ្នកតវ៉ា​រាប់រយ​នាក់​នៅខាងក្រៅ​សណ្ឋាគារ​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតី។

    ពួកគេ​បាន​ប្រមូលផ្តុំ​គ្នា ដើម្បី​ទាមទារ​ឱ្យមាន​ការស៊ើបអង្កេត​មួយ​ទៅលើ​ការស្លាប់សកម្មជន​ការងារ​ម្នាក់ដ៏គួរឱ្យ​សង្ស័យកាលពីខែ​មុន និង​ការស្លាប់​របស់អ្នកតវ៉ា នៅ​ទីលាន​ធានអានម៉េន កាលពី​ឆ្នាំ​១៩៨៩ ឈ្មោះ​ លោក លី វ៉ង់​យ៉ាង (Li Wangyang)។

    នៅក្នុង​ឆ្នាំ​មុនៗ ការប្រឆាំង​តវ៉ា​ក្នុង​ទីក្រុង ហុងកុង អាចជា​កិច្ចការ​ត្រួត​ពិនិត្យមើល​ទស្សន​ផ្ទាល់ខ្លួន នេះ​បើតាម​ការសង្កេត​របស់​អ្នក​តាក់​តែង​ច្បាប់​ដែល​មាន​ទំនោរ​ទៅរក​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ លោក អូឌ្រីយ អូ (Audrey Eu) ដែល​គេហទំព័រ​ខ្នាតតូច​របស់​លោក ត្រូវបាន​បិទ​ដោយ​ក្រុមអ្នក​ត្រួតពិនិត្យ​កាលពី​សប្តាហ៍មុន។ ការស្លាប់​របស់​លោក លី (Li) បាន​ផ្លាស់ប្តូរ​បញ្ហានេះ។

    «វា​គឺជា​ការភ្ញាក់រឮក​ឡើង​វិញ ពីព្រោះ​រឿង​នេះ​មិនមែន​ជា​ប្រវត្តិសាស្រ្ត ដូចជា​ការសម្លាប់​រង្គាល​នៅ​ទីលានធានអានម៉េន​នោះទេ។  វា​គឺជា​រឿងរ៉ាវ​នាពេល​បច្ចុប្បន្ន ហើយ​យើង​គឺជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ប្រទេស​ចិន។ ដូច្នេះ ឧប្បត្តិហេតុនេះ បាន​ធ្វើឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ ហុងកុង យល់​ច្បាស់​ថា ឧប្បត្តិហេតុ​សិទ្ធិមនុស្ស​ទាំងឡាយ​នៅ​ចិន​ដីគោក ក៏ជា​បញ្ហា​មួយ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ ហុងកុង ផងដែរ»។

    សកម្មភាព​របស់​ពលរដ្ឋ បាន​ឡើងដល់​កម្រិត​កំពូល​នៅថ្ងៃ​សៅរ៍ ដោយ​មានការដើរដង្ហែ​ក្បួន​ប្រឆាំង​តវ៉ា​ដ៏ធំ​បំផុត​មួយ បើ​យោង​តាមការ​ចងចាំនាពេល​ថ្មីៗ​នេះ។ ក្រុម​អ្នករៀបចំ ​ប៉ាន់ប្រមាណ​ថា ប្រជាពលរដ្ឋ​ប្រមាណ​៤សែន​នាក់ បានចេញ​មក​តាមដងផ្លូវ ដើម្បី​សម្តែង​ការមិន​សប្បាយ​ចិត្ត​របស់​ពួកគេ ទៅលើ​បញ្ហា​ជាច្រើន។

    ក្នុង​ចំណោម​ការខ្វល់ខ្វាយ​ជាទូទៅ រួមមាន​គម្លាត​ទ្រព្យ​ធន​កាន់​តែ​ កើនឡើងនៅក្នុង​ទីក្រុង ដែល​ឥឡូវនេះ​គឺជាគម្លាត​ធំជាងគេ​បង្អស់​នៅ​ទ្វីប​អាស៊ី ដែល​រដ្ឋាភិបាល​បាន​អះអាង​កាលពី​ខែមុន និងតាម​ការ​យល់​បាន​គឺថា ការ​ជ្រៀត​ជ្រែករបស់​ប្រទេស​ចិន ទៅលើ​ការបោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​មេដឹកនាំ​នីតិប្រតិបត្តិ​នៅក្នុង​ទីក្រុង ហុងកុង។

    ការប្រកួតប្រជែង​នៅក្នុង​ខែ​មីនា​នេះ បាន​ធ្វើឱ្យ​លោក លឺង ជុនយីង (Leung Chun-ying) ដែលមាន​វ័យ​៥៧​ឆ្នាំ ទទួលការតែងតាំង​ឱ្យទៅកាន់​មុខដំណែង​ការិយាល័យ​នយោបាយ​កំពូល​របស់​ទីក្រុង ហុងកុង ដោយ​គណៈកម្មការ​មួយ​ដែល​រួមមាន​ក្រុម​មហាសេដ្ឋី​ចំនួន​១ពាន់ ២០០​នាក់ ដែល​មាន​ទំនោរ​ទៅរករដ្ឋាភិបាល​ក្រុងប៉េកាំង។ លោក ហ៊ូ បាន​ទទួល​យក​ការស្បថ​សម្តែង​ភាព​ស្មោះត្រង់​របស់​លោក លឺង នៅឯ​ពិធី​សម្ពោធ​មួយ កាលពី​ព្រឹក​ថ្ងៃ​អាទិត្យ។

    ប្រធានសម្ព័ន្ធ​នៃ​សង្គម​អ្នកប្រជាធិបតេយ្យ (League of Social Democrats) លោក អាន់ឌ្រូ តូ (Andrew To) អះអាង​ថា លោក លឺង (Leung) គឺ​គ្រាន់តែ​ជា​មេដឹកនាំ​អាយ៉ងតែ​ប៉ុណ្ណោះ។

    «តើ​លោកអាច​ដឹកនាំ​ទីក្រុង ហុងកុង បាន​ដោយ​របៀបណា? នេះ​គឺជា​បញ្ហា​នៃ​រដ្ឋាភិបាល​កណ្តាល ដោយ​មិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ ហុងកុង ធ្វើ​ការបោះឆ្នោត​ជាសាកល។ សូម​ឱ្យ​ពួកយើង​មាន​ឱកាស​ជ្រើសរើស​មេដឹកនាំ​នីតិប្រតិបត្តិ​របស់​យើងផង។ លោក​គ្មាន​ភាព​ស្របច្បាប់​ទាល់តែ​សោះ»។

    លោក លឺង ហាក់ដូច​ជា​ស្ថិត​នៅក្នុង​ស្ថានភាព​ពិបាក​រួច​ទៅហើយ។ សំណួរ​ទាំងឡាយ​កំពុង​ត្រូវបាន​ចោទសួរ អំពីសុចរឹតភាព​របស់​លោក ទាក់ទង​ទៅនឹង​ការចោទ​ប្រកាន់អំពី​ការងារ​សាងសង់​អគារ​ខុសច្បាប់ នៅឯ​ផ្ទះ​របស់​លោក នៅក្នុង​តំបន់ពិសេស​វីកតូរៀ ភីក (Victoria Peak) ។

    គណៈរដ្ឋមន្រ្តី​របស់​លោក លឺង ក៏ត្រូវបានរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងក្លា​ផងដែរ។ គណៈរដ្ឋមន្រ្តី​នេះ​រួមមាន​ស្រ្តី​ម្នាក់​តែប៉ុណ្ណោះ និង​មន្រ្តី​ចំនួន​១៤​រូប ដែល​ធ្លាប់​បានបម្រើ​ការងារ​នៅក្រោមបុព្វាធិការី​របស់​លោក ដែល​គ្មាន​ប្រជាប្រិយ​ភាព គឺ​លោក ដូណាលដ៍ សាង (Donald Tsang)។

    ដោយ​បាន​ដឹងថា ការគាំទ្រ​របស់សាធារណជន​ចំពោះ​រដ្ឋាភិបាល​ទីក្រុង ប៉េកាំង មាន​កម្រិតទាប​ជា​ប្រវត្តិសាស្រ្ត នៅក្នុង​ទីក្រុង​នេះ លោក ហ៊ូ បាន​ថ្លែងនៅក្នុង​សម្តី​បែប​ផ្សះផ្សា មុនពេល​ការចេញ​ដំណើរ​របស់​លោក។

    លោក​បាន​សន្យា​ថា ប្រទេស​ចិន​នឹង​នៅតែ​ប្រកាន់​ខ្ជាប់​នូវ​រូបមន្ត ប្រទេស​មួយ ប្រព័ន្ធ​ពីរ ហើយ​បាន​ស្នើឡើងថា មេដឹកនាំ​នីតិ​ប្រតិបត្តិ​អណត្តិ​ក្រោយ​របស់​ទីក្រុង ហុងកុង នឹង​ត្រូវបាន​ជ្រើសរើស​តាម​រយៈ​ការបោះឆ្នោត​ជាសកល​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៧។ នេះ​គឺជា​គោល​នយោបាយ​មួយ ដែល​ប្រទេស​ចិន​បាន​បង្អាក់ ចាប់តាំង​ពី​គោល​នយោបាយ​នេះ ត្រូវបាន​ជជែក​ពិភាក្សា​ដោយសន្និបាតប្រជាជន​ថ្នាក់​ជាតិ​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៧។

    សុន្ទរកថា​របស់​លោក ហ៊ូ ត្រូវបានបង្អាក់​ដោយ​អ្នក​តវ៉ា​មួយរូប​ទៀត ដែល​បាន​ស្រែក​ឱ្យ​បញ្ចប់​ការគ្រប់គ្រង​បែប​ឯកបក្ស ដែល​ជា​ហេតុការ​មួយ ដែល​ត្រូវបាន​ត្រួតពិនិត្យ​ចំពោះការបញ្ជូន​ការ«ផ្សាយ​ផ្ទាល់»​របស់​ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍​រដ្ឋ ដែល​តាម​ការពិត​ត្រូវបាន​បញ្ជូន ដោយពន្យាពេល​២០​វិនាទី។

    លោក ហ៊ូ នឹង​ចូលនិវត្តន៍​ក្នុងពេល​ឆាប់ៗ​នេះ។ ប្រសិនបើ​កេរ្តិ៍ដំណែល​របស់​លោក គឺជា​ការបោះឆ្នោត​ជាសកល​នៅក្នុង​ទីក្រុង ហុងកុង នៅ​ឆ្នាំ​២០១៧ មេដឹកនាំ​បន្ទាប់​របស់​ទីក្រុង​នេះ នឹង​ជា​មេដឹកនាំ​ទីមួយ ដែល​ត្រូវបាន​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​តាមបែប​ប្រជាធិបតេយ្យ នៅក្នុង​រយៈពេល​ជិត​២០០​ឆ្នាំ ទាំង​នៅក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់អង់គ្លេស ឬ​ចិន ហើយជា​ការជ្រើសរើស​មន្រ្តី​ជាន់ខ្ពស់​តាមបែប​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដំបូង​បង្អស់ នៅក្នុង​ប្រទេស​ចិន​សម័យ​ទំនើបនេះ៕

    ប្រែសម្រួល​ដោយ ឌី ខាំបូលី
    Your JavaScript is turned off or you have an old version of Adobe's Flash Player. Get the latest Flash player.
    ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​អាមេរិកាំង គ្រោង​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ប្រឆាំង​នឹង​វត្ត​មាន​លោក ហ៊ុន សែន​ នៅ​អាមេរិកi
    X
    05 កុម្ភៈ 2016
    ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​មួយ​ក្រុម​នៅ​ក្នុង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក អះអាង​ថា ​ពួកគេ​នឹង​ធ្វើ​ការ​តវ៉ា​ប្រឆាំង​នឹង​វត្ត​មាន​របស់​លោក ហ៊ុន សែន​នៅ​ក្នុង​ទឹកដី​អាមេរិក ប៉ុន្តែ គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ បញ្ជាក់​ថា ខ្លួន​មិន​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​គម្រោង​តវ៉ា​របស់​ក្រុម​ខ្មែរ​អាមេរិកាំង​នេះ​ទេ។ លោក សាយ មុន្នី នៃ VOA រាយការណ៍​អំពី​រឿង​នេះ​ពី​រដ្ឋធានី វ៉ាស៊ីនតោន៕
    Your JavaScript is turned off or you have an old version of Adobe's Flash Player. Get the latest Flash player.
    តំណាងរាស្ត្រ​បក្ស​ប្រឆាំង៖ សេរីភាព​ និង​យុត្តិធម៌​នៅ​កម្ពុជា​មិន​ទទួល​បាន​ដោយ​ងាយ​ទេi
    X
    04 កុម្ភៈ 2016
    សារ​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​អាមេរិក ក្រោយ​ពី​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់​លោក ចន ឃែរី រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការ​បរទេស​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​កម្ពុជា​កន្លង​ទៅ​នេះ អាច​នាំ​មក​នូវ​ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​ល្អ​ប្រសើរ​ខាង​សិទ្ធិមនុស្ស​នៅ​កម្ពុជា។ នេះ​បើ​យោង​តាម​ការ​លើក​ឡើង​របស់​លោក ញ៉យ ចំរើន តំណាងរាស្ត្រ​នៃ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ។ ក៏​ប៉ុន្តែ លោក​បាន​សង្កត់​ធ្ងន់​ថា សេរីភាព​មិន​អាច​ទទួល​បាន​ដោយ​ងាយ​ទេ​នៅ​កម្ពុជា។ លោក ញ៉យ ចំរើន និង​លោក គង់ សភា តំណាងរាស្ត្រ​គណបក្ស​ប្រឆាំង បាន​បើក​វេទិកា​ពិភាក្សា​សាធារណៈ​មួយ​ជាមួយ​នឹង​យុវជន​អាមេរិកាំង​នៅ​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីន​តោន កាល​ពី​ថ្ងៃ​ពុធ​ទី៣ ខែកុម្ភៈ។ នាង ទែន សុខស្រីនិត រាយការណ៍​អំពី​រឿង​នេះ៕

    អង់គ្លេស​ជាមួយ​ម៉ានី​និង​ម៉ូរី

    Your JavaScript is turned off or you have an old version of Adobe's Flash Player. Get the latest Flash player.
    You've Got to Be Kidding Me និយាយ​លេងi
    X
    20 កញ្ញា 2015
    យើង​និយាយ​ឃ្លា​ថា you've got to be kidding me គឺ​ពេល​ដែល​យើង​ស្ថិត​ក្នុង​ស្ថានភាព​មួយ ឬ ពេល​យើង​ឮ​អ្វី​មួយ​ហើយ យើង​នឹក​ស្មាន​មិន​ដល់ ធ្វើ​ឲ្យ​យើង​ភ្ញាក់ផ្អើល​ថា វា​មិន​អាច​ជា​ការពិត​បាន គឺ​មិន​គួរ​ឲ្យ​ជឿ​សោះ។ កម្មវិធី​នេះ ក៏​មាន​ដាក់​ផ្សាយ​ជូន​លើ​គេហទំព័រ YouTube www.youtube.com/KhmerSpecialEnglish របស់​វីអូអេ​ខ្មែរ​ផងដែរ៕
    Your JavaScript is turned off or you have an old version of Adobe's Flash Player. Get the latest Flash player.
    សួន​សត្វ Abidjan រើប​ឡើង​វិញ​ម្តង​បន្តិចៗ​បន្ទាប់ពី​មាន​វិបត្តិ​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំi
    X
    05 កុម្ភៈ 2016
    សួន​សត្វ ​Abidjan កំពុង​មាន​ភាព​រស់​រវើក​ឡើង​វិញ​ហើយ បន្ទាប់​ពី​មាន​វិបត្តិ​និង​ឱនភាព​ថវិកា​អស់​រយៈ​ពេល​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ។ វា​ក្លាយ​ទៅ​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​ភាព​ហិន​ហោច នៅ​ពេល​ដែល​សត្វ​រាប់​សិប​ក្បាល​អត់​ឃ្លាន ក្នុង​ពេល​ដែល​មាន​ការ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​នៅ​ក្រៅ​សួន​សត្វ​នោះ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​មាន​ជម្លោះ​នៅ​ចន្លោះ​ឆ្នាំ ២០១០ និង​២០១១។ សត្វ​តោ​និង​សត្វ​សេះ​បង្កង់​ថ្មីៗ​ទើប​តែ​មក​ដល់ ប៉ុន្តែ​ការស្តារ​សួន​សត្វ​នេះ ឲ្យ​ត្រឡប់​ទៅ​សភាព​ដើម​វិញ នៅតែ​បន្ត​ជួប​ឧបសគ្គ។ អ្នក​ស្រី​ Emilie Iob រាយការណ៍​ពី​ទីក្រុង​អាប៊ីហ្សង់។ នាង ស្រេង​ លក្ខិណា ជូន​សេចក្តី​ប្រែ​សម្រួល៕